nieuwszaak-Poch

Minister Grapperhaus stuurt aan op schikking met ex-piloot Poch

De Nederlandse staat gaat een schikking proberen te treffen met Julio Poch. De gepensioneerde piloot stelt de overheid aansprakelijk voor zijn acht jaar celstraf in Argentinië. Na de onthullingen van minister Grapperhaus kan de overheid niet langer ontkennen een rol te hebben gespeeld bij het proces, stelt advocaat Geert-Jan Knoops.

Julio Poch betreedt gaat de rechtszaal voor de openbare verhoren in zijn zaak tegen de staat. Beeld Arie Kievit

Het ziet ernaar uit dat de Argentijns-Nederlandse gepensioneerde piloot Julio Poch een schikking met de Nederlandse staat zal treffen. Hij werd eind 2017, na acht jaar in de gevangenis, vrijgesproken van medeplichtigheid aan de dodenvluchten waarmee de Argentijnse junta in de jaren rond 1980 tegenstanders liet verdwijnen door ze vanuit een vliegtuig in zee te dumpen. Zijn advocaat Geert-Jan Knoops kreeg dinsdagavond een telefoontje van een directe medewerker van minister Grapperhaus van Justitie. Die zei dat de minister zelf met de piloot om de tafel wil gaan zitten om tot een oplossing te komen.

Het belletje volgde op de brief die Grapperhaus maandag naar de Tweede Kamer stuurde over de affaire-Poch. Daarin schreef de minister dat er een gespreksverslag van het Openbaar Ministerie was opgedoken uit 2008 waaruit bleek dat het Nederlandse OM zelf een plan had gemaakt om Poch in Argentinië te krijgen, zodat hij daar vervolgd kon worden. 

‘Uit het verslag blijkt dat de vertegenwoordiger van het OM, gelet op het ontbreken van de optie van uitlevering door Nederland, expliciet de mogelijkheid heeft gesuggereerd om de heer Poch aan te houden in een derde land, van waaruit hij eventueel zou kunnen worden uitgeleverd aan Argentinië’, aldus  Grapperhaus aan de Kamer. Het OM had aan de Argentijnse autoriteiten geopperd Poch in een ander land dan Nederland aan te houden, omdat Nederland geen onderdanen aan het Zuid-Amerikaanse land uitlevert.

Door dat gespreksverslag kan de Nederlandse staat niet langer ontkennen dat de overheid een heel actieve rol heeft gespeeld in het proces tegen Poch, zegt advocaat Knoops. ‘Tot nu toe is het standpunt altijd geweest dat Nederland slechts zijdelings betrokken was. Dat is dus onzin. Hopelijk kunnen we nu alle juridische procedures zo snel mogelijk beëindigen.’

Lees meer
‘Ik werd direct als oorlogsmisdadiger neergezet – alsof ik al schuldig was.’ Julio Poch woont weer in Nederland. Over zijn arrestatie, zijn proces en zijn ervaringen in Argentijnse gevangenissen publiceerde hij een boek. De Volkskrant sprak hem erover. 

Aangehouden

Poch werd in 2009 in Valencia aangehouden, nadat de Nederlandse politie informatie over deze laatste vlucht van Poch voor zijn pensioen aan de Spaanse politie had verstrekt. Spanje droeg Poch vervolgens over aan Argentinië, waar hij acht jaar in voorarrest zat. Uiteindelijk werd hij in november 2017 vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.

Daarna stelde Knoops namens Poch Nederland aansprakelijk. De ex-piloot eist een schadevergoeding van 5 miljoen euro. De staat heeft de beschuldigingen tot op heden van de hand gewezen. Knoops probeert daarom via getuigenverhoren bewijs te verzamelen. Juist afgelopen maandag keurde de rechtbank in Rotterdam het verzoek goed om drie direct betrokkenen van het Openbaar Ministerie te horen: voormalig OM-topman Harm Brouwer, officier van justitie Ward Ferdinandusse en voormalig hoofdofficier Bart Nieuwenhuizen.

Minister Grapperhaus heeft daarnaast zelf om een onafhankelijk onderzoek gevraagd, dat wordt uitgevoerd door Ad Michielse, voormalig advocaat-generaal bij de Hoge Raad. Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat Grapperhaus om tafel gaat met Poch als dit onderzoek is afgerond. Wanneer dit is, is nog onduidelijk.

Niet goed voorgelicht

Knoops vindt dat het minister Grapperhaus ‘siert’ dat hij de Kamer deze week heeft geïnformeerd dat een medewerker van het OM in 2008 expliciet opperde om Poch via een ander land in Argentinië te krijgen. Grapperhaus heeft eerder gezegd dat hij zich wil inspannen voor de waarheidsvinding in dit dossier, zegt Knoops. Dat gebeurde nadat al eerder was gebleken dat er informatie was achtergehouden. RTL Nieuws en het VPRO-programma Bureau Buitenland onthulden vorig jaar dat een verslag van een overleg tussen Nederland en Argentinië over Poch is vernietigd.

Knoops: ‘Dit geeft wel opnieuw aan dat hij niet goed door het OM of zijn ambtenaren is voorgelicht. Want het OM heeft deze informatie dus sinds 2008 voor zich gehouden.’

DE ZAAK-JULIO POCH

2003 – Poch spreekt met collega’s Tim Weert en Edwin Reijnoudt Brouwer op Bali over de Argentijnse junta.

2006 – Reijnoudt Brouwer vertelt piloot Jeroen Engelkes over het gesprek met Poch. Engelkes waarschuwt justitie, dat aanvankelijk niets met de melding doet.

2007 – De SP stelt Kamervragen nadat Vrij Nederland schrijft dat het politieonderzoek naar een vermeende oorlogsmisdadiger gestaakt is. Het onderzoek wordt hervat.

2008 – Nederland informeert Argentinië en stuurt de belastende verklaringen van de piloten over Poch mee.

2009 – De Spaanse politie arresteert Poch op de luchthaven van Valencia, na zijn laatste vlucht voor zijn pensioen.

2010 – Spanje levert Poch uit aan Argentinië, waar hij wordt aangeklaagd voor betrokkenheid bij de dood van 615 mensen. Later wordt dat bijgesteld naar 41 slachtoffers.

2012 – Officiële start van het ESMA-proces in Buenos Aires. De rechters horen honderden getuigen.

2015 – De aanklager eist levenslang tegen Poch.

2017 – 29 van de 54 verdachten krijgen levenslang opgelegd. Poch wordt door de rechters unaniem vrijgesproken en keert terug naar Nederland.

2018 – Poch stelt Nederland aansprakelijk voor de acht jaar die hij onschuldig in de cel heeft doorgebracht. Minister Grapperhaus (Justitie) wijst aansprakelijkheid af.

Meer over