Modern moederschap

Moeders mogen van de Amerikaanse schrijfster Anna Johnson weer hip zijn. Ze kiest voor glamourfeminisme zonder eindeloos getob. Door Larissa Pans..

In een gebloemd jurkje, cowboylaarzen aan en met wapperende haren, fietst de yummy mummy door de straten, haar al even goedgeklede nageslacht zittend in – hoe kan het ook anders – een bakfiets. Van koffiedate naar babyshower, van biologische wijnproeverij naar kapper: verdomd, het lijkt Sex and the City wel. Maar dan met in de hoofdrol de moderne moeder: een vrouw die heel bewust heeft gekozen voor het moederschap, hoogopgeleid is en ergens in de dertig.

Ze snakt naar informatie en wordt op haar wenken bediend door de enorme mama-marketingindustrie: aparte tijdschriften, internetsites, boeken, feestjes en winkels met bijbehorende producten voor alle denkbare fasen van het moederschap; voor vrouwen die zwanger willen worden/zwanger zijn/net zijn bevallen/moeder zijn.

In de jaren negentig introduceerde de populaire tv-serie Sex and the City (SATC) een nieuw fenomeen: het aantrekkelijke, vrijgevochten leven van vier 30+, single vrouwen in New York. Leven in de hoogste versnelling, alles meepakken, overal bij zijn: Carrie, Samantha, Charlotte en Miranda representeerden een stadse, single lifestyle, vastgeklonken aan hun Cosmopolitans, Manolo-schoenen en laptop.

Een soort glamourfeminisme, maar dan zonder eindeloos getob. Net als SATC-hoofdrolspeelster Carry het singlezijn tot begerenswaardige lifestyle verhief, doet schrijfster Anna Johnson dit voor het moederschap in haar boek The Yummy Mummy Manifesto (Het mooie mama manifest). Johnson (42, New Yorkse schrijfster, zoontje Marcello van 3 jaar) werkt aan haar vierde boek en heeft – à la Carry – een wekelijkse column over New York in het blad Grazia.

Haar boek is een ode aan de ‘geweldige, verrukkelijke, rebelse’ moeder die er yammie uitziet, ‘niet als een menselijke appeltaart’ en die supermodel Kate Moss met haar chique zigeunermode als stijlicoon heeft. Persoonlijk en ‘natuurlijk’ moederschap is Johnsons motto: van zwangerschapsjurk tot babyspeelgoed moet de mama in spé haar hoogst eigenzinnige keuzen maken. Babynamen moeten ‘mooi en ongewoon’ zijn, zoals Freya, Kamala, Adonis of Indigo.

Zelfs met iets als het geven van borstvoeding komt de kersverse moeder er niet mee weg om in haar baggy joggingbroek op de bank neer te zijgen. Nee: ‘Zoek een plekje voor de borstvoeding waar je een mooi uitzicht hebt en waar een gordijn hangt dat heen en weer fladdert in een briesje. Hoe kalmer mama is, hoe beter haar melk stroomt.’

Ondanks de licht ironische toon en de relativerende grapjes, is Johnsons boodschap van het moderne moederschap eigenlijk net zo dwingend als de (verbeten) discussies over het geven van borstvoeding of die van (fulltime) werkende moeders versus huismoeders. Zo pleit ze voor het twee jaar geven van borstvoeding, voor het eten van bergen vers fruit en groente (Johnson verorbert dagelijks naar eigen zeggen ‘vier soorten fruit en vier groene dingen, waarvan minstens drie ongekookt’) en voor een televisieloos bestaan. Johnson heeft haar televisie opgeborgen bij het dure servies. Alleen voor noodgevallen beschikbaar.

Het boek staat vol gevatte oneliners, eigen ervaringen en do’s en don’ts. Met hoofdstuktitels als ‘Ochtendmisselijkheid op Manolo-schoenen’ en kledingtips (‘Voor het eerst van je leven mag je de regels overtreden en kleding met grote noppen en drukke prints dragen’). Ook hier dringt de vergelijking met SATC zich op, al ziet de schrijfster zichzelf eerder als een eco-Carry: een ‘groene’ en minder materialistische variant. ‘Ik ben meer een downtown girl die haar merkkleding haalt uit tweedehands winkels.’

Aan yummy mummy’s kleeft de associatie van sexy stoeipoes: de zwangere vrouw of moeder als om op te vreten. Johnson legt haar term uit als ‘plezier hebben in jezelf en in het leven’. ‘Als je jezelf nu al niet meer aantrekkelijk vindt, wanneer dan wel?’ En – een chauvinistische oppepper voor de Nederlandse vrouw – volgens Johnson barst het hier van de yummy mummy’s. ‘Nederlandse vrouwen vind ik veel zelfverzekerder en vrijer dan Amerikaanse. Ze hebben een frisse uitstraling, gaan op de fiets overal naartoe en dragen niet te veel make-up. Dat vind ik yummy.’

Beschouwt Johnson zichzelf als een yummy mummy? ‘Ja, natuurlijk! Ook al ben ik nog steeds een paar kilo te zwaar en draag ik nu een polyester geval. Het is weleens lastig dat ik in een stad leef waar een algemene afkeer is van dikke mensen. Ik probeer om niet mee te gaan in die obsessie met slankheid. Ik ga wel regelmatig naar de kapper en schoonheidsspecialiste, dat is een must voor de oudere moeder. Ik heb niks aan mezelf laten doen. Nóg niet in ieder geval.’

Moederschap als trendgevoelige lifestyle: een uitgelezen kans om vrouwen allerlei producten aan te smeren. Omdat je het waard bent. De modes volgen elkaar snel op, ook in Nederland. De Bugaboo-kinderwagen is alweer passé, het ‘eitje’ van Stokke (een kinderwagen op drie poten) is het nieuwe hebbedingetje. De skinny jeans is er ook in zwangere versie, met natuurlijk Birckenstocks eronder.

Televisiepresentatrice Bridget Maasland (33) hanteert al net zo’n luchtige toon als Johnson in haar programma Hoe word ik mama in Amsterdam-Zuid? Gestyled tot in haar tenen, loopt de zwangere Bridget feestjes en winkels af met de prangende vraag wat de mores zijn van het (hippe) moederschap. De serie is gemonteerd als een glossy videoclip met Bridget in de hoofdrol, steeds in een andere outfit. Ook alweer met een vette knipoog naar SATC : Bridget à la Carry liggend op bed met een laptop, ondertussen Levensvragen tikkend op het scherm.

Shots van Bridget in de bakfiets, lunchend met BN’er en vriendin Irene van de Laar (Alice in Wonderland-blik in de ogen van Bridget als Van de Laar haar bestelling verbiedt: ‘Oóóh, mag ik nu geen carpaccio meer eten? Waarom niet?’ ). En loungend met Rossana Lima (vriendin van Patrick Kluivert, dus BN’er), model/journaliste Beertje van Beers, RTL-presentatrice Renate Verbaan en andere BN-mama’s. Het is mama-verwendag: nagels worden gemanicuurd, adresjes uitgewisseld waar je kasjmier babykleertjes kunt kopen. Rossana Lima heeft het glamourmoederschap helemaal omarmd en gaf onlangs in een kasteel een babyshower ter ere van haar pasgeboren zoontje.

Trots vertelt ze dat er vijfhonderd gasten waren. Haar baby lag in een afgeschermd kamertje met een camera. De gasten konden via een beeldscherm naar het tafereel kijken. Afgekeken van yummy mummies-buiten kijf, zoals Jennifer Lopez en Angelina Jolie. Andere les: een hippe mama shopt haar hele uitzet op internet zo bij elkaar.

Neem de Nederlandse site hotmamas.nl als verzamelpunt voor trendy moeders. Daar kunnen voor de baby T-shirts besteld worden met de opdruk My mom is hotter than yours!, bestaan de hot mamagadgets uit lederen luiertassen van Hermès (1.200 euro), slaapzakjes van schapenvacht (525 euro) en een babydrager (eveneens 525 euro). Maar dan heb je er wel net zo een als Victoria Beckham en Kate Winslet en bovendien is het ‘de meest gefotografeerde babydrager door paparazzi’.

Het moederschap werd lang beschouwd als een fact of life. Het overkwam vrouwen en er werd verder niet te lang bij stil gestaan. Een uitgebreid eisen- dan wel wensenpakket over het vrouwenleven nà de zwangerschap, was er niet. In het georganiseerde, werkende leven anno 2008, wordt het ‘plannen’ van kinderen bewust gedaan. Door hun onzekerheid laten vrouwen zich betuttelen, klampen ze zich vast aan zwangerschapsbijbels als Duik in je weeën van Carita Salomé en Veilig zwanger van Beatrijs Smulders en Mariëlle Croon. Om nog maar te zwijgen over de borstvoedingsmaffia: het legertje verloskundigen en anderen die hartstochtelijk het geven van borstvoeding propageren.

En vlak ook de Nederlandse moederschapscultus (fulltime werken = fout, twee dagen crèche is meer dan genoeg, enz.) niet uit: mannen laten zich veel minder leiden door emoties over de vraag of werken van hen een ‘slechte’ of ‘goede’ vader maakt. Maken jonge vrouwen het zichzelf niet te moeilijk? Johnson: ‘We mógen een big deal maken van het moederschap, want het is onze eerste keer. Het moederschap is een unieke openbaring. Misschien maken moderne moeders er wel een te bedrijfsmatig concept van , maar dat komt ook door de ervaring met onze carrières en de masculiene werksfeer. Al kom je daar vanzelf wel van terug als het melk uit je borsten stroomt, de emoties door je lijf gieren en je brein leeg is.

‘Als je kind er eenmaal is, is het gewoon chaos. Toen ik zwanger was en in de periode vlak na de bevalling, was ik ook gevoelig voor de mummy-industry. Ik kocht ook een Bugaboo, maar loop nu – bijna drie jaar later – met een veel simpelere en goedkope buggy rond.’ En de Amerikaans-moralistische levensles die onvermijdelijk volgt: ‘Je hebt al vrij snel door waar het om draait: je kind heeft geen dure spullen nodig, maar de moeder.’

De schrijfster vindt achteraf dat de invulling die ze in de eerste jaren aan het moederschap gaf, een te perfectionistische was: door haar jarenlange borstvoeding was ze gedwongen thuis te werken, vanwege haar televisieverbod, was ze overdag ook veel met haar kind bezig.

‘Het leven met een kind is tegenstrijdiger dan ik van tevoren dacht. Ik sluit nu de hele dag compromissen met mijn zoontje Marcello. Ik ben teruggekomen van mijn suikervrije idealen. Marcello werd een monstertje. Nu hij wel televisie kijkt en af en toe chocolade eet, is hij een schatje geworden.’

Meer over