Analyse

Met PvdA-leider Lilianne Ploumen krijgt strijd op links nieuwe dynamiek

Lillian Ploumen wordt in de Meervaart in Amsterdam als nieuwe lijsttrekker van de PvdA gepresenteerd. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Lillian Ploumen wordt in de Meervaart in Amsterdam als nieuwe lijsttrekker van de PvdA gepresenteerd.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Met minder dan 60 dagen te gaan tot de verkiezingen moet Lilianne Ploumen de PvdA uit het slop zien te trekken. Vooral op links ligt het veld nu weer open. 

Lilianne Ploumen kan in elk geval rekenen op het vertrouwen van haar partijvoorzitter Nelleke Vedelaar. ‘We gaan met nieuwe energie en een nieuwe lijsttrekker de campagne van ons leven voeren’,  zegt Vedelaar maandag na de presentatie van Ploumen in Amsterdam. ‘Het doel moet zijn om de grootste te worden. En ik geloof ook dat het kan.’

Zelf blijft de ex-minister voor Internationale Handel en Ontwikkelingssamenwerking bescheidener. ‘Ik ga voor de dubbele cijfers’, zegt Ploumen standaard als haar wordt gevraagd naar het aantal zetels dat ze wil halen. Toch zal de Limburgse ook weten dat de hoop op een wonderbaarlijke wederopstanding altijd sluimert in de PvdA. Diederik Samsom versloeg in 2012 uit het niets bijna de VVD en Frans Timmermans maakte de PvdA bij de Europese verkiezingen van 2019 de grootste.

Dat Ploumen nu de hoop op een wonder op haar schouders krijgt gelegd, komt niet als een verrassing. Kort voor het vertrek van Asscher was al te horen dat nummer drie op de lijst in geval van nood de meest logische opvolger zou zijn. Ploumen, die komend weekend nog door het partijcongres aangewezen moet worden, heeft als Kamerlid, ex-minister en ex-PvdA-partijvoorzitter de ervaring, dossierkennis en debatvaardigheid om snel in te springen.

Aan doortastendheid ontbreekt het de nieuwe lijsttrekker evenmin. Voor Ploumen, die zichzelf een feminist noemt (‘zeker!’), bestond er de afgelopen dagen geen twijfel over dat Khadija Arib, de nummer twee op de lijst, of zijzelf Asscher moest opvolgen. Plaatsmaken voor een buitenstaander als de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb was geen optie.

Arib bedankte uiteindelijk voor de eer. ‘Ik wilde niet midden in de coronacrisis terugtreden als Kamervoorzitter’, aldus Arib.

Ploumen moet het nu gaan doen. Ze is de eerste vrouwelijke PvdA-leider en staat meteen voor een enorme opgave. Haar partij schommelt in de peilingen rond de elf zetels.  

Genoeg obstakels

Obstakels zijn er voor Ploumen genoeg te bedenken. Asscher moest terugtreden omdat hij tijdens Rutte II betrokken was bij de toeslagenaffaire, maar ook Ploumen zat vol overtuiging in dat omstreden kabinet. Haar voordeel is dat ze niet bij het toeslagendossier betrokken was en dat ze ook minder dan Asscher geassocieerd wordt met het harde bezuinigingsbeleid.

Een ander nadeel voor Ploumen is dat de komende campagne zich door de coronacrisis meer dan ooit op sociale media zal afspelen. Anders dan andere lijsttrekkers heeft het PvdA-Kamerlid daar tot voor kort weinig in geïnvesteerd. Op Twitter, Instagram en Facebook heeft ze in vergelijking met rivalen een zeer bescheiden achterban.   

Zelf heeft Ploumen de afgelopen dagen ook ‘de voors en tegens’ van een last minute lijsttrekkerschap afgewogen, maar over de tegens wil ze het niet meer hebben. ‘Dat ben ik nu helemaal vergeten’, zegt Ploumen. ‘Ik heb het verdrongen. Ik ben het nu en verheug me enorm op de campagne.’

Het PvdA-verkiezingsprogramma ligt al zo goed als vast, maar Ploumen zet maandag toch meteen haar eigen accenten. Terwijl Asscher bij de vorige verkiezingen nog pleitte voor een ‘progressief patriottisme’, toont de nieuwe leider een internationale blik. ‘Mijn motivatie is het bestrijden van ongelijkheid in ‘Nederland en de wereld. Door de coronacrisis zie je dat kinderen niet naar school kunnen en achterstanden oplopen. Dat is in Nederland en België zo, maar dat is ook in Kenia zo.’

Zeker op links zal de entree van Ploumen voor nieuwe dynamiek zorgen. Uit onderzoek blijkt dat progressieve kiezers belang hechten aan vrouwen op topposities. GroenLinks-leider Jesse Klaver zal Ploumen dan ook als een geduchte tegenstander zien.

De nieuwe PvdA-leider zelf heeft het vizier ook gericht op het D66 van Sigrid Kaag, blijkt bij haar presentatie. ‘D66 heeft gewoon een rechts beleid gevoerd’, meent Ploumen. ‘Er zijn amper woningen gebouwd, ze laten kinderen in Moria in de modder en kou zitten en op het gebied van zorg doen ze voorstellen die ik echt niet links kan vinden.’

Net als Asscher wil Ploumen niet zonder andere linkse partij in een volgend kabinet gaan zitten. D66 ziet ze niet als linkse partij. 

Lees ook

Lilianne Ploumen: onverschrokken politiek activist neemt PvdA bij de hand
Ze is een zelfverklaard feministe, houdt graag de touwtjes in handen en deinst niet terug voor de confrontatie. Lees hier haar profiel.

‘Macht is een effectieve manier om te veranderen wat niet deugt’
Als kind liet Lilianne Ploumen haar stem al horen, als klassenvertegenwoordiger. Toch werd niet verwacht van de dochter van de melkboer, dat ze het tot minister en PvdA-Kamerlid zou schoppen. Hoe komt Ploumen zo strijdlustig? 

Meer over