Met zeefjes op zoek naar bot en tanden

Eigenlijk was het de perfecte moord die de familie L. uit Limburg pleegde: twee lijken opgelost in zoutzuur. Maar twee onderzoekers van Nederlands Forensisch Instituut vonden de oplossing in een huis in België.

DOOR ELSBETH STOKER

'Zeg, Erwin. Jij hebt mij net vermoord en in een kliko naar dit huis gebracht met je bus. Je wilt mij oplossen in zoutzuur. Hoe pak je dat aan?'

Het is juli 2012 als Reza Gerretsen deze vraag stelt aan zijn collega Erwin Vermeij. Zojuist hebben ze hun witte onderzoekspakken aangetrokken in de Belgische gemeente Dilsen-Stokkem, net over de grens bij Sittard. En nu treden ze het huis en de tuin binnen van de Nederlander Ron van K. Ze zijn op zoek naar overblijfselen van bot en naar andere menselijke resten. Al negen jaar vormen ze een duo bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Gerretsen is als arts-forensisch antropoloog expert op het gebied van botten, Vermeij weet alles van sporen die je met het blote oog niet ziet, oftewel microsporen.

Als de bekentenissen in de Limburgse zoutzuurzaak waar zijn, kunnen ze hier stoffelijke resten vinden van Alan Gergeri en Mouhammed al Jader. 'Wat we in zo'n zaak doen, is goed kijken en stap voor stap de woning door', vertelt Vermeij. Hij is in deze zaak bijvoorbeeld gespitst op door zuur aangetaste tegels. 'Zo'n misdaad bega je niet zonder zuur te morsen.' Zijn collega Gerretsen gaat aan de slag met forensisch licht - in de hoop dat botresten, die mogelijk ogen als gewone steentjes, oplichten.

Het is een van de bizarste moordzaken van de afgelopen jaren. Een zaak waarvoor zich al diverse schrijvers hebben gemeld bij het Openbaar Ministerie, in hoop dat ze het waargebeurde verhaal kunnen omzetten in een goedverkopende thriller. Want hoe onderzoek je een moord zonder lijk? En wat doe je als een anonieme bron opeens meldt dat er niet één, maar twee doden zijn opgelost in een mengsel van zout- en salpeterzuur?

En wat als de verdachte de onderzoeksrechter uit het niets vertelt 'dat hij dagelijks in een ton met zuren heeft geroerd', voegt Dävid van Kuppeveld eraan toe. 'En dat er zo nu en dan een voet of een stuk van het bekken kwam bovendrijven.' Van Kuppeveld is als officier van justitie sinds het begin van het onderzoek betrokken bij de zaak. Wat begon met een melding van de vermissing van Mouhammed al Jader zag hij uitgroeien tot een moordzaak met onverwachte wendingen. 'We vroegen ons serieus af of het wel kon: twee mensen oplossen in zoutzuur', zegt hij.

Gisteren was het voorlopig slotakkoord in deze zogenoemde Limburgse zoutzuurzaak. Het draait daarin om vijf leden van de familie L. en hun huisvriend Ron van K. De verdachten moeten tot 15 jaar de cel in, oordeelde de rechtbank woensdag . Ze worden verantwoordelijk gehouden voor de dood en de verdwijning van Gergeri in 2009. Deze Irakees zou zoon Maurice jarenlang hebben misbruikt, uiteindelijk vermoordde Maurice hem en loste Ron van K. het lichaam op. In 2011 herhaalde Van K. deze handeling, nadat moeder Els de vriend van haar dochter, Al Jader, had doodschoten. 'Ik had toch nog wat zoutzuur staan', verklaarde Ron van K. tijdens de zitting.

Telefoongegevens

'Ik had meteen het gevoel dat het niet goed zat', zegt rechercheur Paul Scheepstra over het moment waarop hij hoorde van de vermissing van Al Jader, ook wel 'Mo' genoemd. Kort na de vermissing krijgt de rechercheur, die zich al jaren bezighoudt met drugs-, moord- en wapenonderzoeken, een bezoekje van de familie van Mo. De Irakees is geen onbekende voor hem. 'Laten we zeggen dat hij een strafblad had.' Mo's familie vertelt dat ze zaterdag 6 augustus voor het laatst een gemiste oproep van Mo hebben ontvangen, rond tien uur in de ochtend. 'Toen we om half 12 terugbelden, was hij niet meer bereikbaar', vertelt de familie. Mo is een jongen die zijn eigen gang gaat. Dat weten zij ook. Maar de band met zijn broers is hecht, die laat hij niet zomaar in het ongewisse, zeggen ze tegen de rechercheur.

De dagen na de verdwijning zijn de broers al langs geweest bij de familie L. Ze weten dat Mo vlak voor zijn verdwijning problemen had met dit gezin. Hij had een turbulente relatie met de dochter van het gezin en zou met vader Hub ruzie hebben gehad over een wietplantage. Maar als de broers aanbellen bij de familie en moeder Els opendoet, horen ze dat die problemen voorbij zijn. 'Het is opgelost', zegt moeder Els. Ook zij zegt niet te weten waar Mo uithangt. En op die bewuste zaterdagochtend heeft ze hem niet gezien.

Wanneer de politie kort daarop aan de deur verschijnt, herhaalt de familie L. dit verhaal. 'Maar we ontdekten dat het niet overeenkwam met hun telefoongegevens', zegt Scheepstra. Hoewel die gegevens niet gelden als hard bewijs, was het voldoende voor een eerste huiszoeking. Die levert nauwelijks nieuwe aanwijzingen op over het lot van Mo. 'De familie L. had heel goed gepoetst', zegt officier Van Kuppeveld. 'Eigenlijk was het de perfecte moord.' De enige fout die de familie L. en huisvriend Ron van K. maken, is dat ze te veel praten. Daardoor komt de zaak aan het rollen. Zo vertelt zoon Michel alles aan zijn vriend Paolo. Zoon Maurice whatsappt aan een vriend dat de 'pikhouweel fucking terugbouncte' toen hij het lichaam van Gergeri te lijf ging. 'En Ron van K. begon te praten zodra de politie hem arresteerde. De last drukte duidelijk zwaar op hem', zegt rechercheur Scheepstra.

Zoutzuur

Het is best knap dat het ze gelukt is twee lichamen op te lossen in zoutzuur, concluderen NFI-onderzoekers Gerretsen en Vermeij, een jaar nadat ze met hun onderzoek zijn begonnen. 'Want een lijk oplossen in zoutzuur doe je niet zomaar', zegt Vermeij. Zo is er gevaar voor explosie. Je moet voorzichtig zijn met de dampen die vrijkomen. En er is kans dat je jezelf ernstig verwondt als je morst. 'Bovendien moet je het lichaam echt in de ton duwen, anders komt het bovendrijven. Dat is heftig', zegt Vermeij.

Ze zijn de enige twee NFI-onderzoekers die ervaring hebben met in zuur opgeloste lichamen. Enkele jaren terug werkten ze aan een zaak waarbij een crimineel zijn concurrent uit het drugscircuit probeerde te laten verdwijnen.

'Ik heb bij wijze van experiment mijn eigen verstandskies opgelost', zegt Gerretsen. Ervaring met het laten verdwijnen van een heel lichaam hebben ze niet. 'Een lijk oplossen voor onderzoek is niet heel makkelijk voor elkaar te krijgen in Nederland. Maar een buitenlandse collega heeft dat wel gedaan. Bovendien weten we uit de literatuur dat de maffia er ervaring mee heeft. En er was in de jaren veertig een Britse moordenaar die zo zijn slachtoffers liet verdwijnen', weet Gerretsen.

Deze moordenaar was echter minder succesvol dan de Limburgse zoutzuuroplossers. 'Want er werden achteraf galstenen, een stuk van het bekken en een stuk voet aangetroffen', zegt Vermeij. Van de lichamen van Al Jader en Gergeri troffen de onderzoekers nauwelijks wat aan in de Belgische woning. Vermeij: 'Maar wij vinden altijd wel wat, hoe klein ook.'

Zo vonden ze sporen van gemorst zuur op tegels in de kelder. 'Voel maar', zegt Vermeij terwijl hij wijst naar het stuk tegel dat op zijn bureau ligt. 'Je voelt dat dit deel ruw is. Bovendien zie je plekken die doen denken aan slijtage.'

Maandenlang werkten ze aan de zaak. Want het bleef niet bij het onderzoek in het huis van Ron van K. De Belgische justitie had voor de zekerheid ook het buizenstelsel in de omgeving van de woning opgegraven en 'deze smeerboel' aan het NFI overhandigd. Ron van K. had immers bekend dat hij de opgeloste lichamen door het riool had gespoeld. 'De inhoud ervan hebben we drie keer doorgeakkerd met zeefjes. Op zoek naar stukjes bot, tanden of andere menselijke resten', zegt Gerretsen.

Het uiteindelijk resultaat: vier botresten die ogen als gewone cementsteentjes van nog geen centimeter groot. 'We hebben kunnen vaststellen dat dit bot is. Het is alleen te ver heen om er ook nog dna uit te halen.' Daarnaast vonden ze in groeven van zandkorrels minuscule restjes bot.

'En we ontdekten een vies groen vel', zegt Gerretsen. Het deed hem denken aan wat hij zag in Thailand, toen hij na de tsunami hielp bij de identificatie van de lichamen van slachtoffers die in het water hadden gelegen. 'Het bleek een stuk voetzool.'

Of dit de gruwelijkste zaak is waaraan ze hebben gewerkt? 'We hebben in brand gestoken lichamen gezien, moordslachtoffers die in de shredder waren verdwenen, lijken die in beton waren gegoten en eentje die in een kliko belandde met purschuim', zegt Gerretsen. 'Dus het kan altijd erger', voegt Vermeij daaraan toe.

Ook voor rechercheur Scheepstra gaat deze zaak de boeken in als één van de vele uit zijn loopbaan. 'Het opmerkelijke aan deze zaak is dat je geen goed antwoord krijgt op de vraag waarom de daders zo ver zijn gegaan. Meestal begrijp je uiteindelijk wel waarom iemand een moord pleegt. Soms krijg je er zelfs begrip voor. Maar in deze zaak niet. Dat maakt het onbevredigend.'

De vonnissen: van 15 jaar cel tot vrijspraak

De rechtbank heeft woensdag moeder Els (58) veroordeeld tot 15 jaar cel. Zij heeft bekend dat ze Al Jader heeft doodgeschoten. Zoon Maurice (22) moet 13 jaar de gevangenis in voor het doden van Alan Gergeri (24). Maurice heeft verklaard de Irakees in 2009 te hebben gedood door zijn keel door te snijden en hem met een pikhouweel te bewerken. Huisvriend Ron van K. (54) kreeg 30 maanden opgelegd. Hij loste de lichamen op in zoutzuur. Zoon Michel (27) kreeg 26 maanden, hij hielp Van K. Vader Hub (59) en dochter Rachelle (20) zijn vrijgesproken van moord op Al Jader. Het OM had respectievelijk 18 en 8 jaar geëist. Volgens de rechtbank is er onvoldoende bewijs. Het OM gaat in hoger beroep tegen de vrijspraken.

Meer over