Miljoenennota is revanche van Bos

De PvdA zit in de hoek waar de klappen vallen, maar als minister van Financiën heeft Bos veel binnengesleept...

Van onze verslaggever Douwe Douwes

Wouter Bos, die vandaag zijn eerste Miljoenennota in de Kamer aanbiedt, zit als partijleider in een moeilijk parket. Zijn Partij van de Arbeid verliest in de peilingen, de topinkomens blijken een aanhoudend hoofdpijndossier, en in de affaire-Jami kreeg hij niets dan kritiek over zich heen.

Maar uit zijn eerste begroting rijst een ander beeld op van de minister van Financiën. Wie de maatregelen op een rijtje zet, moet concluderen dat Bos veel heeft weten binnen te halen. Als vakminister heeft hij zich behoorlijk weten te revancheren. De overeenkomsten met zijn beruchte Netspar-lezing (april 2006) zijn legio. De PvdA wordt liever niet aan die lezing herinnerd. Bos sprak hem uit kort nadat zijn partij een monsterzege bij de gemeenteraadsverkiezingen had behaald, en op 60 zetels in de peilingen stond.

Politiek dynamiet
In die toespraak ontvouwde Bos zijn visie op de verzorgingsstaat. Hij sprak over de hypotheekrente-aftrek, over het gevaar van je blindstaren op de staatsschuld, het belang van onderwijs, en niet te vergeten de AOW. Rijkere ouderen zouden daar best wat meer aan mogen bijdragen, maar Bos gaf er geen nadere invulling aan.

Dat had hij beter wel kunnen doen, want de zogenoemde fiscalisering van de AOW bleek politiek dynamiet. Onder aanvoering van columnist Marcel van Dam zwol de kritiek aan. Tot de verkiezingen van november bleef het onderwerp Bos achtervolgen. CDA-fractieleider Maxime Verhagen liet geen mogelijkheid onbenut om de kiezer te herinneren aan de ‘Bosbelasting’ die eraan zat te komen. De PvdA kwam in een electorale glijvlucht terecht, die nog niet is gestopt.

Door het tumult over de AOW vertroebelde het zicht op de rest van de Netspar-lezing. Bos sprak over veel meer dan fiscalisering. ‘Ik geloof dat een brede publieke sector kan bijdragen aan het verwezenlijken en versterken van de sociale samenhang in de maatschappij’, zei hij. De miljarden voor ‘investeringen in de samenleving’ – die ook tijdens de begrotingsonderhandelingen overeind zijn gebleven – zijn er een directe weerklank van.

Vermogenden betalen meer
De financiële kaders voor het begrotingsbeleid konden wat Bos betreft beter gebaseerd worden op een ‘realistische’ raming van de economische groei, dan de voorzichtige prognoses van zijn voorganger Gerrit Zalm.

Eigenaars van dure huizen mochten van Bos best wat meer belasting betalen. Voor coalitiepartner CDA, dat campagne voerde op de belofte dat er niet aan de hypotheekrente-aftrek zou worden gemorreld, leek het onbespreekbaar. Maar in de Miljoenennota is wel degelijk een ingreep in de fiscale behandeling van dure huizen opgenomen: eigenaren van huizen boven de 1 miljoen euro gaan meer belasting betalen.

Natuurlijk, het eigenwoningforfait – want daar gaat het over – is niet hetzelfde als aftrek van hypotheekrente. Maar het effect is grotendeels gelijk: vermogenden betalen meer voor hun eigen huis.

De lijst is langer: het afbouwen van de ‘aanrechtsubsidie’ voor niet-werkende vrouwen, gratis kinderopvang – het stond allemaal al in de Netspar-lezing.

Net als een soepeler ontslagrecht overigens. Dat ligt na de verkiezingsoverwinning van de SP binnen de PvdA heel gevoelig. Maar minister Donner van Sociale Zaken (CDA) heeft dat stokje nu overgenomen.

Opnieuw is een groot deel van de regeringsplannen al voor Prinsjesdag uitgelekt. Is dat erg?
Ja, want...
Nee, want...
stuur op tussenstand

Fotospecial: Prinsjesdag in foto's

Minister Bos van Financiën heeft dinsdagochtend op zijn departement het koffertje met de Miljoenennota overhandigd gekregen. Dinsdagmiddag zal hij de inhoud ervan openbaren. (ANP) Beeld
Minister Bos van Financiën heeft dinsdagochtend op zijn departement het koffertje met de Miljoenennota overhandigd gekregen. Dinsdagmiddag zal hij de inhoud ervan openbaren. (ANP)
Meer over