Minder veroordelingen terreur

Het aantal berechtingen in terreurzaken daalt in de Verenigde Staten. Is dat erg? Experts denken van niet. ‘Er wordt beter beoordeeld wat wel of niet belangrijk is.’..

Van onze medewerker Diederik van Hoogstraten

Kort voor de vijfde herdenking van ‘11 september’ was het opvallend, voor sommigen zelfs verontrustend nieuws. Het aantal succesvolle vervolgingen en berechtingen in internationale terrorismeprocessen is sinds 2002 dramatisch gedaald, zo kwam deze week naar buiten. Justitie, FBI en federale aanklagers krijgen steeds minder personen achter slot en grendel, terwijl waarschuwingen voor het terroristische gevaar zeker niet afnemen.

De analyse van TRAC, een statistisch bureau van Syracuse University, was helder. Terwijl in 2002 335 personen werden vervolgd, waren er in 2005 nog maar 46 aanklachten. Dit jaar zijn slechts 19 mensen aangeklaagd. Dat noemde TRAC een ‘onverwachte’ ontwikkeling die vragen oproept.

Het bericht was des te meer relevant omdat president Bush deze week de berechting aankondigde van veertien veronderstelde kopstukken van de terreurgroep Al Qa’ida. Het juridische element is van groot belang in de strijd tegen het terrorisme. Neemt de rol van justitie af, zoals de cijfers van TRAC suggereren?

Een voormalige federale aanklager noemt de daling ‘niet belangwekkend’. Ze legt uit dat er veel kanttekeningen te maken zijn bij de interpretatie van TRAC.

Zo zouden veroordelingen geen goede manier zijn om het succes te peilen. Het gaat om het voorkómen van terroristische activiteiten, of het nu fondsenwerving voor Al Qa’ida betreft of concrete plannen om de New Yorkse metro op te blazen. De FBI en antiterreur-teams van Justitie gebruiken alle middelen om kwaadwillenden vóór te zijn.

Ook leren FBI-agenten en aanklagers steeds beter om het kaf van het koren te scheiden. In de zaken die voor de rechter komen, gaat het echt om gevaarlijke types. The Washington Post citeerde de terreurexpert Bruce Hoffman: ‘Je wilt een evenwicht tussen niet onder elk bed kijken en bescherming bieden tegen echte bedreigingen. Na 11/9 was er de neiging om alles op te zuigen. Er wordt beter beoordeeld wat wel of niet belangrijk is.’ Daarmee daalt het aantal berechtingen, terwijl de ‘kwaliteit’ van de veroordelingen toeneemt.

De oud-aanklager geeft nog één probeem dat aan de analyse van TRAC kleeft: de cijfers van de bureaus van aanklagers, die TRAC gebruikt, zijn onbetrouwbaar. ‘Ik vulde die dingen in en nauwkeurigheid had geen prioriteit in mijn drukke agenda.’

Toch zijn de cijfers verrassend. De FBI en andere politie- en inlichtingendiensten hebben de afgelopen vijf jaar zo’n 1400 terreurzaken aan federale aanklagers doorgegeven. Maar in tweederde van de gevallen kwam er geen aanklacht, en in 2006 zelfs in negen van de tien gevallen niet.

Van de 213 veroordelingen gingen 123 personen de cel in, zoals sjeik Al-Moayat in New York, die voor tientallen jaren werd opgesloten vanwege financiële steun aan terreurgroepen. Maar veel van die zaken kwamen voort uit andere beschuldigingen dan terrorisme.

De voormalige officier van Justitie vertelt dat aanklagers dit de ‘Al Capone-aanpak’ noemen. De beruchte gangster werd voor belastingontduiking veroordeeld, omdat het onmogelijk was om hem voor moord en doodslag in de cel te krijgen. Zo kan een verdachte terrorist bijvoorbeeld voor het witwassen van geld worden veroordeeld, omdat dit gemakkelijker te bewijzen is.

Meer over