'Moeder Mega' regeert als een vorstin over Indonesië

In Indonesië is alles rustig. De rupiah jojoot niet meer op en neer, de inflatie is afgeremd, het IMF is tevreden en president Megawati Soekarnoputri kan in augustus onbevreesd voor het Volkscongres treden....

De rust heeft zijn prijs gehad. Die prijs heet Reformasi. De hervormingen die onder Habibie en Wahid op gang kwamen en die het land uit de economische en de morele crisis hadden moeten helpen zijn tot stilstand gekomen. De geest van de Reformasi is vermoord, constateren de Indonesische media, die deze week de balans opmaken van een jaar 'Ibu Mega' (moeder Mega).

Het zal haar een zorg zijn: de president heeft toch al lang een hekel aan de media. Haar voorganger Wahid praatte zoveel dat hij soms zelf niet meer wist wat hij had gezegd. Megawati is zijn tegenpool. Zwijgen is haar handelsmerk. Ze zweeg toen ze onder Soeharto in het parlement zat, ze zweeg toen ze onder Wahid vice-president werd, en nu ze president is zwijgt ze nog steeds.

Zij zegt nooit wat ze wil. Volgens de politicoloog Kusmanto Angoro is dat omdat ze niet weet wat ze wil. Het enige wat ze níet wil is terug naar het rumoer van de late jaren negentig. Ze wil rust. Daarom staat ze toe dat het leger terugkeert in het centrum van de macht, en dat de corruptie nog even welig tiert als onder Soeharto.

Corruptie en juridische onzekerheid houden het economisch herstel tegen. Investeerders blijven weg uit het corrupte Indonesië. De eerste zes maanden van dit jaar daalde het aantal investeringen met 40 procent in vergelijking met de eerste helft van vorig jaar. De regering heeft geen wegen gevonden om het klimaat ook maar een beetje te verbeteren - het is eerder verslechterd. Alles wat in 1998 in beweging kwam, lijkt na een jaar Ibu Mega terug te schuiven op zijn oude plaats.

Onder Wahid werd in 2000 een begin gemaakt met hervorming van het leger. Onder Soeharto had dat leger de hand in bijna alles wat in Indonesië gebeurde. Het bezat hele zakenconglomeraten, had een beslissende stem in de politiek, en had carte blanche om op te treden in roerige gebieden als Atjeh en Irian. Wahid beknotte de macht van het leger en benoemde een onbesproken luchtmachtgeneraal tot opperbevelhebber.

Megawati benoemde weer een landmachtman uit de stal van Soeharto: Endriartono Sutarto. Sutarto was niet alleen de voormalige commandant van Soeharto's lijfwacht, hij was bovendien de bevelhebber die de val van Wahid mogelijk maakte: hij negeerde Wahids bevel de noodtoestand uit te roepen.

In Jakarta steunt Ibu Mega tot verbijstering van veel PDI-P-aanhangers nu de herverkiezing van de zittende gouverneur, de voormalige generaal Sutiyoso. Sutiyoso was als generaal verantwoordelijk voor de bloedige aanval op het hoofdkwartier van Megawati's partij op 27 juni 1996. Sutiyoso staat bovendien bekend om zijn hardvochtige aanpak van illegale krottenwijken, ten koste van de allerarmsten - in 1999 nog een belangrijk deel van de achterban van Megawati's PDI-P.

Megawati steunt hem nu omdat Sutiyoso weet hoe hij de orde in Jakarta moet bewaren als in 2004 nieuwe verkiezingen worden gehouden. Zij duldt geen tegenspraak. Niet van journalisten, en al helemaal niet van partijgenoten. Wie afwijkt van de partijlijn wordt bedreigd met 'ernstige maatregelen'. Megawati begint dictatoriale trekken te vertonen, constateert de gezaghebbende Jakarta Post.

Megawati zal haar termijn tot 2004 wel uitzitten. Maar zij wil ook daarna president blijven. Liefst voor het leven, zegt ex-minister Sarwono Kusumaatmadja. 'Zij wekt de indruk dat ze vindt dat het presidentschap haar geboorterecht is. Zij gedraagt zich als een koningin.' Megawati doet niets om hem tegen te spreken. Zij doet haar vorstelijke plicht: zij poseert lachend met Miss Indonesia en Miss Universe en opent een Natuurkunde Olympiade op Bali.

Meer over