Modelburger met rugnummer

Als hij had mogen kiezen, was hij niet het symbool van de groei van de wereldbevolking geweest. Als baby werd Matej Gaspar uit Zagreb in 1987 uitgeroepen tot 5 miljardste mens op aarde.

WILLEM VISSERS

Onlangs keek Matej Gaspar (24) toevallig naar een grafiek van de wereldwijde bevolkingsgroei. Automatisch speurde hij naar zijn symbolische plek in de mensenmassa, al weer 24 jaar geleden. Hij is geboren op 11 juli 1987, toen de computer nog jong was en Kroatië onderdeel van Joegoslavië. In 24 jaar is de bevolking dus met twee miljard gegroeid, constateert hij met ontzag. Van 5 naar 7 miljard.

Vader Dragutin en moeder Sanja weten nog hoe dat ging met zijn geboorte, destijds, met tientallen journalisten die in Zagreb waren neergestreken voor de Universiade, het sporttoernooi voor studenten aller landen. De verslaggevers maakten graag het demografische uitstapje naar het ziekenhuis, waar de kleine Matej Gaspar, zoon van een verpleegster en een elektricien, broertje van Tin, werd uitgeroepen tot vijfmiljardste aardbewoner. 'Ik was de gelukkige', zegt Matej met een toon die het midden houdt tussen spot en acceptatie.

Toenmalig secretaris-generaal Perez de Cuellar van de Verenigde Naties wiegde hem voor het plaatje. De Peruviaan was een soort peetvader. 'Ik heb nooit meer iets van hem gehoord. Geen telefoontje, geen bericht. Niets. Nooit. Ik heb dat ook niet gemist', zegt Gaspar in bijna vloeiend Engels.

Wat levert het eigenlijk op, als je een bijzondere modelburger bent; aardbewoner met rugnummer 5.000.000.000? Gaspar gniffelt. Toen hij 10 was kreeg hij bezoek van een Kroatisch tijdschrift. 'Tot die tijd gebeurde er helemaal niets. Het gat tussen mijn geboorte en mijn tiende verjaardag was lang en leeg, haha.'

Tijdens het examen van de middelbare school, op zijn 18de, viel een fotograaf zomaar binnen in het klaslokaal voor een reportage. Goh, wat was hij boos. Hij besloot nooit meer iets te doen aan het speciaal zijn. Op een paar vrienden na weet ook niemand van zijn status. Pas toen 'die Nederlander van de Volkskrant' belde, wilde hij nog wel een uitzondering maken.

En dus zitten we hier aan tafel, in een woning driehoog aan Mandalicina 5, een zijstraat van een hoofdweg in Zagreb, de hoofdstad van Kroatië. De kleur, luxe en moderniteit van het centrum verdwijnen tijdens de wandeling van bijna een half uur. In een eerste buitenwijk zijn de gevels grijzer. Bij de Gaspars zijn ze de façade voor een niet zo grote, vrolijke woning. Straks gaat Gaspar met een paar vrienden naar Dinamo - Ajax kijken in de pub; een avondje Champions League met veel bier.

Denk niet dat Gaspar bitter is, nu hij een paar minder aangename dingen heeft verteld over zijn 5 miljardsteburgerschap. Matej Gaspar is een gewone jongen, met een kek sikje, een vrolijk, open gezicht en rastalokken ('ja, dit is mijn eigen haar'), omdat hij van ska en reggae houdt. Het was niet eens zo moeilijk om de 5 miljardste wereldburger op te sporen, hoewel er opmerkelijk veel Matejs Gaspar zijn en de juiste Matej op Facebook is ingeschreven onder een andere naam. Hij noemt zichzelf Pebro Malafaka, naar de titel van een nummer van zijn favoriete popband Postolar Tripper.

De gemakkelijkste weg naar Gaspar liep, ouderwets, via het telefoonboek van Zagreb. Zijn moeder Sanja staat in de gids. Gaspar woont nog bij zijn ouders. Hij is net met de bus teruggekeerd van zijn werk in een laboratorium, waar hij chemische proeven doet met suikers, met zwavel, met welke stof dan ook. 'Chemie is niet mijn droom', zegt hij droogjes.

Het is best leuk werk, in de voorstad van Zagreb. Serieus. Redelijk betaald ook. Weet je, Matej Gaspar had natuurlijk moeten blijven studeren, maar daarin had hij geen zin toen hij 18 was. Hij was lui, oordeelt hij zelf. 'Het is de grootste fout van mijn leven geweest.' Zijn broer is straks afgestudeerd als geoloog. Hij wel.

Een huis kopen kan Gaspar niet, net als bijna al zijn vrienden. En hij is 'in between relations', zoals hij zijn liefdesleven beschrijft. Het liefst zou hij een duikschool beginnen.

Met vrienden is hij in februari naar Brussel gereden, om te duiken in een of ander gat van 33 meter diep. Ze zagen het op internet en huurden een busje. In Kroatië was het te koud om te duiken. Hij is bij de koraalriffen in Egypte geweest en talloze malen naar de Kroatische kusten.

Al met al heeft hij een mooi leven-tje. Van de 5 miljardste inwoner bijna niets dan goeds. De moeilijkste tijd van zijn leven was de oorlog, in de tijd dat Joegoslavië uit elkaar viel. Vechten tegen de Serviërs. De burgeroorlog woedde ook in Zagreb. Twee keer, in 1991 en in 1995, is zijn vader opgeroepen om ten strijde te trekken, bij Karlovac en om Knin. Dan lag zijn vader daar aan het front met zijn AK-47.

Gaspar, toen nog een jongetje, begreep van de oorlog weinig, maar elke keer was het weer de vraag of zijn vader thuis zou komen. Hij voelde de ongerustheid van zijn moeder. Van de honderd soldaten van het peloton van Dragutin kwamen er vier om het leven en raakte menigeen gewond.

Maar nu is alles voorbij. Kroatië is Kroatië en Servië is Servië. Nu is Matej Gaspar een jongen van 24, die soms compassie heeft met de wereld waarin hij leeft. Als een olietanker de kust van Nieuw-Zeeland bevuilt, leeft hij mee en vindt hij dat vreselijk. Meer niet. Wat kan hij doen? Hij heeft genoeg aan zichzelf.

Hij lacht als hij zegt: 'Wat dat betreft hebben ze de verkeerde keuze gemaakt met mij als symbool.'

Vandaag verwelkomt de aarde haar 7 miljardste inwoner, zo hebben de Verenigde Naties uitgerekend. Zonder de eenkindpolitiek van China waren er nu 400 miljoen mensen meer geweest. Naar verwachting wordt de 7 miljardste inwoner geboren in India. De 5 miljardste werd 24 jaar geleden geboren in Kroatië.

undefined

Meer over