Mexico vol angst naar de stembus

Het lichaam van Aidé Nava lag begin maart op een zandweg in Guerrero, een deelstaat in het zuiden van Mexico. De burgemeesterskandidate was urenlang bruut gemarteld, en leefde nog toen haar hoofd werd afgehakt. Naast haar lichaam lag een laken met daarop in rode letters: 'Dit gebeurt met alle klote politici die niet in de pas willen lopen.' Afzender: drugskartel Los Rojos.

De stad Chilpancingo in de deelstaat Guerrero woensdag. Oproerpolitie stormt af op demonstranten.Beeld ap

Zondag kiezen de Mexicanen Tweede Kamerleden, gouverneurs, deelstaatparlementariërs, burgemeesters en gemeenteraadsleden. Nava was het eerste dodelijke slachtoffer in de verkiezingscampagne, sindsdien zijn nog achttien kandidaten, campagneleiders en sympathisanten met kogels doorzeefd. Tientallen anderen zijn aangevallen of bedreigd, verschillende kandidaten trokken zich terug uit angst de campagne niet te overleven.

Niet alle moordenaars laten een verklarende boodschap achter maar in de meeste gevallen lijkt het het werk van drugskartels. Zij vermoorden politici die weigeren zich aan de kartels te verbinden, of degenen die zich hebben gelieerd aan rivaliserende kartels. Op die manier willen ze hun politieke invloed veilig stellen.

Het werk van kartels

Die invloed is toch al groot. Uit onderzoek van veiligheidsexpert Edgardo Buscaglia blijkt dat ruim driekwart van de Mexicaanse gemeentes is geïnfiltreerd door de drugsmaffia. Ook op federaal niveau neemt de infiltratie toe. 'Er gaat een tsunami van crimineel geld naar verkiezingscampagnes', aldus Buscaglia vorig jaar in een interview met de Volkskrant. 'Het gebeurt in alle partijen en er is geen enkele controle.'

Maar criminele organisaties vormen niet het enige veiligheidsrisico komende zondag. Stakende leraren hebben de afgelopen dagen tienduizenden stembureau's in brand gestoken, kantoren van de kiescommissie bezet en partijkantoren aangevallen.

Stakende leraren

De vakbonden zijn boos over hervormingen die in 2013 zijn doorgevoerd en die de regering meer controle geeft over de kwaliteit van het onderwijs en de docenten. Eerder was die controle vrijwel volledig in handen van de vakbonden, die geplaagd worden door corruptieschandalen en vriendjespolitiek.

Ook eisen de leraren dat de regering blijft zoeken naar 43 verdwenen studenten van een docentenopleiding in Guerrero. Volgens de regering zijn de jongeren afgelopen september vermoord en verbrand door een lokale drugsbende, daarbij geholpen door de gemeentepolitie. Ouders en medestudenten weigeren de versie van de regering te geloven, en ook mensenrechtenorganisaties en journalisten wijzen op het gebrek aan bewijzen.

Boycot

De leraren eisen dat de regering blijft zoeken naar 43 verdwenen studenten van een docentenopleiding in Guerrero. Volgens de regering zijn de jongeren vermoord en verbrand door een lokale drugsbende, daarbij geholpen door de gemeentepolitie. Ouders en medestudenten weigeren de versie van de regering te geloven.

Radicale vakbondsleden dreigen de verkiezingen te boycotten. Daarmee bedoelen ze niet alleen dat ze zelf niet gaan stemmen, maar dat ze er alles aan zullen doen ook anderen van stemming te weerhouden. De protesten concentreren zich in de zuidelijke deelstaten Oaxaca, Chiapas en Guerrero.

De regering ging in onderhandeling met de leraren en deed enkele concessies. De evaluatie die docenten zouden moeten ondergaan om te bepalen of zij wel over voldoende kennis beschikken om les te geven, is voorlopig van de baan. Voor de leraren is dat niet genoeg. Ze willen dat de evaluatie definitief verdwijnt. Zaterdag besloot de regering militairen en federale politie naar de zuidelijke deelstaten te sturen. Die moeten garanderen dat 'alle Mexicanen in vrede kunnen stemmen'.

Weinig controle

De chaos rondom de verkiezingen toont de geringe controle die president Enrique Peña nog heeft in het land. Drugskartels doen in sommige deelstaten waar ze zin in hebben en burgers bewapenen zich om zelf de strijd aan te gaan met criminele bendes. De massale militarisering van het land en de arrestaties van een aantal topcriminelen heeft het geweld nauwelijks doen afnemen. De afgelopen acht jaar vielen honderdduizend doden in de drugsoorlog.

Desondanks voorspellen de polls dat de coalitie van Peña's centrum-rechtse PRI zijn meerderheid in het federale parlement zal behouden. De rechtse PAN wordt geplaagd door corruptieschandalen, links is hopeloos verdeeld. Veel Mexicanen hebben het vertrouwen in hun politici verloren en de opkomst belooft zondag historisch laag te worden.

Meer over