ProfielTong Ying-kit

Met zijn motor werd hij het symbool van onrust in Hongkong. Hij verdwijnt nu achter de tralies

Tong Ying-Kit komt aan bij de rechtbank. In tegenstelling tot wat gebruikelijk is in de Hongkongse rechtspraak was er geen jury aanwezig. Beeld Getty
Tong Ying-Kit komt aan bij de rechtbank. In tegenstelling tot wat gebruikelijk is in de Hongkongse rechtspraak was er geen jury aanwezig.Beeld Getty

Dinsdag werd in Hongkong de eerste activist veroordeeld met de vorig jaar ingevoerde Nationale Veiligheidswet. Donderdag wordt bekend hoe lang Tong Ying-kit (24) achter de tralies verdwijnt. Een angstig vooruitzicht voor de velen die hem volgen.

Aanvankelijk viel de gespierde jongen die gewonde demonstranten verzorgde de eigenaresse van Royaltea niet op. In 2019, het hete actiejaar waarin Hongkongse demonstranten vrijwel wekelijks de straat op gingen om tegen de steeds strakkere grip van de centrale overheid in Beijing op Hongkong te protesteren, kwamen er zoveel activisten in het theetentje van Jessica Kong uitpuffen van de gevechten met de oproerpolitie.

Zo ook Tong Ying-kit (24). Eind 2019 was Tong vaste klant bij Jessica. In april 2020 nam ze hem in dienst. Ze werden vrienden. Royaltea, gevestigd in een steegje in de wijk Mong Kok, was een veilige plek. Op het rolluik dat het winkeltje afsloot, stond kleurige graffiti met de kreet ‘Bevrijd Hongkong’. Binnen kon je een beker ijskoude fruitthee afhalen, maar ook de pepperspray uit je ogen wassen. Of een schoon T-shirt aantrekken als je onder de blauwe chemicaliën zat, het spul waarmee de politie demonstranten bespoot zodat ze gemakkelijk uit de menigte konden worden gepikt om ze op te pakken.

Het was een andere tijd, toen Hongkong nog niet onderworpen was aan de Nationale Veiligheidswet die iedere uiting van verzet tegen de Volksrepubliek China tot een misdaad maakt. ‘Bevrijd Hongkong’, die slogan stond op koffiemokken, spandoeken, T-shirts en haarbandjes. In de zomer van 2019 was de kreet overal waar demonstranten waren.

Tong was een van de vele jongeren die zich bleef verzetten, ook nadat de nieuwe veiligheidswet werd ingevoerd. Op 1 juli 2020, de eerste dag dat de wet van kracht was, namen in heel Hongkong activisten de proef op de som: ze demonstreerden, terwijl de Hongkongse autoriteiten hadden gewaarschuwd dat de slogan ‘Bevrijd Hongkong’ niet werd getolereerd.

Dollemansrit

Tong had die dag een lunchafspraak met zijn baas Jessica en haar vrienden, die een tweede baantje als ober in een Japans eethuisje voor hem hadden. Op weg naar de afspraak reed hij op zijn motorfiets, compleet met wapperende zwarte protestvlag en een eerstehulpsetje voor gewonde demonstranten, door het zakencentrum van Hongkong. Hij negeerde drie politiecheckpoints. Zijn dollemansrit eindigde met een crash, waarbij Tong inreed op drie leden van de oproerpolitie, die daarbij lichtgewond raakten.

In één klap verwierf de gehelmde motorrijder iconische status in beide kampen: demonstranten vonden hem een held, de gevestigde orde verzuchtte dat het maar goed was dat er nu stevige veiligheidswetten waren, anders zou Hongkong door heethoofden als Tong in anarchie vervallen.

Zijn proces, dat vijftien dagen duurde, draait eigenlijk niet om Tong zelf, maar om de slogan op zijn vlag: ‘Bevrijd Hongkong, de revolutie van onze tijd’, de leus die de van onrust ziedende straten domineerde. Drie deskundigen rafelden voor de rechtbank de diepere betekenis uiteen: staat die slogan inderdaad voor afscheiding van de Volksrepubliek China? Dit onderdeel van het proces is geen semantische haarkloverij, want met deze jurisprudentie kan iedereen die ooit ‘Bevrijd Hongkong’ heeft gescandeerd of op een laken gekalkt als separatist worden veroordeeld. Met de veiligheidswet in de hand zijn het afgelopen jaar 117 mensen opgepakt. Ontelbare Hongkongse demonstranten leven in angst voor de dag dat er beelden opduiken waar ze in een shirtje met de gevaarlijke slogan lopen.

Levenslang

Op separatisme staat een straf van maximaal tien jaar, Tong moet echter rekening houden met levenslang. Niet alleen is hij wegens die vlag schuldig verklaard voor ophitsing tot afscheiding, volgens de rechter heeft hij ‘zijn motorfiets als wapen gebruikt’ en daarmee verklaart de rechtbank hem tot terrorist.

Tong, die volhoudt dat hij onschuldig is, zweeg tijdens de rechtszaak. Zijn raadslieden probeerden hem te redden met zijn slechte schoolrapporten: ze suggereerden dat Tong zo slecht was in Chinees dat hij niet wist waarvoor de slogan precies stond. Volgens de deskundigen die de openbare aanklager inschakelde hoef je geen academisch toptalent te zijn om te weten dat die acht Chinese karakters oproepen tot afscheiding.

Voor het proces nam de politie 2.177 filmpjes door om te tellen hoe vaak de slogan werd gebruikt. Op 218 van de 389 dagen tussen juni 2019 en 1 juli 2020, de dag van de invoering van de veiligheidswet, schreeuwde de protestgeneratie om de bevrijding van Hongkong. Die betogingen liepen volgens de politie veelal uit op ‘onwettig gedrag’, waarbij de oproerpolitie ware veldslagen hield met jongeren als Tong. Daaraan dankte de gedrongen spierbundel in het zwart achter de toonbank van Royaltea dan ook zijn bijnaam: stamgasten kenden Tong Ying-kit als Zwaar Harnas. Alleen zijn baas Jessica noemde hem bij zijn Engelse naam, Leon.

Drie keer Tong Ying-kit

Carrie Lam, de hoogste bestuurder van Hongkong, heeft hoogstpersoonlijk de drie rechters voor deze zaak geselecteerd.

Er was geen jury, wat wel gebruikelijk is in de Hongkongse rechtspraak. Daar is geen duidelijke reden voor gegeven, behalve een schimmige verwijzing naar het risico dat juryleden zouden lopen.

Mensenrechtenorganisaties hekelen het feit dat Tong Ying-kit niet op borgtocht vrijkwam, maar ruim een jaar werd opgesloten in een detentiecentrum.

Meer over