Misbruik door kerk en Roman Polanski

Brief van een lezer: ‘Wat me zo opvalt, is dat de Volkskrant er als eerste bij is om negatief te berichten over de paus (Vaticaan) of de rooms-katholieke kerk....

‘Ik zou graag van u willen weten wat voor geloofsovertuiging de journalisten van de Volkskrant hebben, in het bijzonder van de buitenlandjournalist, de schrijver van deze negatieve berichten.

‘Over Roman Polanski bijvoorbeeld, die onlangs werd gearresteerd vanwege misbruik van een minderjarige, werd zo ver ik me kan herinneren, niet negatief bericht door de Volkskrant. Meet de Volkskrant soms met twee maten?’

Deze lezer staat niet alleen. Sinds de beerput van misbruik van kinderen door geestelijken is opengegaan en de krant er vrijwel dagelijks over bericht, klagen lezers over eenzijdige berichtgeving. Eén wilde zelfs weten of de redactie nu afrekent met het eigen katholieke verleden.

Een ander wees erop dat columnist Jan Mulder indertijd, bij Polanski, op de website nog opriep de jacht op hem te staken. Het was weliswaar verkeerd wat hij had gedaan, maar het was al dertig jaar geleden en sindsdien was de man veranderd.

Moet dat niet ook gelden voor wat er nu allemaal naar buiten komt over priesters die zich aan jongeren hebben vergrepen? Dat is toch ook allemaal lang geleden, vroeg deze lezer.

Even de feiten op een rij. Roman Polanski werd eind 2009 door de Zwitserse justitie opgepakt op verzoek van de Amerikaanse justitie.

De filmer heeft in 1977 anale seks gehad met een 13-jarig meisje dat was gedrogeerd en had gezegd dat ze geen seks wilde.

Polanski heeft schuld bekend, maar is de VS ontvlucht voor de rechter kon vonnissen. Sindsdien wordt hij door de VS gezocht. Vorig jaar maakte het slachtoffer bekend dat zij het liefst zag dat de zaak wordt stopgezet, ze wil verder met haar leven.

De aanhouding van Polanski leidde in Europa tot opschudding. Veel kunstenaars en politici vonden dat de zaak niet meer moest worden opgerakeld. Ik heb er alle kopij van de Volkskrant op nagelezen en moet bekennen dat zeker in de beginfase vooral de voorstanders van Polanski aan het woord kwamen.

Wel beschreef de correspondent in Amerika de sentimenten daar. Zijn conclusie: Europa ziet Polanski als slachtoffer van een heksenjacht, terwijl in de VS de heersende gedachte is dat een verkrachter zijn straf niet mag ontlopen.

Een hoofdredactioneel commentaar stelde dat de Amerikaanse justitie het volste recht heeft Polanski te vervolgen. Laatste zin: Er is niets puriteins aan het vervolgen van een volwassen man voor seks met een 13-jarige.

Wat buiten kijf staat, is dat de krant veel meer schrijft over de seksuitwassen in de katholieke kerk, dan indertijd over Polanski. Maar dat is logisch te verklaren. Sinds vorig jaar de eerste verhalen naar buiten kwamen, is er een schier eindeloze stroom onthullingen op gang gekomen van moedige mannen en vrouwen die nu durven zeggen wat hen veertig tot vijftig jaar geleden is aangedaan. Lees het onthutsende verhaal van Treesje – en de dader – in de krant van woensdag er maar op na.

Dit zijn slachtoffers die destijds niet gehoord werden en die, anders dan het slachtoffer van Polanski, geen aangifte konden doen. Het slachtoffer van Polanski heeft nadat de zaak was uitgekomen dertig jaar de tijd gehad haar trauma te verwerken, zij mag vragen de zaak te laten rusten. De slachtoffers van de kerk vinden nu pas gehoor. Is het dan gek dat zij hun verhaal willen vertellen?

Daar komt bij dat het misbruik jarenlang in de doofpot is gestopt en dat priesters soms gewoon van parochie veranderden, zonder verdere bestraffing. Een publiek excuus van de kerk is pas heel laat en omfloerst gekomen.

De krant zoekt nu naar de oorzaken, naar antwoord op de vraag hoe het zo ver heeft kunnen komen en waarom het zo lang heeft geduurd voor het werd onderkend. In die zoektocht horen ook de getuigenissen van de slachtoffers. Daarbij past ook een interview met ex-priester en theoloog Huub Oosterhuis, die de cultuur beschrijft die heerste in de kerkgemeenschap in die tijd en die vertelt over de worstelingen rond het celibaat en de seks.

Daarbij hoort helaas ook een artikel over Italiaanse doofstomme jongens die stelselmatig werden misbruikt en nog steeds wachten op genoegdoening.

En, om de vraag van de lezers te beantwoorden: het is geen meten met twee maten. Het gaat om een laffe verkrachting, maar wel toegegeven, tegenover een zee van stelselmatig verzwegen misbruik. Dit verklaart het verschil in de berichtgeving. Wie gelooft dat de redactie afrekent met het katholieke verleden, moet dat maar doen. Dat is het mooie aan geloof, het hoeft niet te sporen met de feiten.

Meer over