Nieuwsbestrijding covid-19

Minister Kaag verdedigt zuinige Nederlandse bijdrage aan mondiale aanpak covid-19

‘Een gebalanceerd pakket in het kader van wat mogelijk is in de economische context van Nederland.’ Met deze woorden verdedigde minister Sigrid Kaag donderdag de kleine extra inspanning die het kabinet zich had getroost om de gevolgen van covid-19 voor de allerarmste landen te bestrijden.

Arnout Brouwers
Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, arriveert bij het ministerie van Algemene Zaken voor het vervolg van de begrotingsraad. Beeld ANP
Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, arriveert bij het ministerie van Algemene Zaken voor het vervolg van de begrotingsraad.Beeld ANP

Deze zomer, toen de Kamer al met reces was, maakte Kaag in een brief bekend dat hiervoor 150 miljoen euro wordt vrijgemaakt uit de algemene middelen – en niet 1 miljard zoals de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in mei bepleitte in een spoedadvies. Donderdag zei Kaag herhaaldelijk dat de ‘economie in Nederland ook hard getroffen is’ door corona en dat er in het kabinet nu eenmaal ‘verschillend wordt aangekeken’ tegen de mate waarin de armste landen extra geholpen moesten worden.

Het uitblijven van een kabinetsreactie op het advies wekte deze zomer de woede van AIV-voorzitter en CDA-coryfee Jaap de Hoop Scheffer én van de linkse oppositie. Had premier Rutte niet zijn handtekening gezet onder een hoogdravende brief in de Financial Times van achttien Afrikaanse en Europese leiders waarin werd gepleit voor ‘snel optreden’ om te voorkomen dat Afrika hard geraakt zou worden? Kaag zelf waarschuwde in april in de Volkskrant voor een ‘stille ramp’ in Afrika toen ze bekendmaakte 100 miljoen binnen haar eigen begroting gevonden te hebben voor directe hulp.

Scherpe kritiek

De scherpste kritiek op Kaag kwam donderdag van Kirsten van den Hul (PvdA), die de gang van zaken ‘beschamend, buitengewoon teleurstellend en triest’ noemde. Zij kreeg direct toegebeten uit de hoek van D66 en ChristenUnie dat het juist PvdA-minister Ploumen was die in een vorig kabinet had meegewerkt aan een bezuiniging van 1 miljard op het ontwikkelingsbudget, plus een zogeheten ‘kasschuif’ (een boekhoudkundige truc waarmee geplande uitgaven naar voren gehaald worden) van 900 miljoen. Joel Voordewind (ChristenUnie): ‘Kreten over schande moeten we in de context plaatsen van de eigen PvdA-geschiedenis’.

Kaag wees er op dat het regeerakkoord was opengebroken om 500 miljoen extra uit de algemene middelen aan het budget toe te voegen. Naast de 150 miljoen voor extra hulp is 350 miljoen euro bestemd om de voorspelde daling van het ontwikkelingsbudget te voorkomen. Daarnaast is opnieuw een kasschuif toegepast, ditmaal van 464 miljoen euro, waardoor een nieuw kabinet weer extra gaten te vullen zal hebben.

‘Geen cent bij’

Maar volgens Kaag is de belangrijkste nood voor nu gelenigd. Als het kabinet niets gedaan zou hebben – en de VVD wilde er inderdaad, bij monde van Anne Weverling, ‘geen cent bij’ – zou het ontwikkelingsbudget, dat gekoppeld is aan het bruto nationaal inkomen, fors dalen. Kaag: ‘Ik heb er in het bijzonder op aangedrongen dat wij niet de al gemaakte afspraken kunnen openbreken, zeker in deze kabinetsperiode.’

De Kamer nam er uiteindelijk zonder veel dralen genoegen mee, al werd nog wel even gememoreerd dat juist voor de armere landen de economische gevolgen ‘rampzalig’ zijn, dat een verdubbeling verwacht wordt van het aantal mensen wereldwijd dat honger lijdt en dat mondiaal de helft van het midden- en kleinbedrijf dreigt om te vallen. Om maar te zwijgen van de talloze miljoenen mensen die vóór het uitbreken van corona al nauwelijks konden overleven in de informele economie en nu geen kruimel brood meer kunnen verdienen.

Bijbelcitaat

Dat andere Europese landen – waaronder Duitsland met 3 miljard extra investeringen – veel meer doen voor de armste landen, was slechts een voetnoot in de discussie. Thomas van Nieuwenhuizen (GroenLinks) zag bij Kaag ‘de goede wil om het oprechte en het slimme te doen’ en roemde de bewindsvrouw aan het eind van het overleg om haar ‘sterke verdediging’. Niettemin zou zijn partij ‘andere keuzes’ maken, ‘dan u blijkbaar moet maken in deze gure, rechtse wind’.

Chris Stoffer (SGP) bood de beste samenvatting van het maandenlange non-debat over de gevolgen van covid-19 in de ‘rest van de wereld: ‘Het is een karig deel van het antwoord op corona dat we hier in Nederland hebben opgetuigd.’ Speciaal voor Stoffer had Kaag, zoals vaker, haar eigen Bijbelcitaat klaar. ‘De rechtvaardige ontfermt zich en schenkt.’ Maar niet te veel, lijkt de conclusie.

Meer over