op het tweede gezicht

Micheil Saakasjvili: politicus vol zelfoverschatting denkt op de terugweg te zijn naar de macht in Georgië

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Klaarblijkelijk ziet de vers gearresteerde Georgische oud-president Micheil Saakasjvili zelf wél een weg die terugloopt naar de macht.

Micheil Saakasjvili   Beeld Javier Muñoz
Micheil SaakasjviliBeeld Javier Muñoz

Op 1 oktober kwam het bericht van zijn arrestatie in Georgië, drie jaar geleden om deze tijd stond Micheil Saakasjvili voor een volle aula in het Cube-gebouw van de Tilburgse universiteit. De oud-president van Georgië verbleef toen tijdelijk in Nederland. Via Speakers Academy was hij te boeken van Etten-Leur tot Oldenzaal. Saakasjvili was langer en breder dan zijn bodyguards. De adrenaline barstte bijna uit zijn aderen. In een o zo helder betoog legde hij uit dat voor de terugkeer van de democratie en de rechtsstaat naar Georgië, de terugkeer van Micheil Saakasjvili gewenst was. Voor de voorspelling dat deze spreker niet de rest van zijn leven zou slijten in het Hollandse lezingencircuit, hoefde je geen beëdigd waarzegger te zijn.

Er zit een geografische symmetrie in Sakaasjvili’s loopbaan. Hij begon in Georgië, waar hij eind 2003 aan de macht kwam na de Rozenrevolutie. Toen hij tien jaar later van die macht afstand moest doen – na massaprotesten en een rampzalige oorlog tegen Rusland – begon hij een nieuw leven als corruptiebestrijder in Oekraïne. Eenmaal goed aan het werk opende hij daar de aanval op de bedrijven van de studievriend die hem als corruptiebestrijder had binnengehaald: de toenmalige president-oligarch Porosjenko. Die reageerde door hem de Oekraïense nationaliteit af te nemen.

Spectaculaire ontsnapping

Na een spectaculaire ontsnapping uit een politiebusje meldde Saakasjvili zich stateloos in Nederland: op papier was hij nog altijd gehuwd met Sandra Roelofs uit Terneuzen. Roelofs was tot 2013 de First Lady van Georgië (en, dixit de Georgische pers, de meest bedrogen vrouw van de Kaukasus), maar ging niet met hem mee naar Oekraïne. In 2018 was Saakasjvili in Nederland even bij haar terug. In 2019 vertrok hij weer naar Oekraïne, waar hij een nieuwe baan kreeg van Porosjenko’s opvolger en een nieuwe liefde vond in parlementslid Lisa Yasko. Uit Oekraïne vertrok hij op 1 oktober naar het land waar hij begon, Georgië. Hij werd snel gearresteerd: in 2018 is hij er bij verstek tot zes jaar veroordeeld wegens machtsmisbruik.

Dat Saakasjvili die arrestatie niet zag aankomen, is onwaarschijnlijk. Op de foto van zijn aanhouding staat hij lachend tussen twee agenten met mondkapjes. Klaarblijkelijk ziet Saakasjvili wat de huidige Georgische president Salome Zoerabisjvili niet ziet: een weg die terugloopt naar de macht. Zoerabisjvili verklaarde dat ze er niet over peinst hem gratie te verlenen, maar Saakasjvili was in zijn carrière al vaker een paar stappen verder dan concurrenten.

Snelheid en daadkracht

Deze politicus werd al vroeg geroemd om zijn snelheid en daadkracht. Hij durfde door te gaan waar vele anderen terugdeinsden, geen oligarch was veilig als hij ergens schoon schip kwam maken. Een ander woord dat hem al vroeg aankleefde was hybris. Zulke proporties kon zijn zelfoverschatting aannemen dat hij dacht gebied te kunnen terugveroveren op Rusland – Georgië kampt nog altijd met de ravage van de verloren zomeroorlog van 2008 – en in Oekraïne de zittende president te kunnen vloeren. In Georgië én Oekraïne bouwde hij forse strafdossiers op. Hij is er nooit een toon lager door gaan zingen.

Behalve van overmoed gaf deze politicus ook altijd blijk van veerkracht. In 2018 zei hij in een Amsterdams café opgewekt tegen Het Parool: ‘Oligarchen kunnen een land niet leiden, de mensen willen een gewoon land, met normale regels, normale wetten, normale rechtbanken.’ Voor Saakasjvili is dat hetzelfde als zeggen: de mensen willen Saakasjvili. Maar voorlopig is hij geen vrij man.

Meer over