Moet de beurs worden verboden?

Randstad heeft het dit jaar het best gedaan onder de AEX-fondsen. ING en Ahold deden het ook goed. Hun topmannen waren al bij voorbaat door de leden van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) op het schild gehesen.


Dat is het probleem van de beurs. Managers worden vooral bewierookt voor wat ze op korte termijn presteren. Daarom gaat het zo vaak fout. De fixatie op de korte termijn gaat ten koste van een langetermijnstrategie van gestage groei.


Juist de topmannen die met prijzen worden overladen zijn voorbestemd diep te vallen. Sjoerd van Keulen van SNS Reaal, in 2007 topman van het jaar bij FEM en Managersonline, werd na de ondergang van de bank door Jelle Brandt Corstius tot nationale vijand gebombardeerd. Een jaar later was Ad van Wijk van het inmiddels failliete Econcern de winnaar. Cees van der Hoeven (Ahold) kreeg de prijs in 1999, waarna bleek dat hij met de boekhouding rommelde. Dirk Scheringa werd in 2008 manager van het jaar. Een jaar later was DSB failliet omdat hij onder meer geld van de bank gebruikte voor privéhobby's.


Volgens onderzoek van McKinsey weten veel managers dat ze verkeerd bezig zijn door speculanten annex kortetermijnbeleggers op hun wenken te bedienen. Maar ze voelen de tucht van de markt. En de eer voor beslissingen die pas over tien jaar hun vruchten afwerpen, zullen ze waarschijnlijk niet zelf opstrijken. Beursanalisten zijn niet minder genadeloos dan die in de voetbalwereld. Net als voetbaltrainers liggen managers eruit als ze na een half jaar in het rechterrijtje terechtkomen.


Jaarcijfers, laat staan kwartaalcijfers, zijn geen rapportcijfers voor het beleid van het huidige management. Managementprijzen zouden daarop niet mogen worden gebaseerd. Die zouden uitsluitend mogen gaan naar pensionado's die vele jaren eerder de juiste strategie hebben uitgezet.


Dat is van groot maatschappelijk belang. Kortetermijnbeleid beschadigt niet alleen de bedrijven, het beschadigt ook de groei van de economie. McKinsey pleit ervoor het huidige 'kwartaalkapitalisme' in te ruilen voor 'langetermijnkapitalisme'. Dit betekent dat bedrijven afspraken moeten maken met hun aandeelhouders over de strategie. Het betekent dat ze niet meer mogen worden blootgesteld aan belangen van speculanten en raiders die via overnamedreiging of op andere wijze even snel de aandeelhouderswaarde willen verhogen. Voorkomen moet worden dat bedrijven continu langs de meetlat worden gelegd.


Eigenlijk zou een instituut met dagkoersen, zoals de beurs is, moeten worden verboden. Alleen heeft diezelfde beurs ook een groot maatschappelijk belang omdat bedrijven daar eigen vermogen kunnen aantrekken en pensioenfondsen risico's kunnen spreiden. Het is in ieders belang de koppen bij elkaar te steken.


Beleggen wordt dan minder sexy, maar misschien zouden de prijzen dan wel bij de juiste managers terechtkomen.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over