Misschien kan Verhagen het beter

Achtergrond..

Van onze verslaggever Yvonne Doorduyn

den haag Gebroederlijk, zij aan zij, zitten ze vandaag in de Jaarbeurs bij het partijcongres van het CDA: premier Jan Peter Balkenende en zijn minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen. Politieke vrienden – al jaren. Een tandem dat voor het CDA verkiezing op verkiezing won. De eerste als degelijke premier die het land zekerheid biedt in onzekere tijden; de tweede als politieke genius die op de achtergrond de deals sluit en zonodig de bad guy speelt als Balkenende met handen is gebonden in zijn rol als staatsman.

Mocht Balkenende binnenkort als eerste ‘president van Europa’ naar Brussel vertrekken – zijn kansen worden met de dag groter – dan wijzen alle vingers naar Maxime Verhagen als zijn opvolger. Gepokt en gemazeld immers, medeverantwoordelijk voor de formatie van het huidige kabinet en van alle markten thuis sinds hij tussen 2003 en 2007 bijna vier jaar voorzitter was van de CDA-fractie in de Tweede Kamer.

Als het moet, kan Verhagen het stokje van de ene op de andere dag overnemen. Sterker, Maxime Verhagen zou weleens een veel betere minister-president kunnen zijn dan Balkenende, klinkt het bij de PvdA. De sociaal-democraten zijn niet onder de indruk van Balkenendes leiderschapskwaliteiten. ‘In moeilijke dossiers is hij totaal afwezig.’ Verhagen daarentegen is een echte ‘dealmaker’. ‘Het is een katholiek. Gelijk hebben is iets pragmatisch. Daar kun je veel makkelijker zaken mee doen’, weet een PvdA-bron.

Maar dat is in de Trêveszaal, als de ministersploeg het eens moet zien te worden over moeilijke zaken als de AOW en wel of niet verlengen in Uruzgan.

Extern, buiten bij de mensen op straat, scoort Verhagen ook redelijk, maar is hij als persoon minder bindend dan Balkenende. ‘Hij is gehaaider’, verklaart een betrokkene. ‘En heeft ook dat imago.’ Verhagen is minder ‘premier van alle Nederlanders’ – zeker ook met zijn Limburgse tongval. Daar komt bij dat hij relatief rechts is, wat lastig kan zijn in een christelijk-rode coalitie waarin de premier af en toe moet mee buigen.

Ondertussen doet iedereen in de coalitie een beroep op Balkenende om alsjeblieft in Nederland te blijven. ‘Wij willen hem niet kwijt’, zei vicefractievoorzitter van het CDA Liesbeth Spies vrijdag op de radio. Vicepremier Wouter Bos (PvdA) liet het luid en duidelijk weten vanuit de ministerraad: ‘Ik spreek namens het hele kabinet als ik zeg dat wij het liefst met deze ploeg doorgaan.’

Want Verhagen mag klaarstaan en de instemming hebben van de hele coalitie – dan nóg vergt dit opvolgingsscenario heel wat politieke stuurmanskunst om het werkelijkheid te laten worden.

De oppositie roept nu al om vervroegde verkiezingen als Balkenende vertrekt. Een stem op het CDA was in 2006 immers een stem op Balkenende als premier: kiezersbedrog! De coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie heeft in de peilingen bovendien bij lange na geen meerderheid meer. Door regeren alsof er niets aan de hand is, kan de partijen bij de raadsverkiezingen in maart duur komen te staan.

De coalitie moet van goeden huize komen om Balkenende simpelweg voor Verhagen te wisselen. Wellicht met een beroep op de crisis: Nederland kan zich nu geen maandenlange formatie veroorloven. Het CDA lijkt te geloven dat het kan: nog één keer de overredingskracht van het gouden duo.

Meer over