Mitterrand is Fransen twee missen waard

Met twee rechtstreeks op de televisie uitgezonden, gelijktijdige plechtigheden heeft Frankrijk gisteren diepgeroerd afscheid genomen van de maandag overleden oud-president François Mitterrand....

Van onze correspondent

Sjoerd Venema

PARIJS

In zijn geboorteplaats Jarnac nabij Cognac vond in familiekring de begrafenisplechtigheid plaats. Terwijl in de propvolle Parijse Notre-Dame de Franse politieke top, in gezelschap van zo'n vijfenzestig staatshoofden en regeringsleiders, met een sobere requiem-mis afscheid nam van het vroegere staatshoofd.

De gescheiden plechtigheden met veel symboliek, maar geen officiële staatsbegrafenis, waren geregisseerd volgens de wens van de overledene. Hoe complex Mitterrand was, werd benadrukt doordat bij de familieplechtigheid niet alleen zijn vrouw Danielle en zijn twee zoons Gilbert en Jean-Christophe aanwezig waren, maar ook zijn maîtresse Anne Pingeot en zijn buitenechtelijke dochter Mazarine, wier bestaan aan het eind van Mitterrands presidentschap was onthuld.

De Franse televisiecommentatoren hadden aanvankelijk grote moeite met die realiteit, en spraken van nabije familieleden. Om uiteindelijk door de openheid en eenvoud van de rouwenden, niet alleen vrouw en zoons, maar ook vriendin en dochter bij de naam te noemen.

De intieme plechtigheid in Mitterrands geboortedorp was het meest indrukwekkend, ondanks de aanwezigheid van een leger journalisten. In de smalle straatjes begroetten duizenden bewoners van Jarnac, velen met een roos in de hand, de 'thuiskomst' van hun François.

In het gevolg van familie, vrienden en bekende Fransen - zoals Gérard Dépardieu en schrijfster Françoise Sagan - liepen slechts enkele socialistische politici mee: Laurent Fabius, Jack Lang, Roland Dumas en Robert Badinter, onder wie als minister van Justitie in 1981 de doodstraf werd afgeschaft.

Het merendeel van de socialistische top, zoals Lionel Jospin, de oud-premiers Mauroy, Rocard en Cresson alsmede Jacques Delors zaten in de Notre-Dame met ruim dertienhonderd hoge gasten. Behalve president Chirac en het voltallige kabinet waren 65 staatshoofden en regeringsleiders aanwezig, onder wie de Amerikaanse vice-president Al Gore, de Russische president Jeltsin, premier Major en Mitterrands vriend Kohl, die zijn tranen de vrije loop liet. Het protocollaire noodlot had prins Rainier van het belastingparadijs Monaco naast de communistische dinosaurus Fidel Castro gezet. Koningin Beatrix zat enkele plaatsen verder op dezelfde eerste rij naast de Zweedse vorst.

Achterin de kathedraal stonden zo'n tweeduizend Parijzenaren die vanaf 's ochtends vroeg voor de kerkdeuren bijeen waren gedromd om een plaats te bemachtigen. De afwezigheid van de overledene, het leger hoogwaardigheidsbekleders dat nauwelijks leek aangedaan en het bataljon televisiecamera's dat daarop gericht stond, veroorzaakte een vreemde, afstandelijke sfeer. Slechts af en toe daalde de emotie neer tijdens de door de Parijse aartsbisschop Lustiger opgedragen requiem-mis. Zoals op het moment dat de met Mitterrand nauw bevriende sopraan Barbara Hendricks het ijle Pie Jesu uit het requiem van Fauré inzette.

De door veel Fransen rechtstreeks op de televisie gevolgde laatste tocht van François Mitterrand begon rond acht uur 's ochtends. Zes jonge officieren droegen toen de kist bedekt met de Franse driekleur uit het sterfhuis, waar inmiddels bergen rode rozen tegen de gevel opgestapeld lagen. Met een militair toestel werd Mitterrand vervolgens overgevlogen naar de luchtmachtbasis in Cognac en vandaar met een imposant motorescorte naar Jarnac overgebracht.

Daar werd voor de derde en laatste maal een militair eresaluut aan de overleden oud-president gebracht. Onder de donkere tonen van Chopins dodenmars werd de driekleur van de kist gehaald voor de erop volgende familieplechtigheid. De zes persoonlijke lijfwachten van de oud-president namen de kist over van de officieren. Vervolgens werd een mis opgedragen door de dorpspastoor in de kleine kerk van Jarnac.

Via luidsprekers werd de dienst door duizenden dorpsbewoners op het kerkplein gevolgd. Waarna de kist onder de symbolische tonen van de Europese hymne van Van Beethoven vanuit de kerk naar de begraafplaats werd overgebracht, en Mitterrand in de meest strikte intimiteit werd bijgezet in het familiegraf. Pas aan het eind van de middag kreeg het wachtende leger van duizenden anonieme Fransen toegang tot het kerkhof voor een laatste groet.

Meer over