Nieuws

Minstens tien zieken en één dode bij grote legionella-uitbraak in Schijndel

Door een grote uitbraak van de legionellabacterie in Schijndel zijn meer dan tien mensen ziek geworden en is één persoon overleden. De GGD vermoedt nog meer besmettingen en zoekt nog naar de bron.

Hessel von Piekartz
Een man in Schijndel aan het werk met een hogedrukreiniger. De legionellabacterie kan zich verspreiden via waternevel. Beeld ANP
Een man in Schijndel aan het werk met een hogedrukreiniger. De legionellabacterie kan zich verspreiden via waternevel.Beeld ANP

De zieken zijn bijna allemaal opgenomen in het ziekenhuis, de meesten zijn tussen de 60 en 90 jaar oud. Omdat de bron van de besmetting niet bekend is, nemen de GGD Hart voor Brabant en de gemeente Meierijstad, waar Schijndel onder valt, brede voorzorgsmaatregelen. Omdat de bacterie zich verspreidt via waternevel zijn in Schijndel de fonteinen afgesloten. Ook zijn waterleidingen van woonzorgcentra onderzocht.

Een uitbraak van deze omvang komt niet veel voor, zegt Petra Brandsema, RIVM-epidemioloog en gespecialiseerd in legionella. ‘In Nederland komen zo’n 400 mensen per jaar in het ziekenhuis door legionella, maar dat zijn vooral individuele besmettingen’, aldus Brandsema. ‘Het is moeilijk te voorspellen hoeveel zieken we in totaal gaan zien. Maar het uiteindelijke aantal patiënten kan uiteenlopen van zo’n 15 tot meer dan 100.’

De legionellabacterie is vooral gevaarlijk voor ouderen en mensen met een slechte gezondheid. Zij lopen een verhoogde kans op een ernstige longontsteking door de bacterie, ook wel bekend als de veteranenziekte. Jonge en gezonde mensen merken over het algemeen weinig van een besmetting. Sommigen krijgen milde, soms griepachtige klachten die vaak na een paar dagen vanzelf weer overgaan. Een longontsteking door legionella is bij mensen onder de 40 jaar zeer zeldzaam.

De bron

De GGD, gemeente en het RIVM doen samen onderzoek naar de bron van de besmettingen en kijken naar onder meer jacuzzi’s, koeltorens, wasstraten en waterzuiveringen. De GGD roept mensen met klachten op direct contact op te nemen met de huisarts. Symptomen zijn (hoge) koorts, kortademigheid, rillerigheid, verwardheid, braken en diarree. Verschijnselen kunnen binnen 2 tot 14 dagen na besmetting optreden. Zieke mensen kunnen elkaar niet besmetten.

Volgens RIVM-epidemioloog Brandsema lijkt de huidige situatie in Schijndel op een grote uitbraak in 2006 in Amsterdam. ‘Toen was de bron een koeltoren. We vermoeden dat dat nu weer het geval is maar houden ook alle andere opties nog open.’ Bij de Amsterdamse uitbraak raakten 29 mensen besmet, van wie er uiteindelijk twee overleden. De grootste uitbraak in Nederland was in 1999 in Bovenkarspel tijdens de Westfriese Flora, een overdekte bloembollententoonstelling. Toen werden 206 mensen ernstig ziek en overleden 32 mensen aan de gevolgen van de ziekte.

Extra druk op ziekenhuizen

De patiënten die nu worden opgenomen leveren extra druk op in de ziekenhuizen, die al overbelast zijn door inhaalzorg en het hoge aantal covid-patiënten. Een woordvoerder van het Jeroen Bosch Ziekenhuis, waar enkele legionella-patiënten zijn opgenomen, laat weten de druk vooralsnog aan te kunnen. ‘Maar met het stijgende aantal coronapatiënten is elke patiënt er één en is het iedere dag gepuzzel met de handen aan het bed.’

Hoewel het aantal besmettingen vermoedelijk nog oploopt, hoeven niet alle inwoners van Schijndel zich ernstig zorgen te maken, zegt Brandsema. ‘De kans is weliswaar groot dat nog veel meer mensen blootgesteld zijn aan de bacterie, maar het risico dat zij ook daadwerkelijk ziek worden is heel erg klein.’

Naast de omvang van de uitbraak is ook de tijd van het jaar uitzonderlijk. De meeste besmettingen met legionella komen normaal gesproken in de zomermaanden voor, blijkt uit cijfers van het RIVM. Dat komt doordat de bacterie groeit in water met temperaturen tussen de 20 en 50 graden Celsius en omdat mensen sneller worden blootgesteld aan geïnfecteerde waternevel, bijvoorbeeld door bubbels in een bubbelbad of het sproeien van een tuinslang.