'Misschien vind ik iets in Dubai'

Meer dan de helft van de school- en universiteitsverlaters in Spanje zit zonder baan. Daarmee is het land koploper in de crisis. Twee op de drie Spaanse jongeren denken aan emigratie.

CÁDIZ - Een verse bus met Duitse toeristen loopt leeg voor het hotel. Verbrand door de zon en in korte broeken stromen ze winkels in en terrassen op van Vejer, een toeristische trekpleister aan de zuid-Spaanse kust. Het seizoen is begonnen en de Spaanse reisindustrie draait op volle toeren. María Navarro Morillo (31) bekijkt het met gemengde gevoelens. Ze dacht dat ze met haar universitaire masterdiploma toeristenmanagement en kennis van het Duits en Engels wel goed zat bij het zoeken naar een baan. Ondanks de crisis blijft Spanje, met zijn stranden en zijn steden, tenslotte een toeristische topbestemming.


Dat viel dus vies tegen. Vorige zomer liep María, een energieke kleine blonde verschijning, stage in een groot hotel in Benidorm, voor 150 euro per maand. Sindsdien solliciteert ze zich suf, al vele honderden keren tevergeefs. 'Ik ben de tel kwijt', zegt ze lachend op een terrasje. Ook hier, vlak bij huis, is geen werk te vinden, zegt ze. María staat met vijf verschillende profielen op vacaturesites en raadpleegt regelmatig Facebook. Maar de hotels zijn dit jaar later open en draaien met een minimale bezetting.


María is niet de enige. De meerderheid van de studenten van haar opleiding heeft geen werk. Soms denkt ze dat haar studie voor niks is geweest. Als je geluk hebt, vind je een tijdelijke baan voor het zomerseizoen. Dan werk je 50 uur per week en verdien je niet meer dan 800 tot 1.200 euro. In september gaat alles weer dicht.


'Zo kan ik niet leven', zegt María. 'Ik zoek nu werk buiten Spanje. Ergens anders in de wereld.' Ze heeft al gesolliciteerd als receptioniste bij een hotelketen in Abu Dhabi en Dubai. 'Dat zou een droom zijn.'


Koffers pakken

De Europese top die morgen begint, moet resulteren in een aantal maatregelen tegen de jeugdwerkloosheid. Maar twee van de drie jonge Spanjaarden wachten dat niet af en kijken nadrukkelijk over de grens bij het vinden van werk. Dat blijkt uit een enquête van de digitale werkbemiddelaar Infojobs en de Spaanse business-school Esade. Universitair opgeleide schoolverlaters verliezen hun vertrouwen in Spanje, maar ook geschoolde vaktechnici als lassers en verpleegsters. De stroom aan jonge arbeidsmigranten moet nog goed op gang komen, maar vorig jaar pakten 82 duizend Spanjaarden hun koffers, op zoek naar werk. Volgens het Spaanse CBS zijn sinds het uitbreken van de crisis in 2008 zo'n 400 duizend Spanjaarden vertrokken.


'Als wij niet in staat zijn werk aan te bieden, is het beter dat onze jongeren het elders zoeken. Talent verlies je als je het niet gebruikt', zegt Carlos Obeso, directeur arbeidsstudies van Esade. Zijn dochter, afgestudeerd architect, heeft sinds kort een baan in Londen. Geen wonder: officieel is Spanje koploper in Europa met een werkloosheid van 56 procent van de jongeren onder de 25 jaar.


Obeso plaatst wel een kanttekening bij die schrikwekkende cijfers. Ze betreffen jongeren die actief op zoek naar werk zijn en niet langer een opleiding volgen. Tussen de 20 en 24 is een op de drie nog aan het studeren. In totaal kende Spanje vorig jaar 880 duizend werklozen onder de 26 jaar.


'Schoolverlaters met weinig opleiding hebben de grootste problemen', zegt Obeso. Een op de vier jongeren onder de 25 jaar studeert niet meer en zoekt ook geen werk. Dat is aanzienlijk hoger dan het Europese gemiddelde. Hier dreigt een generatie verloren te gaan, zonder werk en met zelfrespect en zelfvertrouwen die in rap tempo afbrokkelen. 'Deze groep zou bovenaan het lijstje van de politiek moeten staan', aldus Obeso.


De regering probeert het zelfstandig ondernemerschap te stimuleren. Startsubsidies voor investeringen en belastingvoordeeltjes moeten jongeren over de streep trekken. Het aantal ingeschreven zzp'ers groeit gestaag, maar jonge ondernemers lopen stuk op de muren van een stagnerende economie. 'Veel mensen die ik ken, proberen zelf een bedrijf op te zetten. Mijn vriend heeft een winkel. Het is veel lastiger dan de regering zegt', zegt María Navarro. De tweedehandsmeubelen van haar vriend verkopen minimaal, zijn schulden lopen op. En geen Spaanse bank geeft krediet.


De klap die de Spaanse banken hebben opgelopen heeft in combinatie met de bezuinigingen voor een verdieping van de crisis gezorgd, bevestigt onderzoekster Neus Margallo van Infojobs. 'Doordat de banken geen commerciële kredieten verstrekken, wordt het economische herstel ernstig belemmerd', aldus Margallo. De hervorming van de arbeidsmarkt, die vanuit de Europese Unie op veel bijval kan rekenen, had vooral tot gevolg dat werknemers gemakkelijker en goedkoper konden worden ontslagen. Het leidde niet tot meer banen, zo is de indruk.


Slimste breinen weg

Bij Infojobs is een duidelijke trend merkbaar om in het buitenland te gaan werken: Spanjaarden zoeken hun heil in het noorden van Europa, Engeland, maar ook in Latijns-Amerika , de VS en Canada.


Bedrijven en universiteiten uit landen als Duitsland en Nederland werven Spaanse studenten voor hun vacatures. Dat laatste heeft geleid tot een groeiende angst dat Spanjes slimste breinen het land ontvluchtten om nooit meer terug te keren. Onterecht, meent onderzoeksters Magallo. 'Een deel komt terug. Vaak nemen zij enorm veel ervaring mee, die we in Spanje goed kunnen gebruiken.'


'Ik ben best optimistisch', zegt Navarro. 'Maar als je hier iedere dag het economisch nieuws leest, weet je: we zijn er hopeloos aan toe. Weggaan is de enige oplossing.'


In de Spaanse politiek en in Brussel heeft ze inmiddels weinig vertrouwen meer. 'Spanje heeft zo'n grote schuld bij Europa dat niemand meer weet wat we moeten doen, behalve bezuinigen. Ik geloof er niet meer in.'


Arm in arm voor Spanje


Spanje hoopt op een groot deel van de 6 miljard euro die de EU heeft vrijgemaakt voor de bestrijding van de jeugdwerkloosheid. Dat de nood hoog is, blijkt wel uit de uiterst ongebruikelijke eensgezindheid waarmee de socialistische oppositiepartij en de conservatieve regeringspartij in Brussel voorstellen zullen doen. Die betreffen naast de jeugdwerkloosheid ook de invoering van de bancaire unie en stimuleringsmaatregelen voor het midden- en kleinbedrijf. Hoe dat plan er gaat uitzien, is overigens nog een raadsel. Arbeidsmarkt deskundige Carlos Obeso vermoedt dat het vooral draait om lastenverlichting en goedkope stagecontracten. Eerder dit jaar kondigde de regering een honderdtal maatregelen aan die in de komende vier jaar zo'n 3,5 miljard euro gaan kosten. Tegemoetkomingen aan bedrijven die jongeren in dienst nemen, maar ook subsidies en verlaging van de sociale lasten voor jonge zelfstandige starters als zij 45-plussers aannemen.


Jeugdwerkloosheid Europa

Meer over