Nieuws

Minister Kuipers overdrijft huidig nut van inzet coronatoegangsbewijs

De coronapas voorkomt op dit moment weinig besmettingen, zeggen onderzoekers en deskundigen. Toch, vindt minister Kuipers, is het te vroeg om hem af te schaffen. In zijn verdediging van de pas gebruikte hij dinsdag cijfers die niet bij de huidige situatie passen.

Fleur Damen
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) dinsdagavond tijdens de persconferentie over de nieuwe coronamaatregelen.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) dinsdagavond tijdens de persconferentie over de nieuwe coronamaatregelen.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Minister Kuipers van Volksgezondheid (D66) was dinsdagavond tijdens de persconferentie opvallend optimistisch over het coronatoegangsbewijs. Het zou volgens hem het aantal besmettingen met 15 procent kunnen dempen en daarmee ‘precies het verschil’ kunnen betekenen tussen een sterke toename of een gelijkblijvend aantal besmettingen ‘in een situatie zoals nu’.

Die uitspraken leidden tot opgetrokken wenkbrauwen bij wie het onderzoek kent, ook bij de onderzoekers die het schreven. Uit dat onderzoek van de TU Delft en het UMCU, dat vorige week maandag werd gepubliceerd, bleek juist dat een coronatoegangsbewijs onder de huidige omstandigheden nauwelijks effect zou hebben op het aantal besmettingen.

Hoe Kuipers bij die 15 procent kwam? Het aantal stoelt op een in het onderzoeksrapport beschreven scenario waarbij het 3G-systeem (alleen toegang voor geteste, genezen of gevaccineerde bezoekers) overal wordt toegepast behalve thuis en op scholen. Dus ook op het werk en bijvoorbeeld bij een bezoek aan de supermarkt. Een situatie die momenteel onmogelijk is, al was het maar omdat de wet haar nog niet toelaat. ‘Die 15 procent is nu niet van toepassing en is ook nog eens de meest optimistische schatting’, zegt Niek Mouter, een van de onderzoekers van de TU Delft.

Geconfronteerd met de tegenstrijdigheden in zijn verhaal gaf Kuipers aan het einde van de persconferentie toe dat het coronatoegangsbewijs bij beperkte inzet, zoals nu, een beperkt effect heeft. ‘Maar het kan een ruim effect hebben als je het ook ruim toepast’, aldus de minister. Dat is volgens hem een reden om het omstreden bewijs, dat sinds woensdag weer nodig is in de horeca, bij evenementen en in sportscholen, voorlopig ‘niet in de prullenmand’ te gooien.

Kleinere risico’s

Het OMT had vrijdag geadviseerd om de coronapas opnieuw in te voeren. In dat advies is het onderzoek van de TU Delft niet meegenomen, aldus de OMT-leden Diederik Gommers en Marc Bonten. Daar zou geen tijd voor zijn geweest. ‘Het OMT baseert het advies op het uitgangspunt dat je met het coronatoegangsbewijs een instrument hebt waarmee je mensen binnenlaat die in principe minder besmettelijk zijn’, zegt Bonten. ‘Dat verkleint risico’s, hoe miniem het effect ook is.’

Volgens het OMT-advies moet het coronatoegangsbewijs worden gezien ‘in het licht van een pakket aan maatregelen waarbij elke maatregel op zichzelf misschien geen heel groot effect heeft, maar samengenomen als bundel wel degelijk.’ Een redenering waar internist-infectioloog Chantal Bleeker-Rovers (Radboudumc) normaal gesproken blij van wordt, maar die in dit geval volgens haar niet opgaat. ‘Over het algemeen sta ik erg achter het combineren van maatregelen, maar de coronapas draagt op dit moment echt heel weinig bij.’

Bleeker-Rovers verbaast zich over het foutieve gebruik van het percentage door de minister en vreest dat dat onbedoeld tot onvoorzichtigheid kan leiden. ‘Ik sprak iemand in de horeca die zei: wij controleren de coronapas goed, dus we zijn veilig. Dat is gewoon niet waar nu.’

Tijdens het coronadebat woensdagavond uitten Kamerleden kritiek op het gebruik van het percentage van 15 procent door de minister. Volgens SP-Kamerlid Hijink zou de minister de boel ‘belazerd’ hebben. Kuipers ontkende dat stellig. ‘Ik wil niet rechtzetten wat ik gezegd heb (tijdens de persconferentie, red.)’, zei Kuipers. ‘Ik heb gezegd dat de demping van het aantal besmettingen kan oplopen tot 15 procent, en dat dat percentage afhangt van de mate waarin je de coronapas inzet.’