NieuwsSlowakije

Mild-populistische beweging wint spectaculair in Slowakije

De mild-populistische partij Ol’aNo (‘Gewone mensen’) heeft bij de Slowaakse parlementsverkiezingen de zittende regeringspartij Smer verslagen. Deze overwinning van lijsttrekker Igor Matovic wijst erop dat Slowaken de corruptie beu zijn.

Igor Matovic, lijsttrekker van de partij Ol’aNo.Beeld EPA / Martin Divisek

Bij de parlementsverkiezingen in Slowakije heeft de mild-populistische beweging Ol’aNo (‘Gewone mensen’) een spectaculaire overwinning geboekt. Met 25 procent van de stemmen versloeg lijsttrekker Igor Matovic de zittende regeringspartij Smer (18,2 procent) die sinds 2006 de politiek domineert. Daarmee zijn de Slowaakse verkiezingen – zoals verwacht – grotendeels bepaald door één thema: corruptie.

Matovic en de bonte verzameling activisten op zijn lijst hebben beloofd schoon schip te maken met de corruptie in het Midden-Europese land (5,5 miljoen inwoners). Sinds de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciák en diens verloofde, twee jaar geleden, kwam er een reeks ontluisterende schandalen naar buiten die wezen op grote verwevenheid tussen politiek, justitie en de georganiseerde misdaad. Die vriendjespolitiek kleefde aan de Smer-partij van voorzitter Robert Fico. ‘In 1989 hebben we ons verlost van het communisme’, jubelde Matovic (46) zaterdagavond, ‘en in 2020 van de maffia.’

Aan de andere kant van het spectrum werden jonge, progressieve Slowaken zondag wakker met een kater. De progressieve lijstverbinding van president Zuzana Caputová bleef met een minuscule fractie van een procent verwijderd van de kiesdrempel (7 procent), en staat nu met lege handen. De verkiezing van Caputová tot president, een jaar geleden, werd nog onthaald als een overwinning van de zachte krachten. Haar aanhangers zijn liberaal, groen en stedelijk. Ze organiseerden grote betogingen na de moord op Kuciák en wilden met Slowakije linksaf. Die missie is nu gestrand.

Van tevoren wezen peilingen op een forse plus voor de neofascistische partij van Marian Kotleba. Die vrees bleek ongegrond: met een kleine 8 procent van de stemmen werd L’SNS de vierde partij. Vergeleken met de vorige verkiezingen krijgt Kotleba er drie zetels bij.

Het enorme succes van de excentriekeling Matovic wijst erop dat Slowaken de corruptie beu zijn. De modus operandi van de oud-mediamagnaat en miljonair doet denken aan die van de Vijf Sterren-beweging in Italië. Hij viel op door zijn gelikte filmpjes op sociale media. In een van zijn stunts ging Matovic naar het Franse Cannes, en verkondigde voor de villa van een ex-Smer-minister dat hij – eenmaal verkozen – het huis zou laten confisqueren. Hij liet proefballonnetjes op bij kiezers, zoals het idee om klokkenluiders in corruptiezaken de helft van het gemoeide geld te geven. Ol’aNo geldt als pro-EU, en is in het Europees Parlement lid van dezelfde fractie als bijvoorbeeld het CDA.

Analisten voorspellen razend ingewikkelde formatiebesprekingen. Matovic heeft campagne gevoerd tegen Smer (‘We praten niet met de maffia’) en Kotleba, en zal dus een pact moeten sluiten met kleinere bewegingen. De meest voor de hand liggende coalitiepartij, het eurosceptische ‘Wij zijn familie’, maakte fanatiek stemming tegen migranten en heeft mensen op de lijst met een verleden in de georganiseerde misdaad.

Meer over