NieuwsVrouwenrechten

Met SheDecides dichtte Ploumen het gat dat Trump sloeg in gezondheidprogramma’s voor vrouwen

Joe Biden zal een bezuiniging op internationale gezondheidsprogramma’s voor vrouwen ongedaan maken. Als minister voor Ontwikkelingssamenwerking dichtte Lilianne Ploumen, die maandag naar voren werd geschoven als nieuwe leider van de PvdA, het gat dat Trump had geslagen.

Lilianne Ploumen en collega-ministers uit andere landen tijdens de persconferentie van SheDecides, waar ze opriepen om de rechten van vrouwen hoog op de internationale agenda te zetten. Beeld BELGA
Lilianne Ploumen en collega-ministers uit andere landen tijdens de persconferentie van SheDecides, waar ze opriepen om de rechten van vrouwen hoog op de internationale agenda te zetten.Beeld BELGA

Een welkomstcadeau voor PvdA-leider Lilianne Ploumen. Een van de eerste beleidsdaden van president Joe Biden wordt waarschijnlijk het intrekken van de global gag rule, de maatregel waarmee Donald Trump in 2017 genadeloos het mes zette in internationale programma’s voor de reproductieve gezondheid van vrouwen en meisjes.

De gevolgen waren dramatisch. In tientallen ontwikkelingslanden werd het verstrekken van anticonceptie aan jongeren stopgezet, abortusklinieken werden gesloten, aidsbestrijding kwam in gevaar.

Het was Ploumen die als minister voor Ontwikkelingssamenwerking het initiatief nam voor een noodoperatie. In een mum van tijd stampte ze SheDecides uit de grond, een internationale coalitie die honderden miljoenen euro’s bijeenbracht om het door Trump geslagen gat (deels) te dichten.

Al snel na Bidens inauguratie zal ze haar triomf kunnen vieren. Het ongedaan maken van Trumps beslissing behoort volgens The New York Times tot de stappen die hij in zijn eerste tien dagen zal zetten. Bovendien was vicepresident Kamala Harris in 2019 mede-indiener van een wetsontwerp dat de financiering van programma’s voor vrouwen steviger in de wet moet verankeren, zodat er voortaan niet zomaar een streep door gezet kan worden.

Met het terugdraaien van de global gag rule herhaalt de geschiedenis zich. Op eerste dag van zijn presidentschap schrapte Barack Obama een soortgelijke maatregel van zijn voorganger George Bush. Ook die wilde, net als Trump, voorkomen dat Amerikaans overheidsgeld direct of indirect zou worden gebruikt om elders in de wereld abortus te faciliteren.

Er is echter een verschil. De subsidiestop van Bush had alleen betrekking op programma’s voor geboortebeperking. Die van Trump treft alles wat met gezondheidszorg in ontwikkelingslanden heeft te maken. Ook voor organisaties die ergens in de marge van hun werk iets tegen onveilige abortussen doen, werd de kraan dichtgedraaid.

Grote Amerikaanse ngo’s die hun geld verdelen onder lokale partners in het zuiden, moesten garanderen dat nergens een cent terechtkwam bij iets dat ook maar enigszins met abortus te maken had. Zelfs degenen die slechts pleitten voor betere abortuswetgeving konden naar hun geld fluiten.

‘Alle opgebouwde kennis ging bij het grofvuil’, zegt Laila Ait Baali, directeur van Wo=men in Den Haag, onderdeel van een internationaal netwerk voor vrouwenrechten. ‘De schade is enorm.’ Tienerzwangerschappen en moedersterfte namen toe, training van gezondheidswerkers en het testen op hiv werden teruggeschroefd. En vooral: het aantal onveilige abortussen steeg schrikbarend. Baali: ‘Overal kwam de breinaald weer tevoorschijn.’

SheDecides heeft in financiële zin lang niet alle gaten kunnen vullen. De VS zijn nu eenmaal een heel grote donor. Wel zorgde het wereldwijd voor een morele opsteker, zegt Baali. ‘Onderschat niet wat solidariteit betekent. Activisten voelden zich enorm gesteund. Ze zagen dat ze er niet alleen voor stonden.’

Met de stap van Biden zal de hulpverlening niet van de ene dag op de andere terug op niveau zijn. ‘Het is niet even een knopje omdraaien’, zei Jonathan Rucks van Population Action International tegen The Guardian. ‘Het herstel zal duren tot in 2022.’ Baali: ‘Organisaties moeten weer bij nul beginnen.’

Trumps vertrek heeft mogelijk nog een gevolg, zegt de directeur van Wo=men. Onder hem hadden de conservatieven wereldwijd de wind in de zeilen als het ging om seksuele rechten. ‘Brazilië, Arabische landen, Oost-Europa: ze voelden zich gesterkt door de retoriek van Trump.’ Het was een pact met tentakels tot in Nederland, getuige het optreden van betogers bij abortusklinieken. In Washington huist vanaf woensdag voor hen niet langer een bondgenoot.

Lees ook

Aankomend president Joe Biden begint direct na zijn inauguratie met een tiendaagse politieke sprint. Via een stortvloed aan decreten wil hij de meest omstreden besluiten van zijn voorganger Trump ongedaan maken.

Lilianne Ploumen is een zelfverklaard feministe, houdt graag de touwtjes in handen en deinst niet terug voor de confrontatie. Met minder dan 60 dagen te gaan tot de verkiezingen moet Lilianne Ploumen de PvdA uit het slop zien te trekken. Vooral op links ligt het veld nu weer open.

Meer over