Mitchells geduld bezorgt Ulster vrede

In geen dertig jaar is de kans op vrede in Noord-Ierland zo groot geweest als nu. De rol die de Amerikaanse onderhandelaar George Mitchell heeft gespeeld was cruciaal....

De Amerikaanse ex-senator George Mitchell (65) vertrok donderdag uit Belfast naar Washington nadat hij, na elf weken onderhandelen onder zijn leiding, een optimistisch eindrapport had gepresenteerd over de tenuitvoerlegging van het Goede-Vrijdagakkoord.

Aan het eind van 1994 kwam Mitchell, voormalig senator voor Maine, als speciale afgevaardigde van president Clinton naar Noord-Ierland om te assisteren bij de pogingen een blijvende vrede van de grond te krijgen. Mitchell, voor het eerst van zijn leven in Noord-Ierland, dacht 'een paar dagen' te zullen blijven. Zijn betrokkenheid bij Ulster zou echter steeds dieper worden, en pas vijf jaar later vertrok hij naar huis, ditmaal definitief, hoopt hij.

Begin september keerde Mitchell terug in Noord-Ierland, nadat hij de geplaagde provincie in april 1998 had verlaten toen de partijen na twee jaar onderhandelen onder zijn leiding het Goede-Vrijdagakkoord hadden getekend. Maar met de tenuitvoerlegging van dat akkoord wilde het niet erg vlotten. Nadat een uiterste poging van de premiers Blair en Ahern de afgelopen zomer was mislukt, werd Mitchell verzocht over te komen om zijn eigen akkoord van de ondergang te redden.

Na een verkennend bezoek in juli begon Mitchell begin september aan zijn taak. Met frisse tegenzin, zoals hij eerlijk toegaf, 'maar ik kon geen nee zeggen'. Noord-Ierland had de voorgaande jaren een plaats in zijn hart veroverd, en bovendien was het Belfast-akkoord ook een beetje zíjn kind.

Trimble, de leider van de UUP, zag er niets in. Mitchells poging kwam te snel na de vorige mislukking, meende hij. Sinn-Feinleider Adams wilde aanvankelijk niet eens deelnemen aan de onderhandelingen, zo weinig fiducie had hij erin. Het zeer omstreden RUC-rapport (over de Noord-Ierse politie) maakte Mitchells taak er nog moeilijker op en de IRA zinspeelde op hervatting van de gewapende strijd. De stemming in Noord-Ierland was tien weken geleden pessimistisch, gelaten en zeer sceptisch.

Maar George Mitchell is een bijzonder mens, met als voornaamste kenmerk een onvoorstelbaar geduld. Hij presteerde het ooit zeven uur achtereen te luisteren naar Bob McCartney, leider van de kleine unionistische UKUP, een man die gewone mensen na tien minuten al tot waanzin drijft. 'Zolang ze praten, vechten ze niet', luidde Mitchells credo.

Een meesterzet van Mitchell was het instellen van een absolute radiostilte. Dat dwong de Noord-Ierse politici ertoe zich op elkaar te concentreren, hetgeen tot een nimmer verwachte toenadering tussen UUP en Sinn Fein leidde. In de aanloop naar het Goede-Vrijdagakkoord spraken de onderhandelaars van de twee partijen nimmer direct met elkaar, nu deelden Trimble en Adams de lunch in Mitchells hotel.

Peter Mandelson, de Britse minister voor Noord-Ierland, defineerde Mitchells succesvolle strategie donderdag als volgt. 'George heeft ons geleerd dat het beter is samen een aantal kleine stappen te zetten, dan te wachten tot de tegenpartij één hele grote stap neemt, die misschien nooit komt.' Stapje voor stapje is vrede in Noord-Ierland nu zeer dichtbij gekomen.

Komt die binnenkort echt tot stand, dan verdient George Mitchell een standbeeld in Belfast.

Meer over