RECONSTRUCTIE

Met een vieze luier buiten in de regen

Vandaag doet een groep ouders aangifte tegen de eigenaresse van 24/7 Kids. De wantoestanden in deze crèche in Amsterdam-West moeten bestraft, vinden ze.

De locatie van 24/7 Kids aan het Columbusplein, die niet mocht worden gebruikt. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant
De locatie van 24/7 Kids aan het Columbusplein, die niet mocht worden gebruikt.Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Het is augustus 2015 als de Amsterdamse GGD een melding krijgt van een bewoner die heeft gezien hoe kinderen naar een pand met geblindeerde ramen aan de Admiraal de Ruijterweg worden geleid. Is dit wel helemaal in orde, vraagt hij.

Het pand wordt gehuurd door de eigenaresse van 24/7 Kids, een kleine crèche aan het Columbusplein, een kilometer verderop. De eigenaresse wil op de Admiraal de Ruijterweg een extra opvanglocatie toevoegen, maar de vergunning is nog niet rond. Er mogen dus nog geen kinderen worden opgevangen.

Op heterdaad betrapt

24/7 Kids heeft een geschiedenis van overtredingen en handhaving. De inspecteurs van de GGD vragen de buurtbewoner meteen te bellen zodra hij weer kinderen bij het pand ziet. De GGD heeft niet genoeg mankracht om bij dit tweede pand te posten en moet de crèche op heterdaad betrappen.

Twee maanden later is het zover. Bij aankomst treffen de inspecteurs een chaotische situatie aan, met kinderen die 'lang en hard' huilen zonder getroost te worden. De aanwezige begeleiders, twee stagiaires, geven een valse naam op.

10 kinderen teveel en stagiaires als beroepskrachten

Ook bij de officiële opvanglocatie aan het Columbusplein blijkt van alles mis. De inspecteurs tellen in totaal 22 kinderen, terwijl 24/7 Kids er 12 mag opvangen. Ook zijn er te weinig begeleiders, worden stagiaires als beroepskrachten ingezet en krijgen de kinderen niet genoeg aandacht. Zo moet een van de inspecteurs ingrijpen wanneer een dreumes met een potlood in zijn mond rondloopt.

De administratie is een chaos. Niemand, ook de eigenaresse niet, lijkt precies te weten hoeveel kinderen er die dag worden opgevangen.

Voor de inspecteurs is het duidelijk: deze crèche gaat sluiten. 24/7 Kids krijgt een exploitatieverbod opgelegd.

Een routine om te verbergen

Dan gebeurt iets opmerkelijks. In de weken die volgen, nemen oud-begeleiders en stagiaires zelf contact op met de GGD om hun verhaal te doen. Dan blijkt dat 24/7 Kids zeker een jaar veel te veel kinderen heeft opgevangen en dat het personeel een geavanceerde routine heeft ontwikkeld om dit te verbergen.

Zo werkt 24/7 Kids met twee agenda's; een voor de GGD en een voor het personeel, waarin wordt bijgehouden hoeveel kinderen er werkelijk zijn. Omdat de inspecteurs tussen 9 en 17 uur kunnen langskomen, moeten de begeleiders overdag met het surplus aan kinderen naar buiten. Ze gaan naar het park of de kinderboerderij; en bij slecht weer naar de bibliotheek of de speel-o-theek. Ze krijgen de opdracht niet steeds dezelfde plekken te bezoeken en de straten waar ouders wonen te vermijden.

Het pand aan de Amiraal de Ruijterweg in Amsterdam waar 24/7 Kids een tweede locatie wilde openen. Vorige maand opende kinderdagverblijf 't Lieveheersbeestje hier een nieuwe vestiging. Beeld Julius Schrank
Het pand aan de Amiraal de Ruijterweg in Amsterdam waar 24/7 Kids een tweede locatie wilde openen. Vorige maand opende kinderdagverblijf 't Lieveheersbeestje hier een nieuwe vestiging.Beeld Julius Schrank

In een vieze luier en geen slaap

De 'buitengroep' wordt doorgaans gevuld met kinderen die vroeg worden gebracht en laat worden opgehaald. Als ouders onverwachts hun kroost eerder komen halen, krijgen ze te horen dat ze nét even naar buiten zijn. Ook kinderen die nog niet goed kunnen praten, gaan mee, omdat ze anders thuis kunnen vertellen wat er is gebeurd. Kinderen wier ouders in de oudercommissie zitten, worden juist binnengehouden.

De buitenpraktijk leidt tot allerlei nare mistanden. Zo komen sommige kinderen niet aan slapen toe omdat er te weinig plekken zijn in de kinderwagens. Ook het verschonen schiet er nogal eens bij in, waardoor kinderen lange tijd dezelfde vieze luier dragen. Kinderen die bezig zijn zindelijk te worden of dat al zijn, krijgen uit gemakzucht een luier om.

'Kinderen zijn helemaal nat'

Bij slecht weer zijn de problemen het grootst. Kinderen zitten dan met natte kleren in de wagen. Pas aan het einde van de dag krijgen ze iets droogs aan. Zo stuurt een medewerker een whatsapp-berichtje: 'Brrr is koud. Kan ik terugkomen? Want het heeft tweemaal best hard geregend. Kinderen zijn ook helemaal nat'.

In april 2015 huurt de eigenaresse het pand aan de Admiraal de Ruijterweg. Daar kunnen de 'buitengroepen' schuilen voor de regen.

De begeleiders, zo verklaren ze later, zeggen geregeld tegen de eigenaresse dat het zo niet langer kan. Die antwoordt steevast dat ze 'nog even door moeten gaan', dat ze het 'samen oplossen' en dat, als de nieuwe locatie open mag, 'alles is opgelost'. Ze willen het graag geloven: op de werkvloer heerst een 'wij tegen de GGD'-sfeer, zeggen de leidsters later.

Geen antwoorden op vragen

Het systeem met dubbele agenda's en liegende begeleiders is zo geraffineerd dat ouders er vrijwel niks van merken. Als ouders kritische vragen stellen over het vele wandelen en het weinige slapen, krijgen ze geen antwoord of worden ze geïntimideerd. De inspectie concludeert later dat ouders 'het gevoel hadden niet kritisch te kunnen zijn omdat dat gevolgen zou kunnen hebben voor de zorg van hun kind of de plek op de opvang'.

24/7 Kids weet maandenlang buiten het zicht van de inspectie te blijven, totdat de alerte buurtbewoner naar de GGD belt. Die doet navraag bij 24/7 Kids, waarna het tweede pand een tijdje niet wordt gebruikt. Maar in oktober smeken de leidsters of ze weer naar binnen mogen, omdat het buiten zo koud is. Niet lang daarna ziet de buurtbewoner de kinderen weer bij het pand en belt hij de inspectie.

Deze reconstructie is gebaseerd op rapporten van de inspectie. De inhoud van de whatsapp komt uit een reconstructie van Brandpunt, dinsdagavond te zien op NPO 2.

'Bestuurders harder aanpakken'

Oudervereniging BOinK doet samen met een aantal gedupeerde ouders aangifte tegen de eigenaresse van 24/7 Kids. Volgens BOinK moeten kinderopvangbestuurders harder worden aangepakt. Nu kan een bestuurder na de sluiting van een ondermaatse crèche opnieuw beginnen. 'Na een veroordeling krijgen bestuurders geen verklaring omtrent gedrag meer en kan hij geen nieuwe crèche beginnen', aldus BOinK-directeur Gjalt Jellesma.

Een veroordeling zou volgens Jellesma een 'belangrijk signaal' betekenen voor sjoemelende bestuurders. Volgens schattingen van BOinK gaat het bij 1 procent van de kinderopvanglocaties 'helemaal mis'. Ook als kinderen ernstig worden verwaarloosd, zoals bij 24/7 Kids, komt het vrijwel nooit tot een rechtszaak. Ouders doen liever geen aangifte, zegt Jellesma. 'Dit soort misstanden hebben grote impact. Veel ouders voelen zich schuldig. Nu hebben we eindelijk een groep die wil meewerken.'

In een uitzending van Brandpunt, vanavond op NPO 2, pleit de Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim voor meer wettelijke bevoegdheden om slecht functionerende crèches snel te sluiten.

Meer over