Minderheden India vrezen hindoe-nationalisme

De BJP wil van India een hindoestaat maken, beweren tegenstanders. Ons idee van cultureel nationalisme tast het seculiere karakter van de staat niet aan, beweert de BJP....

ANNEKE TEUNISSEN

Van onze verslaggeefster

Anneke Teunissen

BOMBAY/NEW DELHI

'Deze verkiezingen zijn cruciaal. Het is een strijd tussen de hindoe-nationalisten en de seculiere krachten.' Asghar Ali, directeur van het Instituut voor Islamitische Studies in Bombay, vreest voor de minderheden als de BJP de verkiezingen in India wint.

De jonge onderzoeker Sanjay Kumar uit New Delhi acht dat geen reëel gevaar. 'Als de BJP aan de macht komt, zal ze de moslims en de hindoes niet tegen elkaar opzetten. Ze zal juist iedereen willen verenigen.'

'De belangrijkste oorzaak van de opkomst van de BJP is de systematische neergang van de Congrespartij,' denkt Kumar, die coördinator was van een groot opinieonderzoek in opdracht van het weekblad India Today. De Congrespartij regeerde India bijna 45 van de 50 jaar sinds de onafhankelijkheid. In 1996 moest ze een forse verkiezingsnederlaag incasseren.

Corruptieschandalen en onderlinge verdeeldheid hebben de partij parten gespeeld. 'De Congrespartij verliest terrein, en zal steeds meer terrein verliezen', denkt Asghar Ali.

De Bharatiya Janata Party (BJP) trekt volgens Kumar vooral kiezers aan onder de jongeren. 'De ouderen en de dalits, de kastelozen, blijven bij de Congrespartij. De nieuwe generatie gaat naar de BJP. De jongeren hebben nog aspiraties, zij willen een stabiele regering, meer werkgelegenheid, betere kansen.'

De BJP is ook een partij van de beter gesitueerden. Van de hogere klassen (qua beroep, opleiding en inkomen) stemt ruim 45 procent op de BJP, tegen 25 procent op de Congrespartij. Dat betreft 13 procent van de bevolking.

Van de allerarmste 30 procent van de bevolking stemt 35 procent Congrespartij, 18 procent BJP. (Naast deze rijksten en armsten telt India nog een kwart middenklasse en een derde armen.) De cijfers zijn van het Centre for the Study of Developing Societies (CSDS) in New Delhi.

Waarom stemmen steeds meer mensen op de Bharatiya Janata Party (Indiase Volkspartij)? Het meest gehoorde argument op straat is: ze hebben goede leiders. De nationale BJP-leiders zijn de gematigde Atal Bihari Vajpayee, kandidaat-premier, en de radicale Lal Krishna Advani, partijvoorzitter. 'De steun voor Vajpayee onder het electoraat groeit', stelt de aan het CSDS verbonden Kumar vast.

'De oratorische kracht van de BJP is groter dan die van andere partijen', vindt Kumar. 'Zij communiceren met de mensen. En de BJP-voormannen hebben een imago van eerlijk leiderschap, omdat ze - althans nationaal - niet aan de macht zijn geweest.'

In haar verkiezingsmanifest hangt de BJP het concept aan van 'één natie, één volk en één cultuur', cultureel nationalisme. Daarom is de BJP voor de bouw van een grote hindoetempel, de Shri Ram Mandir, in Ayodhya, waar in 1992 door haar toedoen een moskee werd vernield. De BJP wil een uniform burgerlijk wetboek, iets dat de moslims als een bedreiging voor hun culturele rechten ervaren. De BJP wil kernwapens. De BJP wil buitenlandse bedrijven de eerste zeven jaar weren van de markt voor consumptiegoederen, dus weg met Pepsi Cola.

Staan de kiezers achter dit programma? Kumar: 'De meeste kiezers kennen het manifest niet. Velen kennen zelfs de naam van de partij niet. Zij kennen alleen het symbool, de lotus. De BJP is lokaal heel goed georganiseerd. Er zijn vele partijkantoortjes met het lotussymbool, terwijl de Congrespartij op het niveau van kiesdistricten vrijwel afwezig is.'

Niet alleen de BJP-leiding heeft twee gezichten, ook het manifest. Het bevat zinsneden als 'diversiteit is een onafscheidelijk onderdeel van de Indiase traditie', waarbij de tradities van moslims en christenen expliciet worden genoemd.

'Dat zijn holle frasen', zegt Asghar Ali stellig. 'Zij hebben de moskee vernield. Ze discrimineren moslims en christenen. Ze voeren constant propaganda tegen hen, ze trekken hun loyaliteit ten opzichte van India in twijfel. Ze zeggen dat de moslims in hun hart Pakistani zijn. BJP-mensen hebben anti-moslimrellen georganiseerd om hindoe-stemmen te winnen.'

In deze verkiezingscampagne trekt de BJP van tijd tot tijd een moslimvriendelijk gezicht. Er bevinden zich zelfs moslims onder haar aanhang. Was de anti-moslimretoriek slechts een truc om fanatieke hindoes te paaien, of is de moslimvriendelijke uitstraling juist een masker om indruk te maken op gematigde kiezers?

De directeur van het Instituut voor Islamitische Studies: 'De retoriek is ongetwijfeld bedoeld om hindoestemmen te vergaren, maar zoiets krijgt z'n eigen dynamiek. Als je eenmaal haat hebt verspreid, wordt het moeilijk je te matigen als je aan de macht bent.'

In de staat Maharashtra, waar Bombay de hoofdstad van is, regeert een hindoenationalistische coalitie van de BJP en Shiv Sena. 'Ze hebben in 1995 zoveel beloofd aan de kiezers: vier miljoen huizen voor sloppenwijkbewoners, beheersing van de prijzen, werkgelegenheid voor de werkloze jongeren. Deze beloftes hebben ze absoluut niet waargemaakt, nog niet bij benadering.'

De BJP claimt in Maharashtra de gezondheidszorg voor de achtergestelden te hebben verbeterd en 'voedselzekerheid' te hebben verschaft door de armen een maaltijd voor slechts een rupee te bieden. 'Het was een ambitieus programma, maar er is nog geen 10 procent van verwezenlijkt.' Een positief punt: de BJP-claim dat 'communaal' geweld is voorkomen, is wel correct, geeft hij toe. 'Nu ze hier aan de macht zijn, hebben ze dat communale geweld niet meer nodig.'

Sanjay Kumar spreekt zo enthousiast over de BJP dat je haast gaat denken met een partijman van doen te hebben. Maar nee: 'ik twijfel tussen de BJP en de Congrespartij'. Asghar Ali is zo fel tegen de BJP dat ook hij partijman lijkt: 'Nee, ik steun alle seculiere krachten.'

Meer over