Minister wil handhaving vast arbeidscontract Melkert: plan Philips is verkeerd signaal

Philips maakt een grote fout door alle traditionele zekerheden van de 40 duizend werknemers ter discussie te stellen, vindt minister Melkert van Sociale Zaken....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

Woensdag lekte uit dat Philips en de vakbonden brainstormen om de relatie werkgever-werknemer in een volstrekt nieuw jasje te steken. Op de agenda staan het loslaten van collectieve loonsverhogingen, het invoeren van prestatieloon op grote schaal en een plicht voor werknemers om zich te scholen en regelmatig van functie te veranderen.

Vooral dat laatste punt legt een bom onder het dienstverband voor onbepaalde tijd, want er is geen waterdichte garantie op een vervolgfunctie.

Melkert hoopt dat het niet zover zal komen. 'Ik proef daarin te veel dat je vooral in jezelf moet investeren en dat je vervolgens maar moet zien of je op de arbeidsmarkt in de smaak valt. Deze kant moet het beslist niet op', zei hij gisteren in Scheveningen op een conferentie over de blijvende inzetbaarheid van werknemers, ook wel employability genoemd.

Minister-president Kok zei dat 'de baan voor het leven tot het verleden behoort'. Werknemers moeten er volgens hem zelf voor zorgen dat ze aantrekkelijk blijven op de arbeidsmarkt. 'Wie daar niet aan denkt, mist de boot', aldus Kok. Over de plannen van Philips wilde hij zich niet uitlaten. Wel waarschuwde de premier dat de scholing van werklozen relatief weinig aandacht krijgt, iets wat het gevaar van een tweedeling in zich bergt.

Vertegenwoordigers van grote concerns als Akzo en Hoogovens en de werkgeversorganisatie VNO-NCW zijn niet verbaasd over de 'sociaal-economische revolutie' die Philips wil ontketenen. 'Het collectieve karakter van cao's wordt al langere tijd stelselmatig ondergraven', aldus topman R. de Ley van Akzo. 'Het ene bedrijf is bezig met prestatiebeloning, het andere met functieroulatie. Nieuw aan de Philips-plannen is dat het totale arbeidsvoorwaardenpakket onder de loep wordt genomen.'

'De revolutie is allang ingezet', vindt ook directeur J. Jacobs van de werkgeversvereniging VNO-NCW. 'Maar zoiets gebeurt altijd stilletjes in Nederland.'

Het is opvallend hoe eensgezind de werkgeversorganisatie en de vakbonden van mening zijn dat werknemers moeten worden gestimuleerd om te investeren in hun loopbaan. 'Iedereen moet ondernemer worden van zijn eigen talenten', verwoordde een spreker het.

Van de vakbonden mag er echter niet worden getornd aan het arbeidscontract voor onbepaalde tijd. 'Als dat gebeurt, zetten we de hakken in het zand', waarschuwt A. Verhoeven, bestuurder van de vakbond de Unie.

Prof. D. Wolfson, kroonlid in de Sociaal-Economische Raad, bedierf de harmonieuze sfeer op het congres enigszins door te constateren dat 'de minder geslaagde kindertjes dus maar van de slee gegooid worden'. 'Werknemers die hun kans om zichzelf te ontwikkelen niet met beide handen aangrijpen, worden over de rand van de onderneming geduwd', voorziet topman De Ley van Akzo.

Vakbondsbestuurder D. Terpstra van het CNV is het daarmee eens. 'Ik zie niet in hoe je mensen die weigeren zich te scholen, tegen hun ontslag kunt beschermen.' FNV-voorzitter L. de Waal vindt het nog veel te vroeg om over straf en boete te praten. 'Als je een onderwerp impopulair wil maken, moet je vooral zo beginnen. Laten we eerst eens een cultuur creëren waarin levenslang leren gewoon wordt.'

Dat organisaties van werkgevers en werknemers het eens zijn over de noodzaak dat werknemers langdurig inzetbaar blijven, betekent niet dat de kwestie snel kan worden geregeld. Philips en de bonden verwachten nog tot het voorjaar nodig te hebben om met gezamenlijke voorstellen te komen om de arbeidsvoorwaarden te moderniseren. 'Als dat al lukt', benadrukt A. Verhoeven van de Unie.

Meer over