'Mijn debuutroman wordt een meesterwerk'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt V in een reeks interviews. Schrijver Omar Dahmani (26): 'Jezus vond ik wel een coole guy.'

Omar Dahmani Beeld Robin De Puy
Omar DahmaniBeeld Robin De Puy

De auditie was voor de film Fissa. 'Ze hadden een mocro nodig die speelde dat hij hasj verkocht. De dag ervoor liet ik aan een Marokkaanse vriend zien hoe ik het zou spelen. Een vriend die meer met een accent praat en zo. Hij zei: jij bent echt de meest ongeloofwaardige mocro die ik ooit heb gezien.

'Op die auditie speelde ik samen met een paar blanke jongens voor blanke mensen achter de camera een tekst die door blanke mensen was geschreven. En zij beslisten dat ik niet Marokkaans genoeg deed? Ik ging daarover nadenken. Wat ben ik dan wel? Ik ben geboren in Nederland, ben ik misschien een Nederlander? Of kwam het gewoon doordat ik niet kan acteren?

'Is er een verschil tussen wat ik ben en wat het cliché is van hoe een Marokkaan moet zijn? Voor mijn vrienden is het normaal om naar andere landen te reizen. Marokkanen zoals ik doen dat niet, die gaan alleen naar Marokko om geld aan hun familie te geven. Ik zat een keer in een talkshow waar een Marokkaanse jongen was uitgenodigd omdat hij had gebackpackt. Dat was zijn hele verhaal. Omdat Marokkanen niet backpacken. Wat is dat?

'Om me heen hoor ik steeds vaker een Marokkaans accent, ook bij kinderen die niet Marokkaans zijn. Toen ik jong was, gebruikten wij Surinaamse woordjes. Voor mensen die Surinaams waren moet dat raar zijn geweest. Ik denk dat het een tegenreactie is in de jeugdcultuur. Tegen de manier waarop Marokkanen worden weggezet als de as van het kwaad. Onder jongeren is dat geen issue. Ze zijn vaak zo vermengd. Half dit, kwart dat - wat is zo iemand dan? Dat is niet meer eenduidig.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen onlangs zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met presentator Ikenna Azuike (Brits-Nigeriaans) en presentator en schrijfster Griselda Molemans (Surinaams, Indisch en Moluks).

Hoe groeide je op?

'Mijn vader was al twintig jaar in Europa voor hij naar Nederland kwam. In Spanje en Frankrijk. Hij onderhield ongeveer zeven families en had geen tijd voor een vrouw die de taal niet sprak. In Nederland had hij het pas zo geregeld dat mijn moeder kon komen. Ik heb acht oudere broers en zussen en ik werd geboren twintig dagen nadat mijn moeder naar Nederland was gekomen.'

Ben jij anders dan de kinderen uit jullie gezin die in Marokko hebben gewoond?

'Zij hebben de tocht meegemaakt, ze hebben hun leven moeten achterlaten. Eigenlijk zit er een generatie tussen mij en mijn oudste broers en zussen. Zij zijn de tweede generatie, ik de derde. Toen ik opgroeide was alles wel uitgeprobeerd. Broers die in de gevangenis hadden gezeten. Of kinderen hadden gekregen.

'In Amsterdam-Noord zat ik op de christelijke basisschool tegenover ons huis. Ik denk dat mijn vader dat beter vond dan een goddeloze school. Maandag lazen we in de aula een verhaal uit de kinderbijbel, met Kerst speelden we een toneelstuk. Ik vond Jezus wel een coole guy, van één brood kon hij er duizend maken.

'Op het Damstede Lyceum zat ik in een groepje van vijftien tot twintig kinderen - ik zou nu zeggen dat we ons recalcitrant gedroegen. De school wist niet hoe ze met ons moesten omgaan. In het derde jaar lieten ze me zitten, omdat ik uit principe niet kwam opdagen voor het tekenen van een gedragscontract.

Nederlands

'Wanneer ik gierig ben.'

Marokkaans

'Niet zozeer Marokkaans, maar ik voel me getto als ik bang ben om succesvol te zijn. Dat ik mijn vrienden vertel over de taxi die ik heb gepakt en zij zeggen: woah, nam jij een taxi?'

Eten

'De couscous van mijn moeder.'

Partner

'Meestal blanke meisjes op wie ik viel om hun retorische vaardigheden. Waarmee ik niet zeg dat andere meisjes dat niet zouden kunnen hebben.'

Mohammed- cartoons

'Dat is de domste shit die er is. We zouden moeten investeren in inlevingsvermogen.'

'Als je fast forward gaat naar vijftien jaar later, zijn er uit dat groepje kinderen bij die criminelen zijn geworden. Maar ook die in Leiden hebben gestudeerd. En een paar zijn leraar geworden op diezelfde school. Waar het mij om gaat: als ze anders met ons waren omgegaan, hadden wij andere levens kunnen hebben. Die momenten zijn zo bepalend. Ik had heel graag een vwo-diploma gehaald.

'Toen ik 14 was, hadden we in de klas een schrijfwedstrijd over een fototentoonstelling. De lerares zei tegen me: ik kan je niet de eerste plaats geven omdat je het te laat hebt ingeleverd, maar jij moet hiermee doorgaan. Ze had nog nooit zoiets geks gelezen. Dat ene moment is bepalend geweest voor mij.

'Een paar maanden later zag ik in het buurthuis een flyer liggen: ze zochten een redacteur bij een website van de gemeente Amsterdam met culturele recensies. Ik wist niet eens wat een redacteur was. Doordat die lerares dat tegen me had gezegd, was ik gefocust op die flyer. Zo ben ik begonnen met schrijven.'

En nu word je zelf leraar.

'Ik blijf al die andere dingen doen, maar ik word ook leraar Nederlands. Op een vmbo in Amsterdam-Zuidoost. Ik weet zeker dat daar kinderen tussen zitten die wetenschapper kunnen worden, als ze op de juiste manier worden begeleid. Dat verschil wil ik maken. Ik vind dat op zo'n school de leraren jong en grootstedelijk moeten zijn.'

Omar Dahmani

Als rapper Ome Omar maakte hij onder meer de titeltrack voor de film Sterke verhalen, waarin hij ook acteerde. Zijn laatste muziekrelease heet Onky. Dahmani doet aan standupcomedy en schreef mee aan het toneelstuk Conversations with my Mother. De verschijning van zijn debuutroman Oerknal is gepland in 2017.

Hoe lang werk je al aan je debuutroman?

'Zes jaar, denk ik. Waarom het zo lang duurt? Omdat het een meesterwerk is. Kijk maar naar andere meesterwerken, daar heeft het toch acht of tien jaar geduurd voor ze klaar waren? Ik heb veel vrienden zien debuteren met halfgare shit die nog niet af was. Als ik het in 2012 had uitgebracht, toen het gepland stond, was het bij mij net zo gegaan.

'Nu begint het ergens op te lijken. Ook omdat ik die opleiding Nederlands heb gedaan om leraar te worden. Er is structuur in gekomen, het zijn geen losse aantekeningen meer.'

Omar Dahmani (Nederland, 1989) schrijft voor Vice en onlinemagazine BALLINNN'.

Meer over