NieuwsFrankrijk

Misbruikzaak rondom bekende politicoloog Olivier Duhamel brengt Frans debat over incest op gang

‘Ik was 5 jaar oud. In één avond heeft de broer van mijn moeder mijn onschuld omvergeslagen en de rest van mijn leven verduisterd.’ Sinds zaterdag de hashtag #MeTooInceste werd gemunt, verscheen op Twitter een vloedgolf aan ijzingwekkende getuigenissen.

Op 7 januari verscheen het boek La familia grande, waarin juriste Camille Kouchner haar stiefvader, de bekende politicoloog Olivier Duhamel, beschuldigt van incestueuze handelingen met haar tweelingbroer. Beeld AFP
Op 7 januari verscheen het boek La familia grande, waarin juriste Camille Kouchner haar stiefvader, de bekende politicoloog Olivier Duhamel, beschuldigt van incestueuze handelingen met haar tweelingbroer.Beeld AFP

Honderden Fransen berichtten over het misbruik dat ze in hun jeugd werd aangedaan door een familielid. ‘De omerta rondom incest zou hiermee kunnen worden verbroken’, zegt psychiater Muriel Salmona, die een boek schreef over seksueel geweld, in Le Monde.

Sinds een aantal jaar is de seksuele moraal in Frankrijk aan het verschuiven. Decennialang konden machtige mannen als filmmaker Roman Polanski, die in 1977 bekende een 13-jarig meisje te hebben verkracht, of schrijver Gabriel Matzneff, die zijn pedofiele praktijken in detail beschreef in zijn boeken, straffeloos hun gang gaan. Nu de schokgolven van de #MeToo-beweging met enige vertraging ook Frankrijk hebben bereikt, is het voorbij met die coulance en staan de slachtoffers van seksueel geweld centraal.

Incest bleef sindsdien relatief onderbelicht, daar lijkt nu verandering in te komen. Op 7 januari verscheen het boek La familia grande, waarin ­jurist Camille Kouchner haar stief­vader, de bekende politicoloog Olivier Duhamel, beschuldigt van incestueuze handelingen met haar tweelingbroer. Het misbruik vond plaats in de jaren tachtig, rond het dertiende ­levensjaar van Kouchners broer, en zou zo’n twee jaar hebben geduurd.

Eén grote familie

De gevolgen van de affaire-Duhamel zijn groot. De 70-jarige politicoloog is – of was – in links-intellectuele kringen een vooraanstaande figuur, een prominente spil in een milieu van bekende Parijse salonsocialisten. Het meest opzienbarende aan het relaas van Kouchner is dat het misbruik volgens haar bij veel vrienden en bekenden van de familie (‘la familia grande’) bekend was, maar dat er simpelweg niet over werd gesproken.

Duhamel, die tegen Franse media zei dat hij ‘niets te zeggen heeft’ over de beschuldigingen, heeft zijn Twitteraccount verwijderd en al zijn functies neergelegd. Hij was onder meer politiek commentator voor tv-zender ­Europe 1 en voorzitter van de Fondation nationale des sciences politiques, de stichting die gaat over de prestigieuze politicologie-opleiding Sciences Po.

De vraag is hoeveel mensen door de val van Duhamel zullen worden meegesleurd. Welke prominente vertegenwoordigers van la gauche caviar (salonsocialisten) waren op de hoogte van het misbruik? Duhamel maakte deel uit van een groep soixant-huitards, ­intellectuelen wier ideeën werden ­gevormd tijdens de studentenrevolte van mei ’68. Hun libertijnse opvattingen over seksuele ethiek hebben de tand des tijds slecht doorstaan.

Zo werd de bekende filosoof Alain Finkielkraut vorige week ontslagen door tv-zender LCI nadat hij over ­Duhamels misbruik had gezegd dat het slachtoffer geen kind was, ‘maar een adolescent, dat is niet hetzelfde’. ‘Is er sprake geweest van toestemming, op welke leeftijd kun je dat ­geven?’, had Finkielkraut zich eerder in de uitzending afgevraagd.

Saillant is ook het terugtreden van oud-minister van Justitie Élisabeth Guigou, die een onafhankelijke commissie zou voorzitten die onderzoek zal doen naar incest. Guigou is een goede bekende van Duhamel. ‘Het huidige klimaat stelt me niet in staat deze taak met de nodige rust uit te voeren’, liet ze optekenen.

Taboesfeer

Volgens een peiling van onderzoeksbureau Ipsos is maar liefst een op de tien Fransen naar eigen zeggen slachtoffer geweest van misbruik door een familielid. Actiegroepen als het feministische collectief #NousToutes, dat de hashtag #MeTooInceste bedacht, hopen dat de misbruikzaak rondom Duhamel ertoe zal leiden dat incest uit de taboesfeer wordt gehaald.

Franse parlementariërs werken aan een wetsvoorstel dat incest zwaarder moet bestraffen. Onder meer presidentsvrouw Brigitte Macron heeft zich voor zo’n wet uitgesproken.

Meer over