Nieuwstoeslagenaffaire

Minister Wiebes betreurt falen rechtsstaat bij toeslagenaffaire: ‘het belang van de ouders en hun kinderen voorop’

Door per direct af te treden als minister van Economische Zaken en Klimaat hoopt Eric Wiebes ‘een politiek hoofdstuk over te slaan’. Niet de discussie rondom zijn positie moet nu centraal staan, vindt hij, maar het compenseren van gedupeerde ouders.

De vrijdag opgestapte minister van Economische Zaken Eric Wiebes verlaat het Binnenhof. Beeld Freek van den Bergh
De vrijdag opgestapte minister van Economische Zaken Eric Wiebes verlaat het Binnenhof.Beeld Freek van den Bergh

Wiebes (VVD) wil met zijn aftreden ‘Haagse perikelen’ voorkomen, zodat alle aandacht kan uitgaan naar ‘oplossingen’ voor de gedupeerden van de affaire met de kinderopvangtoeslagen.

‘Iedereen kan bedenken welk hoofdstuk het volgende is – het kabinet vertrekt, maar blijft ook zitten. En Asscher en Wiebes deden dit toch samen?’, refereert hij aan het terugtrekken van Lodewijk Asscher als lijsttrekker van de PvdA, die in het vorige kabinet minister van Sociale Zaken was. Asschers stap terug wierp de vraag op of andere verantwoordelijke politici in de toeslagenaffaire dat voorbeeld moeten volgen. Wiebes wil zulk ‘politiek gedoe’ uit de weg gaan.

Wiebes had als staatssecretaris van Financiën tussen 2014 en 2017 de Belastingdienst onder zijn hoede. Duidelijke berichten over een ontluikend drama bereikten hem niet, maar de parlementaire ondervragingscommissie stelde vast dat hij meer had kunnen doen om uit te zoeken wat er aan de hand was. Wiebes zegt zich ‘niet schuldig’ te voelen, ‘wel heel zwaar medeverantwoordelijk’.

In zijn verklaring gaf Wiebes aan persoonlijk geraakt te zijn door de gevolgen die het falen van de rechtsstaat had voor de gedupeerde ouders. ‘Ik worstel hier al geruime tijd mee. Meer dan ik in het begin door had en meer dan ik in het begin heb toegegeven. Ik kan het moeilijk van mij afzetten, het is in mij gaan zitten.’

Hij sprak uit te geloven in het ‘zo lang mogelijk depolitiseren’ van loodzware dossiers. ‘Daarom lieve collega’s in Den Haag’, sloot hij zijn verklaring af, ‘terug naar de inhoud en snel aan de slag. Het belang van de ouders en hun kinderen voorop.’

Premier Rutte repte in de persconferentie over nieuwe systemen, zoals meer openbaarheid rondom besluitvorming, om te voorkomen dat misstanden als de kinderopvangtoeslagaffaire in de toekomst zich kunnen herhalen. ‘Maar is het aftreden van dit kabinet genoeg om de weg vrij te maken voor uitvoering van de maatregelen?’, vraagt Wiebes zich af.

Koning Willem-Alexander verleende Wiebes vrijdag ‘op de meest eervolle wijze’ ontslag. Premier Rutte zei tijdens zijn persconferentie de ‘creativiteit en vindingrijkheid’ van Wiebes te gaan missen in de bestrijding van het coronavirus. De minister-president noemde hem ‘een unieke man’, die ‘ontzettend veel heeft bijgedragen aan het in elkaar sleutelen van de steunpakketten. Het is een dure plicht voor mijn partij om te zorgen dat die vacature goed wordt ingevuld.’ In het demissionaire kabinet wordt de portefeuille van Wiebes overgenomen door minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat.

Wiebes wilde vrijdagmiddag na de bekendmaking van zijn aftreden eigenlijk geen vragen van journalisten beantwoorden, maar het lukte hem niet zwijgend weg te lopen. Wat had hij anders kunnen doen? Naar het antwoord daarop heeft hij ‘heel lang gezocht’, zegt hij. ‘Ik loop hiermee rond en dat verlaat mij niet meer. Maar ik heb niet kunnen ontdekken wat ik redelijkerwijs had kunnen weten of doen om dit te voorkomen. Dat maakt het alleen nog maar verdrietiger’, aldus Wiebes.

Meer over