Mijn goede vriendin

Margreet Dolman is 30 geworden. Althans, het door Paul Haenen gespeelde typetje, dat steeds meer op hem is gaan lijken. Haenen: 'De laatste jaren is ze minder schreeuwerig geworden, minder extreem, begripvoller ook.'

og niet eerder vertoond: Margreet Dolman draagt vanavond twee creaties van Viktor & Rolf. In het DeLaMar Theater in Amsterdam viert Dolman vanavond haar dertigjarig jubileum, en met haar Paul Haenen die even lang in het theater staat. Voor de pauze zal Dolman een Viktor & Rolf-remake van een bestaande jurk dragen, na de pauze een geheel nieuw ontwerp. Er zijn weinig artiesten die haar dat kunnen navertellen.

'Toen zij op de modeacademie zaten, schreven ze al een brief of ze een jurk voor Dolman mochten maken, toen wees ik het af en nu krijg ik het cadeau. Het is voor het eerst dat ze iets creëren voor iemand met mijn maat, denk ik. Ze zijn al heel lang fan van Dolman, komen ook regelmatig naar de shows die wij hier in het Betty Asfalt Complex geven. Ze vinden Margreets jurken prachtig omdat ze afwijkend zijn en, als je er in tweede instantie naar kijkt, net niet kloppen.'

Als hij het over zijn eigen creatie Margreet Dolman heeft, praat Paul Haenen in de derde persoon enkelvoud. Alsof hij het over een goede vriendin heeft. Haenen introduceerde haar in 1982 noodgedwongen, toen een toneelstuk van hem in het Amsterdamse theater Bellevue plotseling niet doorging. Hij had de keuze: of de zaalhuur betalen, of een vervangende voorstelling maken. Margreet Dolman, tot dan alleen te horen op de Amsterdamse Stadsradio en als afsluitende telefoonact in de tv-shows van Sonja Barend, werd een personage. De stem kreeg een jurk aan, en een pruik op.

U werd dus ineens een travestiet?

'Maar zelf hou ik helemaal niet van travestie, ik houd niet van vermomming, waarbij de vermomming zelf de humor is. Ik houd van een vermomming waarbij het om de inhoud gaat, waarbij alleen een accent wordt geplaatst. Dominee Gremdaat is alleen die snor, en daarmee beeld ik een extremere afsplitsing van mezelf uit. Noodgedwongen moest ik haar gaan uitbeelden en van de vrouw van de radio een theaterpersoonlijkheid maken. Margreet Dolman kreeg alleen een pruik en een simpele make-up. Met die transformatie ben ik in vijf minuten klaar.'

Na Dolman kwamen er nog veel meer afsplitsingen van uzelf: Eppe Gremdaat, Buster Fonteyn, Bob Guttering, Emmy en Raldy Kapoek. Kruipt u in die personages zodat u uzelf niet hoeft te laten zien?

'Ik zie ze meer als een verlengstuk van mezelf dan als een vluchtheuvel, het is als het ware een verbreding van mijn eigen persoon. Als ik als Gremdaat in De Wereld Draait Door te gast ben, kan ik veel duidelijker een mening verkondigen dan wanneer ik daar als mezelf zit. Zelf twijfel ik altijd, ik vind iets en realiseer me vervolgens meteen dat je het ook anders kunt bekijken. Ik verplaats me te veel in andere opvattingen, denk te veel in dialogen. Dat is voor zo'n uitzending niet interessant. Op mitsen en maren zitten ze niet te wachten. Ik ben wel driftig soms, maar ik sla niet met mijn vuist op tafel, zoals Jan Mulder van nature heeft. Daarvoor heb ik Gremdaat nodig.'

Hoe bent u als Gremdaat bij DWDD terechtgekomen?

'Via mijn column op de site van de Volkskrant, die door de DWDD-redactie is opgepikt. In 2010 wilde ik eigenlijk met die columns stoppen, want er kwam een nieuw websitebeleid en ik voelde me een beetje weggeduwd. Maar toen vroeg de hoofdredacteur of ik er alsjeblieft mee wilde doorgaan. Tegenwoordig wordt hij weer vaker prominent op de VK-site geplaatst en kijken er wekelijks zo'n tienduizend mensen naar.

'Bij DWDD wilden ze Gremdaat om mee te praten over de crisis, zodat daar af en toe ook om gelachen kon worden. Ze wilden me eigenlijk elke week, maar ik heb mezelf op een gegeven moment teruggetrokken, omdat ik vond dat Gremdaat iets te mallotig werd. Als je dan ineens met Britt aan tafel zit, moet je ervoor waken niet een idiote dominee te worden. Nu doe ik het alleen nog als het zin heeft, als het om de inhoud gaat, en ik een beetje bij mezelf kan blijven. Het leuke van DWDD is dat het rechtstreeks is, dat er op dat moment zo'n anderhalf miljoen mensen naar je kijken. Daar krijg ik bijna een kinderlijke, giechelige stemming van.'

Maar Margreet Dolman is u toch het liefst?

'Met Dolman heb ik iemand gecreëerd die enthousiast is, en strijdlustig, wispelturig en agressief, en die toch geloofwaardig de liefde uitbeeldt. De laatste jaren is ze minder schreeuwerig geworden, minder extreem, begripvoller ook. Ik voel me meer in haar thuis en de gasten die zij interviewt voelen dat ook. Er ontstaan soms bijzonder openhartige gesprekken.

Laatst ontving ze in haar programma bij OutTV schrijver Gerbrand Bakker die nogal depressief was. Dat werd een gesprek waarin hij zich helemaal prijsgaf. Dat ik het fijn vind haar te spelen, heeft ook te maken met de gezelligheid van het toneelspel - dat je je opmaakt, dat je een rol speelt.'

Zakelijke kant

Paul Haenen (66) en zijn levenspartner Dammie van Geest (67, in het theater ook bekend als Dokter Valentijn) bestieren vanuit het Betty Asfalt Complex in Amsterdam een klein theater-, tv- en uitgeversimperium. Van Geest is de organisator en doet vooral de zakelijke kant; Haenen treedt op, presenteert en schrijft toneelstukken, die in het eigen theater worden gespeeld.

De laatste jaren onder meer Mijn huis uit met Nelly Frijda en Katja Schuurman en In bed is het fijn toeven met Mike Starink en Jeroen Bos. In het verleden schreef hij komedies voor Toneelgroep Centrum en later Hummelinck Stuurman, met onder anderen Ingeborg Elzevier, Mary Dresselhuys, Ton Lutz, Tjitske Reidinga en Brigitte Kaandorp.

In diverse theatershows trad hij als zichzelf op, maar vaak ook als een van zijn personages. Hij gaf jarenlang het tijdschrift Mens & Gevoelens uit, is de stem van Bert en Grover in Sesamstraat en maakte tv-programma's voor de VPRO.

Iedere week presenteert hij voor de digitale zender Out TV het programma Dolman begrijpt het en als Dominee Gremdaat houdt hij De Preek van de Week voor VK.NL. In het komend seizoen gaat hij opnieuw de theaters in met de show Dolman & Gremdaat Live!

Een drukke agenda, wordt u het nooit zat, altijd maar optreden, altijd die verkledingen?

'Het gekke is dat ik optreden eigenlijk steeds leuker vind en het met meer plezier doe dan ooit. Alsof ik weer door een fase heen bent, zo voelt het. Waarschijnlijk omdat ik 65 ben geworden, en niet meer zo de zenuwen heb. Vroeger kwam ik vaak gespannen het podium op, omdat ik dacht: het publiek heeft voor deze avond betaald en wil nu waar voor zijn geld.

'Tijdens de tournee begon ik af te tellen, dat is nu voorbij. In december heb ik nog een voorstelling gegeven met het Amstel Quartet in Heerenveen. Dat voelde goed, weer eens optreden voor een heel ander publiek, in een ander theater. Op dat moment kregen we zin weer op tournee te gaan. De aanbieding kwam te laat, maar de theaters wilden ons gelukkig graag hebben, de voorstelling is veertig keer verkocht.'

Is het nog wel te doen, zo'n eigen theater runnen?

'We doen hier met een paar medewerkers alles zelf, van de kassa tot de programmering tot de bar. Wij zijn voor alles verantwoordelijk, tot aan de waxinelichtjes in de foyer toe, die ik intussen verboden heb, omdat ze brandgevaarlijk zijn. We krijgen geen subsidie, en we houden het hoofd nauwelijks boven water. Het is hard werken, maar aan de andere kant hebben we er erg veel plezier in. Eigenlijk ben ik blij dat we geen subsidie hebben, want dan kan het ook niet worden afgepakt. Die programma's voor Out TV doen we ook helemaal zelf. We doen precies waar we zin in hebben - als een interview vijftig minuten moet duren, kan dat gewoon. We hebben geen last van eindredacteuren, netmanagers, hoofdredacteuren. Ik kan niet goed tegen autoriteiten, daar had ik bij de VPRO ook al last van.'

Wat gaat het worden, 30 Jaar Margreet Dolman, vanavond in het DeLaMar?

'Een fijne avond, met gasten die in het verleden met Dolman hebben opgetreden, zoals Bejamin Herman en Willem Jeths, die allebei daarna zijn doorgebroken. We willen geen tribute, dat Margreet dan op een stoel zit en alles uit handen moet geven. En dat er allerlei mensen opkomen die herinneringen ophalen. Het wordt gewoon een normale, ontspannen voorstelling, met wat terugblikken, een paar klassieke Dolmangedichten, stukjes uit tv-programma's, een telefoon op het podium en zo.

'Verder moet het ook actueel zijn. Als er vandaag iets gebeurt, bijvoorbeeld dat Nederland straf krijgt omdat we toch niet aan de norm van 3-procent voldoen, of juist wel, maar dat de norm ineens 4 procent moet zijn, dan gaat Margreet het daar zeker over hebben. Ik wil een rechtstreekse voorstelling, die voor een deel op dat moment ontstaat. O ja, en Manuela Kemp komt ook.'

Manuela Kemp?

'Ja, ik heb ooit met haar Parole Parole Parole gezongen, toen was ik Alain Delon en zij Dalida. Nu heb ik haar gevraagd om op Dolmans jubileum haar versie te zingen van Buk nog een keer.'

Spannend. Gefeliciteerd alvast. En een dikke zoen voor Margreet.

30 Jaar Margreet Dolman van en met Paul Haenen e.a.; te zien 15 mei in DeLaMar Theater Amsterdam. Informatie: www.delamar.nl

Paul Haenen is behalve als cabaretier, acteur, (toneel)schrijver, presentator en programmamaker bij het (jonge) televisiepubliek vooral bekend als de stem van Bert in Sesamstraat, waarin hij samen met Wim T. Schippers als Ernie een niet meer weg te denken duo vormt. Haenen werkte met zijn stem al veel eerder mee aan een veelbekeken kinderprogramma, namelijk Beertje Colargol (1968-1975) waarin hij een raaf speelde. Enkele speelfilms waaraan hij zijn stem leende, zijn Minoes (2001, naar Annie M.G. Schmidt) en Als u begrijpt wat ik bedoel (1983, naar de Bommelstrips van Maarten Toonder).

N

undefined

Meer over