Middeleeuws bijgeloof en ongebreideld geweld

Thrillers over de Middeleeuwen? In Frankrijk lusten ze er wel pap van. Ellis Peters' verhalen over de brave broeder Cadfael zijn bestsellers....

In Vargas' Maak dat je wegkomt gaat het weer nadrukkelijk over de 'duistere' eeuwen. In een lange introductie maken we kennis met voormalig visser Joss Le Guern, die op een opmerkelijke manier de kost verdient. Op een kruispunt in Parijs blaast hij tweemaal daags het beroep van stadsomroeper nieuw leven in. Voor een luttele vijf francs leest Le Guern berichtjes voor van buurtbewoners: een liefdesverklaring aan de buurvrouw, 'katjes te koop' of gewoon een advertentie van een lokale meubelmaker.

Maar sinds enige tijd krijgt Le Guern ook wat minder onschuldige boodschappen doorgespeeld. Gesteld in het oud-Frans, lijken de briefjes een mysterieuze tragedie aan te kondigen. Welke dat is wordt duidelijk als in de stad ook nog iets merkwaardigs plaatsvindt. Een aantal huizen wordt beschilderd met een grote 'vier', een oude bescherming tegen de pest. Iemand probeert de Parijzenaars duidelijk te maken dat er een pestepidemie op uitbreken staat.

Uiteraard neemt niemand deze waarschuwing serieus, tot de eerste dode valt. De man is gewurgd en is beschilderd met houtskool in een knullige poging een pestslachtoffer na te bootsen. Maar er worden wel rattenvlooien op zijn lichaam aangetroffen, de beestjes die de ziekte verspreiden. Als er nog twee slachtoffers vallen, raakt Parijs ten prooi aan massahysterie. Weldra schilderen duizenden mensen 'vieren' op hun deuren tegen de zwarte dood.

De twee politiemensen die moeten proberen de zaak op te lossen zijn oude bekenden uit het werk van Vargas: commissaris Jean-Baptiste Adamsberg en zijn assistent Danglard. Adamsberg opereert op de hem bekende wijze: nuchter, rustig, intelligent en vertrouwend op zijn intue. Of als zelfs die hem niet meer helpt op de ongebreidelde kennis van nog zo'n vertrouwd, buitenissig Vargas-karakter: medist en werkster Marc Vandoosler.Langzaam ontspint zich zo een schitterende, tot in de kleinste details uitgewerkte plot, die blijkt te draaien om een lang uitgestelde vergelding. Het vinden van de verdachten is het punt niet voor Adamsberg: die bevinden zich allemaal in dat kleine stukje Parijs waar Le Guern zijn boodschappenverkondigt. De moeilijkheden liggen in het verleden; in de oorsprong van de gebeurtenissen die generaties ver teruggaat.

Zulks mag eigenlijk ook niet verwonderen van archeologe Vargas. Zomin als het feit dat ze er wederom in slaagt om met haar prachtig geconstrueerde zinnen een volstrekt eigen universum op te roepen; een wereld vol personages die zo goed zijn dat concurrerende thrillerhelden erbij verbleken tot stripfiguurtjes. Maak dat je wegkomt is kortom het zoveelste meesterwerkje in Vargas' zo langzamerhand indrukwekkende oeuvre.

Daarmee is de historische koek nog niet op, want ook Romain Sardou (1974, zoon van zanger Michel Sardou) schreef een middeleeuwse roman, die zich afspeelt in de dertiende eeuw. Voordat hij aan zijn boek begon werkte Sardou een paar jaar in Los Angeles als scenarioschrijver voor tekenfilms, maar het contrast met die carri kon nauwelijks groter zijn. Vergeef ons onze schulden is een erudiete historische roman die is doordrenkt van Europese cultuur.

De belangrijkste verhaallijn vertelt over de idealistische jonge priester Henno Gui, die in de bossen bij Toulouse op zoek gaat naar een door iedereen vergeten parochie. Het dorpje met nog geen dertig inwoners is vervallen tot ketterij, en onlangs zijn drie toevallige bezoekers door de bewoners op een brute manier vermoord. Gui's missie: het gehucht terugbrengen in de schoot van de kerk.

Hij is echter niet de enige die is geeresseerd in het mysterieuze plaatsje. Heurteloup wekt ook de belangstelling op van enkele invloedrijke kerkelijke leiders in Rome. Gui's opdrachtgever, bisschop Haquin, wordt onder geheimzinnige omstandigheden vermoord.

Naarmate het verhaal vordert wordt steeds duidelijker dat achter de ogenschijnlijk onbeduidende gebeurtenissen in de Franse provincie, een ingewikkeld complot schuilgaat dat is uitgedokterd in de hoogste regionen van de katholieke kerk. Sardou vertelt dit complexe verhaal met verve. Hij laat zien over een enorme historische feitenkennis te beschikken, zonder zich in details te verliezen. Met pakkende beschrijvingen wekt hij de dertiende eeuw met alles wat daarbij hoort bijgeloof, ongebreideld geweld, religieus fanatisme voor de lezer tot leven. En daarnaast zet hij ook nog eens een aantal sterke personages neer.

Ook als thriller is het boek in alle opzichten geslaagd. De spanning wordt mooi opgebouwd, en ondanks de vele beschrijvende passages en de verschillende verhaallijnen houdt Sardou de draad van zijn verhaal goed in de gaten. Het tempo verslapt geen moment en ook de ontknoping waar naartoe wordt gewerkt, mag er wezen. Nergens maakt Vergeef ons onze schulden de indruk het werk te zijn van een debutant. Integendeel: wie niet beter wist zou spreken van een gerijpte roman over een intrigerend onderwerp.

Meer over