Meubels met verleden én toekomst

Hoezo heeft Nederland geen maakindustrie? 'Totaalinrichter' Gispen, van de beroemde buisstoelen, nam vorig jaar 27 werknemers aan en breidt binnenkort uit in China.

Een kantoorinrichter die gespecialiseerd is in onder meer de financiële sector en de overheid; dan zit je met de vastgoedcrisis, de financiële crisis en een drastisch bezuinigende overheid anno 2013 behoorlijk in de problemen. Toch? 'Nee hoor, integendeel', zegt Gispendirecteur Peter Veer (51). 'Het UWV bijvoorbeeld, een klant van ons, moet diverse kantoren sluiten en straks met minder mensen meer werk gaan doen, want voorlopig komen er alleen maar werklozen bij. Dan kunnen wij helpen. We zorgen dat het werk dat binnenkomt zo efficiënt mogelijk en op een prettige manier gedaan kan worden, want dan doen mensen hun werk beter. We kunnen die efficiencywinst met behulp van een TNO-model precies voorrekenen. Zo levert de crisis ons werk op.'

Het gaat goed met Gispen. De legendarische 'totaalinrichter' staat over twee weken weer op de Salone del Mobile, de designbeurs in Milaan, met onder meer een sofa, een lichtconcept en glaswerk. 'Ik ben er altijd twee dagen', zegt Veer. 'Milaan is de top van de top. In Italië wordt kunst design, en andersom. Heel inspirerend om daar rond te kijken, vooral in de stad, in de kleine straatjes. Dat is toch iets anders dan de Woonbeurs in de RAI, waar we ook waren. Ook interessant, maar anders. Milaan is trendsettend, de Woonbeurs is volgend.'

Nog een groots moment voor Gispen: over drie weken wordt in Shanghai officieel een samenwerking gelanceerd met het Chinese Avarte. Dertig dealers gaan, allemaal in miljoenensteden, exclusief tafels, lampen, bureaus en stoelen van Gispen verkopen, voor zowel thuis als op het werk. Zo hopen de Avartedealers een alternatief te bieden voor de Amerikaanse aanbieders die nu de markt beheersen. Gispen zit al in China, met onder meer een eigen fabriek, die ook produceert voor derden: stalen onderstellen voor Beter Bed bijvoorbeeld. Maar de samenwerking met Avarte kan de grote sprong voorwaarts inluiden. 'Het bruist daar enorm. Als ik in Shanghai ben geweest, kom ik helemaal opgeladen terug', zegt Veer. Vorig jaar bleef er van de Chinese tak van Gispen voor het eerst meer in China zelf dan er werd geëxporteerd naar het Westen.

Door de samenwerking met Avarte wordt China - nu goed voor 7 miljoen van de 70 miljoen euro omzet - voor Gispen nog belangrijker. Avarte is overigens een van oorsprong Fins bedrijf, dat door de Chinese partner Wang werd overgenomen. Is dat iets dat ook Gispen kan gebeuren? 'Nee', zegt Veer. 'Daarvoor zijn we te groot.'

Het zou ook wel een heel grote transitie zijn voor de bijna honderdjarige fabrikant van designmeubilair, in 1916 in Rotterdam opgericht door de in 1981 overleden industrieel ontwerper Willem-Hendrik Gispen. Het bedrijf werd beroemd met het stalen buismeubilair, de 412-stoel voorop, een icoon van de Nieuwe Zakelijkheid.

In de jaren dertig wilde Gispen uitbreiden, maar Rotterdam bood alleen grond aan in Rhoon of Poortugaal. Gispen had ook contacten met wat notabelen uit Culemborg. Het centrum van de vaderlandse meubelindustrie wilde het bedrijf graag binnenhalen, onder meer voor de werkgelegenheid in de crisisjaren, en had wel wat goedkope grond in de aanbieding.

In 1934 verhuisde Gispen dus naar Culemborg, waar het nu nog steeds is gevestigd, op een industrieterrein. Bijna tweehonderd medewerkers bevolken het kantoor en een fabriek van vier voetbalvelden groot. In het pand is een klein museum gevestigd, met de klassiekers uit de collectie. Gispen verdient nog steeds geld met het roemruchte verleden.

Een ander bedrijf, Dutch Originals, fabriceert een retrocollectie Gispenklassiekers in licentie. Ze worden wereldwijd nog steeds verkocht; zo is er net een contract getekend voor distributie in de VS.

Gispen zelf verkoopt ook designspullen voor thuis, in een eigen winkel boven de A12 in Den Haag. In zijn kamer vol Gispenstoelen, -lampen en -bureaus wijst directeur Peter Veer op een strakke witte kast uit de begin jaren vijftig van Wim Rietveld, de zoon van de beroemde ontwerper Gerrit Rietveld. De kast is onlangs weer in productie genomen. 'Je hoort wel eens dat we geen maakindustrie meer hebben, maar dat is niet waar. Het is heel Nederlands om te zeggen dat het niet zo veel voorstelt, maar Dutch Design is echt een begrip. Dat mogen we wel eens vaker hardop zeggen. Wij kunnen vrij denken, daarom zijn we succesvol. Het hoofd design van BMW is een Nederlander. Grote Japanse fabrikanten hebben Nederlanders op hoge posten. We zijn creatief en onafhankelijk.'

Zijn de omstandigheden in Nederland wel goed voor de maakindustrie? 'Ik heb geen klagen, iedereen werkt goed mee', zegt Veer. 'Het is soms moeilijk jonge mensen te vinden, omdat ze liever andere dingen doen, IT bijvoorbeeld, in plaats van metaalbewerking. Maar vorig jaar is het toch weer gelukt. We hebben midden in de crisis 27 mensen aangenomen, goeie mensen. Jongeren, maar ook ouderen, van boven de veertig.'

Slechts een ding is Veer een gruwel: de aanbestedingsprocedures. 'Heb je net alle spullen tot in detail ingeleverd, moet de buurgemeente even later hetzelfde ook weer hebben, helemaal opnieuw. Als we de ene week alle juiste papieren hebben, dan is het een week later echt niet anders. Ik heb hier laatst drie ordners pagina voor pagina moeten paraferen. Dat heeft me 2,5 uur gekost, voor een klus van 3,5 ton. Ik begrijp best dat het beste aanbod moet winnen, maar kan dat niet anders? Kunnen ze geen centraal bestand aanleggen? We hebben hier tien mensen fulltime werken aan aanbestedingen. Minstens vijf van hen zouden andere dingen kunnen doen.'

Ondanks - of dankzij - het tijdrovende aanbesteden had Gispen een goed jaar. Het resultaat voor belasting verdubbelde, tot 2,5 miljoen euro. Wordt 2013 weer zo goed? Grote Gispenklanten als Imtech en KPN hebben problemen, en het thuiswerken rukt verder op, ondanks de missive van de topvrouw van Yahoo dat iedereen weer naar kantoor moet komen. 'Maar we maken ook spullen voor thuis werken', zegt Veer. 'Verder moet je goed kijken waar kansen liggen. Als de banken diep in de problemen zitten, moet je er niet veel energie in steken daar opdrachten binnen te halen. Zo zijn we in 2008 in het onderwijs gestapt, omdat we zagen dat scholen gingen fuseren. Onderwijs is nu eenvijfde van onze omzet.'

Veer is er blij mee, niet alleen als directeur, maar ook als mede-eigenaar. Hij heeft samen met een collega-directeur 51 procent van de aandelen, sinds Gispen in 2004 via een management buy out uit werd losgemaakt uit een Scandinavisch moederbedrijf. De andere 49 procent is van HAL Investments. Is die grootaandeelhouder ook tevreden over Gispen? Veer: 'We zien ze nooit, dus ik neem aan van wel.'

Profiel

Bedrijf: Gispen

Waar: Culemborg

Sinds: 1916

Aantal werknemers: 325

Jaaromzet: 70 miljoen euro

undefined

Meer over