Moedertje lief

De liefde voor moeder is de enige ware, dus stel haar nimmer teleur. Moederliedjes uit de beginjaren van de Amerikaanse populaire muziek zijn ondergebracht in een fraai verzamelwerk.

In 1929 bedacht de zwarte Amerikaanse dominee J.M. Gates (1884-1945) een verzamelnaam voor alle categorieën zondaars die wat hem betrof regelrecht op weg waren naar de hel: gokkers, dronkaards, moordenaars en dieven. Allemaal moederhartenbrekers!

Zijn half gesproken, half gezongen preek genaamd You Mother Heart Breakers werd op een 78-toeren schellakplaat geperst en buiten de kerkdeuren verkocht voor 75 dollarcent. De geloofsgemeenschap kon Gates' waarschuwingen thuis rond de fonograaf nog eens in de oren knopen en meebrullen met de respons van het gospelkoor, hieronder tussen haakjes weergegeven:

I want to speak to you young people (Uhuh!)

And old people as well (Amen!)

From this subject (Yeah?)

You mother heart breakers (So true!)

There are so many ways you can break your mother's heart (Amen!)

When I say mother's heart (Yeah?)

I mean the woman that put you in the world (Tell 'em about it!)

Ze krijgen ervanlangs, in de na Death's Black Train Is Coming (uit 1926) best verkopende preekplaat van dominee Gates: jongens die de hele nacht op straat zwerven en dansende jongedames, laat nog op pad. Begrijpen zij dan niet dat ze hun moedertje geen pijn mogen doen, hun beste vriendin, het maatje dat ze altijd trouw zal blijven?

Hartverscheurende smeekbeden zoals die van Gates zijn te horen op de verzamelaar Never A Pal Like Mother, een collectie moederliedjes in blues, country en gospel uit de beginjaren van de Amerikaanse populaire muziek, uitgegeven in een boekwerk vol oude moederfoto's. Twee cd's vol moedermuziek uit de jaren twintig en dertig, een genre dat destijds meezingers opleverde maar tegenwoordig tot de muzikale eigenaardigheden moet worden gerekend. De (Amerikaanse) pop bezingt nu vooral de romantische liefde, het vleselijke samengaan.

Volgens de Amerikaanse normen van een eeuw geleden was de liefde voor mum de enige ware want onvoorwaardelijke liefde, na die voor God en Jezus dan, uiteraard. Het was volgens dominee Gates en succesvolle countrygroepen als de Carter Family en de McNulty Family niet meer dan logisch dat alle mogelijke menselijke misstappen werden gekoppeld aan de moederliefde of het tentoongespreide gebrek daaraan, waarbij de moeder soms eerder dienst deed als zeurderig geweten dan als liefhebbende vriendin.

Zo zingt de Carter Family in een van hun bekendste countryliedjes Hold Fast To The Right uit 1937 een zoon toe die het huis verlaat, met een laatste lesje van mama: 'Op het rechte pad blijven jongen, hold fast to the right, denk aan je moeder die je op deze wereld heeft gezet. En weet dat mama altijd voor je blijft bidden.' Je zou toch geen stap meer durven zetten.

Volgens de Amerikaanse rootsmuziekexpert Sarah Bryan, samensteller van deze collectie, verklaren de zware economische en politieke tijden de bezongen moederliefde in de vroege countrymuziek. Jongens moesten vaak al rond hun 12de het huis uit, op zoek naar werk in de stad, bij de aanleg van spoorwegen, of erger: als soldaat naar een of ander Europees oorlogsfront. Als retourzending kwamen jonge en arme Ierse en Duitse emigranten naar het Amerikaanse zuiden, waar jonge Afro-Amerikaanse mannen juist weer als arbeidskrachten op de treinen naar het noorden van de Verenigde Staten werden getransporteerd.

Weggerukt uit het beschermde familieleven kwam bij al deze Amerikaanse bloedgroepen het verlangen op naar de onschuld en geborgenheid van de jeugd en de gedeelde nostalgie werd een basisgevoel van de popcultuur. Zingen over moeder bracht je even terug naar zorgeloze tijden die helaas nooit meer zouden terugkeren.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat in bijna alle veertig liedjes in deze verzameling de bitterheid doorklinkt, de pijn van een bikkelhard leven. Het grote lijden bereikt steeds een climax bij het verscheiden van moeder: de dood waart rond in liedjes als Motherless Child Blues, Whisper Softly Mother's Dying en Mother Called Her Child To Her Dying Bed. In dit laatste, prachtige countryliedje bezingt Lil McClintock een ontroerend afscheid:

'Mother called her child

To her dying bed

She softly whispered

These are the words she said

Child I'm going away,

Meet me at the coming day

I'm gonna leave you

In the hands of my God'

Alleen de eigen dood kon nog verlossing brengen, plus het zo hartstochtelijk verlangde weerzien met moeder. Zo zingen The Pilgrim Travelers in I've Got A New Home over het genoeglijk samenzijn van moeder en kind in de hemel, waarbij het voorbije leven nog eens wordt doorgepraat in bijzijn van Jezus. Mooi was het allemaal niet, maar de strijd zit er op.

In het voorwoord bij Never A Pal Like Mother schrijft Rosanne Cash, de dochter van countryzanger Johnny Cash, dat in de vroege countryliedjes het rauwe Amerikaanse verleden kan worden gevoeld: hoe hard er werd gewerkt, hoe wreed het leven was in een land van reizigers en zwervers, hoe snel de dood kon komen en hoe de moeder in al deze ellende de rots in de branding was, een enig lichtpunt. Volgens Cash hadden deze liedjes nooit kunnen worden geschreven 'in onze tijd van burgerluchtvaart, therapie, uitgestelde volwassenheid en het internet'.

We hebben het maar goed, bedoelt Cash, en zorgen daarbij liever goed voor onszelf dan voor onze oude moeder. Die volgens dominee Gates overigens ook geen heilige hoeft te zijn, zo blijkt uit een verrassende en nogal komische wending aan het einde van zijn preek over moederhartenbrekers: 'Je mag het hart van je moeder niet breken, want je moeder is de enige die weet wie je echte vader is. Amen!'

****-

Never A Pal Like Mother - Vintage Songs & Photographs Of The One Who's Always True, Sarah Bryan (samenstelling), 2 cd's plus boek, uitgeverij Dust-to-Digital/ Munich. ISBN 978-0-9817342-3-1

--------------------------

Carter Family -Hold Fast To The Right (1937)

Kneel down by the side of your mother, my boy

You have only a moment I know

But stay till I give you this parting advice

It is all that I have to be stow

Hold fast to the right, hold fast to the right

Wherever your footsteps may roam

Oh forsake not the way of a salvation my boy

That you learn'd from your mother at home

You leave us to seek your employment, my boy

By the world you have yet to be tried

But in the temptations and trials you meet

May your heart to the Savior confide

Hold fast to the right, hold fast to the right

Wherever your footsteps may roam

Oh forsake not the way of a salvation my boy

That you learn'd from your mother at home

I gave you to God in your cradle, my boy

And I've taught you the best that I knew

And as long as His mercies permit me to live

And I shall never cease praying for you

Hold fast to the right, hold fast to the right

Wherever your footsteps may roam

Oh forsake not the way of a salvation my boy

That you learn'd from your mother at home

You will find in your satchel, a Bible, my boy

It's the book of all others the best

It will help you to levee and prepare you to die

And will lead to the gates of the blest

Moderne popliedjes over moeder

Snoop Dogg - I Love My Momma ('My momma was my homey, my daddy, and my best friend')

Spice Girls - Mama ('Mama I love you. Mama I care. Mama I love you. Mama my friend. You're my friend')

The Police - Mother ('Every girl I go out with, becomes my mother in the end. Well, I hear my mother calling,

but I don't need her as a friend')

undefined

Meer over