‘Misschien ken je ons van de supermarkt’

Het duo Justice wordt er verantwoordelijk voor gehouden dat Franse dancemuziek weer hip is. Van een redelijk anoniem leven achter de computer, naar concerten met duizenden fans....

Sasja Kooistra

Smakeloos, racistisch, shockerend. Dat waren de kwalificaties die de video Stress van het Franse danceduo Justice in eigen land opriep nadat de clip ter promotie van hun gelijknamige single op internet te zien was. In de controversiële video, geregisseerd door Romain Gavras, wordt op realistische wijze de gewelddadige strooptocht van een groepje jongeren door voorsteden van Parijs in beeld gebracht; voorbijgangers worden beroofd of in elkaar geslagen, auto’s gejat. Er worden maar liefst 21 strafbare feiten in 7 minuten gepleegd.

Kritiekpunten: de clip zou geweld verheerlijken en uitlokken, afkomst en geweld koppelen, en verwijzen naar de rellen in 2005 in de banlieu’s van Parijs. Hij zou racistisch zijn (de acteurs in de clip zijn donker, of van Noord-Afrikaanse of Arabische afkomst). En aangezien er de weken ervoor op internet gewelddadige filmpjes verschenen die waren opgenomen in de banlieu’s van Parijs, werd de Justice-clip gezien als een wel erg goedkope marketingstunt.

Xavier de Rosnay en Gaspard Augé van Justice zijn niet erg opgetogen over de ophef van afgelopen mei. ‘We waren erg verbaasd dat er zo veel over te doen was’, vertelt Augé over de telefoon vlak voor hun optreden op Pinkpop. Hij benadrukt nog steeds trots te zijn op de clip. Het gedoe is een smet op een verder tot nu toe zeer voorspoedige carrière van het tweetal, dat er verantwoordelijk voor wordt gehouden dat Franse dancemuziek weer hip is. Na de eerste golf van de jaren negentig met exponenten als dj Laurent Garnier en collectieven als Air en Daft Punk hebben de Fransen met Justice opnieuw een dominerende rol op de internationale dansvloer.

Noemt het naïef, maar De Rosnay en Augé hebben al het gedoe niet zien aankomen. Hoewel ze in hun muziek misschien weinig subtiel zijn en graag de grenzen van de dancemuziek opzoeken, zijn ze hier onopzettelijk te ver gaan. Zelf zeggen ze ‘gewoon iets anders en nieuws te hebben willen maken’. In een verklaring meldden ze dat de clip niet gemaakt is om te choqueren: ‘De clip is een poging een debat te beginnen en vragen op te roepen. Net zoals cinema, literatuur en hedendaagse kunst dat doen.’ Stress moest slechts een video worden die ontoonbaar is op televisie, net zoals het nummer onspeelbaar is op de radio (vanwege het nogal panische en ontoegankelijke karakter).

Augé, woordvoerder van het tweetal omdat het Engels van zijn wederhelft schijnbaar nog beroerder is: ‘De video gaat over hoe mensen geweld zien, bedoeld als een statement, maar het is tegelijkertijd ook maar gewoon een muziekvideo. Niets erin is bedoeld als werkelijkheid.’ Hij hoopt dat de clip over een jaar of tien gewoon als een goede muziekvideo gezien wordt en klinkt geïrriteerd over de commotie. ‘Blijkbaar was een muziekvideoclip belangrijker dan nieuws uit de rest van de wereld om het zo breed uit te meten op de Franse voorpagina’s. Mensen noemden ons zelfs een racistische band, absurd. Doordat er zoveel over werd gepraat, is het totaal uit de context getrokken.’

De Parijzenaars zijn bij toeval samen in de muziek beland, toen ze met een remix van Never Be Alone, een nummer van het Britse dancecollectief Simian (nu door als Simian Mobile Disco), deelnemen aan een danceproducerswedstrijd van een Parijs radiostation. Ze kennen elkaar dan een paar jaar als ‘collega’s’: De Rosnay (25) studeert grafisch vormgeving en Augé (29) ontwerpt flyers. Wanneer Pedro Winter hen een platencontract aanbiedt bij zijn label Ed Banger laten ze de vormgeving voor wat het is en gaan voor een muzikale carrière.

Pedro Winter wordt beschouwd als de grote spil in de opleving van de Franse dance. De labelbaas is verantwoordelijk voor het typische stevige Ed Banger-geluid (de Franse fonetische uitspraak van headbanger); een combinatie van hiphopbreaks, electrobeats en rock, door hen zelf omschreven als als ‘funky lawaai’. Het label is succesvol met releases van andere producers (Sebastian, Mehdi, Mr. Oizo, Feadz), maar vooral met de muziek van Justice. Het is elektronische muziek in de traditie van Daft Punk, niet heel verwonderlijk wanneer je bedenkt dat diezelfde Winter destijds hun manager was. Justice maakt, net als Daft Punk, de cross-over naar de rockwereld met een ongepolijste, funky discosound doorspekt met dezelfde rauwe energie. Met als verschil dat gitaren in hun sound haast net zo’n belangrijk onderdeel vormen als de beats.

Het succes van Ed Banger gaat gelijk op met dat van Justice. Label en danceduo laten in 2003 voor het eerst van zich horen met de single-versie van Never Be Alone. Het nummer met de zanglijn die niet snel uit het hoofd verdwijnt (Cause! We! Are! Your! Friends! You’ll! Never be alone again! Come On!) wordt dat jaar een grote underground clubhit in Frankrijk. Twee jaar later volgt de rest van de Europese clubs, wanneer Never Be Alone opnieuw wordt uitgebracht als We Are Your Friends en niet is weg te denken op de dansvloer. Daarbij geruggesteund door hun tweede single Waters of Nazareth. Internationale naamsbekendheid volgt een jaar later, met het winnen van een MTV Award voor de beste video met de lowbudgetclip van We Are Your Friends. Weggekaapt overigens voor de beteuterde neus van Kanye West die tijdens de uitreiking uit ontevredenheid het podium opstormt omdat de rapper vindt dat hij met zijn – veel duurdere – genomineerde clip (kosten: 1 miljoen) meer recht had te winnen. En natuurlijk omdat Pamela Anderson in zijn clip speelde, aldus Kanye West.

Hierna wordt Justice gevraagd remixen te maken van platen voor grote namen als N*E*R*D, Fatboy Slim en Soulwax. Na wederom een successingle D.A.N.C.E. en hun lyrisch ontvangen debuutalbum † (lees: kruis), krijgt Justice in het voorjaar van 2007 het etiket ‘de nieuwe Franse sensatie op electrogebied’ opgeplakt.

Augé is de eerste om de status van rocksterren die de pers hun toebedeeld te relativeren: ‘Ik zie ons niet als popsterren. Misschien dat veel mensen onze muziek wel eens in de supermarkt hebben gehoord, maar dan verbinden ze dat nummer niet aan de naam Justice. En in Parijs kunnen we nog redelijk normaal op straat lopen, hoor.’

Maar toch, in plaats van een redelijk anoniem leven te hebben achter de computer, zijn ze plots the next big thing in de dancescene. Dat betekent ook dat ze zonder veel podiumervaring ineens voor volle zalen staan. Iets dat nu, na een jaar toeren, nog niet echt went. ‘Gelukkig zijn we niet verlegen uitgevallen, maar het blijft telkens weer moeilijk het podium op te gaan. We proberen zo natuurlijk mogelijk achter de decks te staan maar, we zijn altijd erg nerveus en gestresst.’

Voorpaginanieuws in de landelijke dagbladen en een verbod op uitzenden van je videoclip, het is ongetwijfeld goed voor het rock ’n’ roll-gehalte van het duo dat zwaar leunt op de rocktraditie. Justice, en de andere vertegenwoordigers als bijvoorbeeld Digitalism en Boysnoize van deze nieuwe standaard van vet geluid, hebben een nieuwe generatie danceliefhebbers kennis laten maken met een oude muziekstijl in een fris jasje. New rave heet deze muziekstroming die het funky geluid van de dance mixt met het grove en agressieve van de rock. Terwijl gitaren in de rave van eind jaren tachtig not done waren, willen de clubbers van nu juist rockmuziek om op te dansen en dancemuziek om op te rocken. De rock met electro van Justice past precies in dat straatje.

Gestoken in zwart leren jasjes en skinny jeans, met woeste snor en haardos lijken De Rosnay en Augé eerder bandlid van een heavy metalgroep dan een dance-act. Het rock-gevoel sijpelt door tot in de songtitels als Genesis en Waters of Nazareth. Ook tijdens hun bombastische live-shows, zoals komende zaterdag op hun optreden op dancefestival 5daysoff in Amsterdam, zetten ze de flirt met het rock-idioom voort middels een groot verlicht kruis (hun logo) op het podium of een Metallica-nummer in de toegift. Deze week werd bekend dat rockband Red Hot Chili Peppers het duo gevraagd heeft hun nieuwe album te produceren. Toch is Justice wel degelijk een danceact, ook al zegt Augé zich geen dancemuzikant te voelen. ‘Justice is elektronische muziek omdat het gemaakt wordt met elektronica. En wij maken onze muziek nu eenmaal makkelijker met de computer.’

Augé drumde ooit in een heavy metal band, De Rosnay was bassist in een funkband; die uitersten hoor je terug in hun muziek. Justice kan op het ene moment klinken als gladde disco en het volgende moment als een rockband. Zo kan het dat in het obscuur en donkere Waters of Nazareth het lijkt of je boxen zijn opgeblazen terwijl de onschuldige zomerhit D.A.N.C.E. klinkt als een vlotte discojive en een ode aan Michael Jackson. Je hoort de invloed van The Jacksons en Chic (zoals in het nummer D.A.N.C.E.), rave van The Prodigy (Stress) en electroclash van 2 Many DJ’s (Waters of Nazareth). Het typeert de kracht van Justice dat ze in staat zijn om elke keer met iets nieuws te komen en muzikale risico’s niet schuwen.

Na het succes van hun eerste hit Never Be Alone hadden ze voor de makkelijke weg kunnen kiezen door meer van dergelijke poppy disco uit te brengen. Maar ze wagen het al met hun tweede single Waters of Nazareth een heel ander geluid te brengen, én ze komen er mee weg. ‘Vrijheid is iets wat jezelf creëert’, zegt Augé over deze weloverwogen benadering. ‘Waters of Nazareth als tweede single uit brengen was een bewuste keuze omdat we vonden dat onze tweede single iets tegengestelds moest zijn. Het gevolg is dat ons publiek nu niet wat ze van ons moeten verwachten. Dat is de beste positie die je kan indenken: we kunnen daardoor doen wat we willen.’

Augé heeft geen idee waarom hun specifieke sound zo succesvol is. ‘Het is eigenlijk heel vreemd want onze nummers zijn zo divers; van heel toegankelijk tot helemaal niet. Ik beschouw het maar als een groot mysterie dat muziek zo interessant maakt. Alles bij elkaar is het een geweldig avontuur.’

Meer over