Interview

'Mijn zelfverzekerdheid ben ik verloren'

Fuck Me, I'm Famous heet het nieuwe programma van Filemon Wesselink, die van zijn tv-bazen voortdurend dingen moet doen die hij liever niet doet. Blote vrouwen aanraken, bijvoorbeeld.

Nathalie Huigsloot
Filemon Wesselink. Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models
Filemon Wesselink.Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models

'Met vuurrode konen zit Filemon Wesselink (36) aan tafel alsof het voeren van een persoonlijk gesprek voor hem dezelfde inspanning vergt als een triatlon voor een ongetrainde sporter. 'Het liefst zou ik het twee uur lang over dit ding hebben', zegt hij wijzend op het opnameapparaatje op tafel. Toch weerhoudt het hem er niet van er vandaag vol in te gaan. 'Ik wil echt met de billen bloot', zegt hij. Dus praat hij over wat roem met hem doet, over de ontbinding van zijn vaste contract bij BNN en over de uitslag van de persoonlijkheidstest die hij in zijn nieuwe programma deed. 'De psychologe zei: 'Ik heb in de 17 jaar dat ik dit doe nog nooit zoiets extreems gezien.''

Je bent inmiddels halverwege je zoektocht naar roem. De Engelse schrijver Graham Greene zei daarover: 'Roem is een krachtige liefdesdrank.' Ervaar jij dat ook zo?

'Toen ik jong was leek roem me al geweldig, maar meer als een diamant die je heel graag wilt hebben. Een drank suggereert dat je dorst wordt gelest, maar dit is een drankje waarvan je altijd meer wilt. Het smaakt heel lekker, maar nooit lekker genoeg. Het laat altijd een onbevredigd gevoel achter. Dat is ook het verneukeratieve van roem. Ik weet nog heel goed dat ik dacht: als ik mijn eerste tv-programma heb, is het genoeg. Maar daarna wil je een succesvoller programma en daarna wil je een intellectueler programma. Zo gaat het maar door. Je krijgt steeds meer dorst.'

Waarom smaakt roem zo lekker?

'Bij mij gaat het heel erg over succes. Daar draaide het vroeger bij ons thuis om. Ik kom uit een groot gezin met zeven kinderen, waar het erg om succes draaide en waar niet echt over gevoelens werd gepraat. Niemand was ooit kwetsbaar. Als iets niet lukte, betekende het dat je niet goed je best had gedaan. We hadden een aantal paarden en ik weet nog dat mijn zus toen ze 18 was een nieuw dak voor de paardenschuur bouwde. Dat was echt een gigaschuur. Maar dan nog zat iedereen alleen maar commentaar te leveren over hoe het sneller had gekund. Aan tafel werd steeds uitgevent wie het succesvolst was. Omdat mijn vader niet heel complimenteus was, werd die ratrace alleen maar sterker. Het niet willen falen hebben wij allemaal heel sterk, ik heb nooit het gevoel dat ik geslaagd ben. Mijn broertje zei laatst dat ik de enige ben die niet ziet dat ik succesvol ben. Ik heb wel een minderwaardigheidscomplexje.

'De aandacht op straat die bij roem hoort, kan ik goed missen. Ik wil eigenlijk vooral succesvol zijn voor mijn familie. Maar ook als ik bijvoorbeeld een compliment krijg van Jeroen Pauw kan ik daar drie weken op teren.'

Eva Jinek zegt dat het optreden in een televisieprogramma de meest verslavende drug is. Al je zintuigen staan open, de adrenaline giert door je heen.

'Ja, zeker bij talkshows als Pauw of DWDD. Elk woordje dat je zegt wordt door een miljoen mensen gehoord, terwijl je het risico loopt dat je een uitglijder kunt maken. Het is als spelen met de dood, als dansen op de vulkaan, dat is gewoon fantastisch. In het begin voel je ook een lichte duizeling, die ik herken van een xtc-pil die inslaat. Misschien vind ik bij talkshows aanschuiven wel het allerleukste van de roem. Dat zou ik ook het meest missen als het ophoudt, denk ik.'

Was dat een van de angsten die je bekroop toen BNN je onlangs meldde je vaste contract te beëindigen?

'Ik was vooral erg bang dat ik in de ogen van anderen onsuccesvol werd. Dat herken ik wel bij veel bekende mensen om mij heen, hoor. Altijd de schijn willen ophouden dat het fantastisch gaat. 'Hoe gaat het? Fantastisch! Superleuke dingen. Ik heb nu een plannetje liggen, dat wordt het echt helemaal.' Want daar draait op een gegeven moment alles om. Die roem wordt de brandstof van je bv. Door die roem krijg je columns, krijg je schnabbels, contracten, alles is erop gebaseerd.'

Zonder de roem stort het hele kaartenhuis in elkaar.

'Ja, en dat zit in de gekste dingen. Als ik met mijn kinderen naar school moet en we nergens hun handschoenen kunnen vinden, zegt mijn vriendin Michaela: 'Doe de kinderen gewoon sokken om hun handen, dan hebben ze het in elk geval niet koud.' Maar ik kan dat niet. In mijn beleving is het dan al snel: straks denken mensen dat ik te arm ben om handschoenen te kopen. Altijd wil ik aan de buitenwereld laten zien hoe goed het met me gaat.'

De deur bij BNN blijft voor je open als freelancer. Voelde de ontbinding van je vaste contract desalniettemin als een keihard ontslag?

'Ja. Het voelde als een persoonlijk afwijzing. Als je stukadoor bent, is de muur die je maakt het product, daarop word je afgerekend. Maar ik ben zelf het product, en dan voelt het als een afkeuring van mij als persoon. Het hing al best lang in de lucht. Eigenlijk al mijn hele carrière. Omdat ik, zoals mijn producent altijd zegt, een 'vreemd soort kleurtje' ben. Daardoor was het nooit vanzelfsprekend dat ik weer een programma kreeg. Niet dat ze dat rechtstreeks tegen me zeiden, maar toch durfde ik nooit te informeren of ze zich wel eens zorgen maakten of ze mij wel ingetekend kregen bij de netmanager. Ik was veel te bang voor het antwoord. Ik stak mijn kop in het zand en zat thuis met een deken over mijn hoofd te wachten tot er weer iets nieuws kwam. En meestal kwam dat uiteindelijk wel weer. Soms met hangen en wurgen, maar dat hoorde ik pas achteraf. Maar goed, nu werd het mij in een keer recht in mijn gezicht gezegd, dat was echt schokkend. Ze zeiden: wij geloven niet per se meer in je. Althans, de Nederlandse Publieke Omroep kan je geen garantie meer geven. En dan wordt die angst werkelijkheid. Ik werd er duizelig van. Paniek, omdat ik dacht: ik heb een vrouw en twee kinderen, hoe moet dat nou? Ik heb gefaald. Ik ben een mislukkeling.'

Weet je wat ze bedoelen als ze zeggen dat je een 'vreemd kleurtje' bent?

'Nee, dat is raar om te horen, want ik voel me natuurlijk nooit vreemd. Dat vind ik sowieso het gekste van het hele tv-vak: toen ik bij tv binnenkwam, dacht ik dat ik een goed beeld had van mezelf. In mijn ogen was ik een leuke, normale, vlotte jongen met een goed gevoel voor humor. Maar ik weet nog goed dat de toenmalige directeur van BNN zei: 'Jij bent natuurlijk niet iemand waarop de meisjes zullen vallen.' Ik was echt verbaasd en een beetje ontsteld.'

Dat 'kleurtje' heeft je ook ver gebracht.

'Ja, ik was op een gegeven moment succesvol door iets waar ik niks aan kon doen. In mijn eigen hoofd is De week van Filemon het meest succesvolle programma dat ik heb gemaakt, omdat daarin mijn kwaliteiten als tv-maker ook meespeelden. Dat heeft de meeste voldoening gegeven van mijn hele tv-carrière. Daarom vond ik die contractontbinding ook heel vervelend, dat gebeurde net na De week van Filemon, terwijl ik dacht: nu heb ik eindelijk iets gevonden wat helemaal bij me past. En dan wordt me dat in een keer afgenomen.'

Een woord dat veel valt als collega's, vrienden en familie je typeren is 'ontwapenend'.

'Ja! Heel mijn leven krijg ik al te horen dat ik ontwapenend ben. Maar wat is dat? Ik heb daar ook geen vat op. Ik kan niet zeggen: ik ga vandaag super mijn best doen om ontwapenend te zijn. Dat maakt het allemaal zo kwetsbaar. Ook omdat je denkt: gebeurt er met mensen die het met name van hun kleurtje moeten hebben niet hetzelfde als met uitzinnig behang? Dat ben je op een gegeven moment ook weer zat.'

Volgens je broer Benjamin is de ontbinding van je vaste contract het beste wat je kon overkomen.

'Ja, die zei meteen: 'Dit is fantastisch, dit is een bevrijding voor je, dit is je redding!' Dat is ook wel echt iets voor mijn familie, om alles meteen weer positief te maken. Zo krijg je niet de kans om te zeuren. Maar ik kreeg het drie maanden geleden te horen en ik merkte na een maand al dat ik weer creatief werd. Ik was toch een beetje een mak schaap geworden dat achter de kudde aanliep. Nu kan ik zeggen: 'Ik wil dit programma heel graag op freelancebasis voor jullie maken.' Ik vind het ook niet meer eng om de directeur van BNN-VARA te bellen. Sterker, we hebben een soort leuke band gekregen. Terwijl ik voorheen elke keer als hij belde een dag lang wachtte met terugbellen. Doodsbang dat ik ontslagen zou worden. Dat heb ik niet meer nu het zwaard van Damocles toch al is gevallen.'

Wat vind je uiteindelijk de grootste keerzijde van de roem?

'Doordat alles op roem is gebouwd, word je er ook een slaaf van. Doordat die roem bestaat bij de gratie van de buitenwereld, werd ik afhankelijk van die buitenwereld. Ik weet nog de eerste keer dat ik op een forum las over mijn eigen programma. Dat vond ik zó ontzettend heftig. Ik heb er nooit eerder over durven praten.' Hij is even stil. 'Ik schaamde me gewoon. Ik dacht: ik ben echt zó slecht en echt zó kut. En dan ga je pleasen. Dan denk je: ik ga nog wel een keer in een gek pakje op een paard zitten, want dat willen de mensen toch zo graag zien? Terwijl ik op de kunstacademie zo zeker van mijn zaak en van mezelf was. Die zelfverzekerdheid ben ik ergens verloren. Achteraf bezien is die periode op de kunstacademie de gelukkigste periode van mijn leven geweest. Voor de rest ben ik op straat veel geslotener en schuchterder geworden. Ik probeer oogcontact te mijden. Ook al ben ik niet giga bekend, toch heb ik altijd het gevoel dat mensen iets van me willen. Wat ook vaak zo is.'

CV Filemon Wesselink

24 maart 1979 Geboren in Warnsveld. Groeit op in een gezin met zeven kinderen in Zutphen, waar zijn ouders een beddenspeciaalzaak hadden.

1999 Academie voor Kunst en Industrie in Enschede
2002 Stage bij BNN radio, waar hij het laatste interview met Pim Fortuyn afneemt vlak voordat die wordt vermoord.
2004 Debuut op televisie met het programma I love the Betuwe
2005-2012 Onder meer BNN University, Try before you die (waarvoor hij onder meer in een pornofilm speelt), Spuiten & Slikken (waarvoor hij elke week een andere drug test), Lijst 0 (met Sophie Hilbrand), medepresentator naast Paul de Leeuw in MaDiWoDoVrijdagshow, De week van Filemon waarin hij met eigen camera elke week een andere BN’er volgt. 2015 Presenteert F*ck Me, I’m Famous

Filemon Wesselink woont samen en heeft twee kinderen

null Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models
Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models

Je moeder zei dat je altijd al veel aandacht nodig had. Als je een broertje of zusje kreeg, was jouw reactie: 'Weer eentje?'

'Dat klopt, ja. Zo voelde dat ook. Ik was voor mijn ouders het eerste kind, maar ook al mijn ooms en tantes hadden toen nog geen kind, dus op het sinterklaasfeest ging ik van schoot naar schoot. Ook voor het personeel van de beddenwinkel van mijn vader was ik het kroonprinsje. Iedereen had aandacht voor me. Toen kwam er een broertje, dat kon ik nog wel hebben, maar toen kwam er nog een kind en nog eentje. Ik kan al niet zo goed tegen prikkels, dus ik was erg op de rust thuis en op de aandacht van mijn moeder gesteld. Ik herinner me nog wat voor gevoel het me gaf dat mijn moeder er alleen voor mij was. En toen werd het steeds drukker en chaotischer. Dat was voor mij best lastig.'

En de aandacht die je krijgt door in een talkshow als DWDD te zitten, beklijft niet?

'Nee. Maar toch blijf je het proberen. Zo zie je maar weer hoe vormend die kinderjaren zijn, daar kom je nooit meer vanaf. Maar ik wil niet klagerig overkomen. Het zou een beetje raar zijn om te gaan zitten steunen en kreunen in een interview als je zoals ik in de Amsterdamse Rivierenbuurt woont en twee gezonde kinderen hebt. Aan de andere kant: ik wil nu gewoon supereerlijk zijn.'

Terwijl persoonlijke gesprekken voeren niet je grootste talent is, blijkt uit de persoonlijkheidstest die je in F*ck Me, I'm Famous deed.

'Ja, de uitslag van die persoonlijkheidstest was echt extreem. De psychologe zei: 'Ik heb in zeventien jaar nog nooit zoiets gezien.' Qua narcisme en op mijn doel afgaan scoorde ik heel hoog, en op empathisch vermogen scoorde ik dan weer het laagst, een 1. Alles bij elkaar opgeteld blijk ik veel autistische trekken te hebben.'

Raakt dat je?

'Nee, ik ben eerder blij dat het een naam krijgt. Dan ben je niet meer een raar kleurtje, maar dan heb je gewoon dát. Ik ben toch op een punt in mijn leven dat het niet meer schadelijk is. Ik bedoel, ik word nu niet meer naar het speciaal onderwijs gestuurd. En ik kan alles nu makkelijker plaatsen. Voor sommige dingen moet ik gewoon best wel hard werken.'

Noem eens wat?

'Dat zijn vooral sociale dingen. Eigenlijk is het een wonder dat ik dit werk doe. Ik interview heel erg vanuit analytische nieuwsgierigheid, vanuit mijn ratio. Als iemand begint te huilen, vind ik dat doodeng. Dan weet ik niet wat ik daarmee aan moet. Of als iemand boos wordt. In mijn gezin merk ik het ook. Ik kan maar op één ding gefocust zijn en al het andere merk ik echt niet. Mijn vriendin moet dan heel hard van boven roepen: 'Het kind is aan het huilen!' Dan moet ik echt even bij zinnen komen.'

Je vroeg eens aan Jeroen van de Boom of hij homo was waar hij tamelijk geïrriteerd op reageerde. Voorzie je dat dan echt niet?

'Nee. Ik begrijp dan niet wat er gebeurt en sta er met een rood hoofd bij. Ik moest een keer Goede Tijden Slechte Tijden-acteurs interviewen en toen had de regisseur bedacht dat ik ze allemaal moest aanspreken met hun soapnaam. 'Hé Ludo!', zei ik tegen Erik de Vogel. Súperboos werd hij, maar echt héél boos. Ik vind dat dan doodeng. Regisseurs hielden er ook altijd van om me bij een paar vrouwen neer te zetten en me gewoon een praatje te laten houden. Dat kan ik niet. Maar wat ik het allerergst vind zijn lichamelijke dingen. Ik hou helemaal niet van lichamelijk contact, behalve met mensen die me echt na staan. Maar regisseurs dachten dan: als Filemon iemand moet aanraken, wordt dat vanzelf grappig, omdat hij het zo haat.'

Je moeder gaf voorbeelden waaraan je dat autistische van jongs af aan eigenlijk al kunt zien. Je ging ontzettend op in details. Als je ging vissen, raakte je daardoor geobsedeerd. Als je op de kermis een apparaat had gezien waarbij een schuifarm een horloge pakte, moest je dat per se namaken.

'Ja, dat weet ik nog wel. Mijn zusje moest dan in een doos zitten en haar arm met dat horloge naar voren schuiven als ik een teken gaf. Ik speelde nooit echt met kinderen, ze speelden altijd in mijn dienst. Dan moesten ze precies doen wat ik zei zodat ik het plaatje in mijn hoofd kon namaken. Ik heb ook met lego de héle kermis van Zutphen minutieus nagebouwd. Elk kraampje, elke draaimolen, alles klopte precies.'

Het klinkt een beetje als Rainman.

'Ja. En nog steeds heb ik van die dwangmatige dingen. Ik neem alle wielrenwedstrijden op en wil het liefst die honderden uren materiaal van voor naar achter bekijken. Als ik door tijdgebrek ergens in het midden begin of alleen de finale bekijk, is dat enorm onbevredigend.' Volgens je moeder kon je ook uren naar iets kijken. Dan was het: 'Waar is Filemon?' 'O, die staat nog steeds in dat wak te staren.' 'Haha! Ja. Als ik naar een museum ga, kan ik lang naar één schilderij kijken. En in Artis kan ik uren naar een insect staren. Dat geeft me rust. Ik kan geen route onthouden, maar specifieke dingen dan weer wel. Ik heb ook echt een gevoel bij voorwerpen. Als ik 's ochtends het liefst koffie wil drinken uit een bepaald kopje en mijn vriendin geeft me een ander kopje, vind ik dat echt gruwelijk irritant. Het voordeel is dat ik nooit eenzaam ben. Ik heb zo'n rijk innerlijk leven dat ik het nooit vervelend vind om alleen te zijn.'

null Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models
Beeld Jaap Vliegenthart, Monique Sluyter Models

Versterkt roem het alleen willen zijn? Georgina Verbaan zei eens het vervelend te vinden om het over roem te hebben, want dan is het net alsof je een enge ziekte hebt die de rest niet heeft.

'Dat is wel zo, je komt erdoor los te staan van iedereen. Vooral in het begin, toen ik met Spuiten & Slikken en Try before you die even heel bekend was, keek iedereen op een verjaardag naar mij. Je maakt er ineens geen deel meer van uit. Ik vond het verschrikkelijk. Maar het allerergst vind ik het als ik word opgetild. Ik ging een keer met carnaval naar zo'n feestzaal in Den Bosch en echt die hele zaal riep meteen: 'Fi-le-mon! Fi-le-mon! Heueueu'. Ze namen me op de schouders en tilden me die volle kroeg door. Als je bekend bent, zijn groepen en dronken mensen het ergst. Ik vond het verschrikkelijk dat ze me allemaal aanraakten en me lichamelijk in een positie dwongen die ik niet wilde.'

Stoort die intimiteit je in andere zaken ook? Je moeder vertelde dat jullie nooit hebben gesproken over de impact die de scheiding van je ouders op je heeft gehad. 'Blijkbaar heeft hij daar geen behoefte aan', zei ze.

'Mja...' Het blijft even stil. 'Ik weet het niet. Misschien beklijven bij mij veel dingen niet zo. De vuurwerkramp in 2000 in Enschede, waar ik toen in een studentenhuis woonde, waardoor ik alles kwijtraakte, inclusief mijn fotoboeken. Het laatste interview met Pim Fortuyn dat ik had, de scheiding van mijn ouders, ik denk nergens over: wauw, wat heftig is dit geweest. Huilen doe ik ook niet. Ik heb één keer gehuild tussen mijn 13de en nu en dat was toen de vriend van mijn moeder overleed, maar voor de rest nooit. Ik heb op dat gebied wel iets vlaks. Als je zoals ik bent en altijd in een tunnel leeft, heb je dat gewoon niet zo, dat dingen je raken. Je moet je voorstellen dat als je naar de wereld kijkt, je maar één ding echt scherp ziet en de rest is allemaal out of focus. Ik zie dingen wel gebeuren, maar het komt niet bij me binnen.'

Beïnvloedt het ook je vaderschap? Je schijnt een superlieve vader te zijn, maar je pedagogische kwaliteiten zijn nul.

'Haha, dat klopt wel, ja. Ik pas elke woensdag op mijn kinderen en dat kost me meer energie dan een hele week filmen, draaien, vergaderen en interviews geven. Ik moet overal over nadenken. Vanochtend wilde mijn dochter per se haar jas niet aan. Dan denk ik: wat moet ik doen zodat zij die jas aan trekt? Ik wil dan eigenlijk Michaela gaan bellen om te vragen hoe ik dat moet doen.'

Speelt het ook in je relatie met je vriendin?

'Ja, op sommige momenten wel. Soms zegt ze dat we te weinig contact maken en dan begrijp ik niet zo goed wat ze bedoelt. Als kind had ik het al, dan was mijn moeder aan het strijken en ik aan het spelen, we waren allebei stil en ik vond dat genoeg. Dat heb ik in mijn relatie ook. Michaela wil natuurlijk haar ei kwijt, maar ik heb dat nooit zo.'

Je zei eerder dat de kunstacademie de gelukkigste periode van je leven was. Denk je wel eens: misschien moet ik wel weg van de tv en een leven beginnen als kunstenaar?

'Ja. Maar ik vind het eng om in die richting te denken. Want daardoor zouden er allerlei dingen in mijn leven gaan veranderen en ik ben doodsbang voor veranderingen. Van het idee dat we dan in een ander huis moeten gaan wonen, word ik al misselijk. Mijn vriendin vraagt ook altijd: 'Ben je bij mij omdat je niets anders durft, of houd je nog echt van me?' Dat is wel een terechte vraag. Ik heb zeker het gevoel dat het laatste nog steeds waar is, maar die dingen gaan bij mij wel altijd door elkaar lopen.

'Bovendien wil ik geen autistische tunnelman worden. En mijn tv-werk heeft mij zeker dingen afgepakt zoals mijn zelfverzekerdheid en mijn onbevangenheid, maar het heeft me ook veel gegeven. Ik heb nu een vrouw en kinderen, en anders was ik misschien wel echt een Rainman geworden. Door mijn werk bij tv heb ik allemaal dingen moeten doen die niet in mijn comfortzone lagen. Zelfs die pornofilm waarin ik heb gespeeld voor Try before you die heeft me veel gebracht, omdat ik voor het eerst een vreemde blote vrouw moest aanraken. Daardoor ben ik veel minder bang voor dat soort dingen. Doordat ik uit mijn tunnel moest komen, ben ik nu veel minder bang voor de wereld.'

Meer over