analyseslagkracht biden

Met de Senaat in zijn zak kan Biden echt gaan regeren

Nu Joe Biden een meerderheid heeft in het Huis van Afgevaardigden én de Senaat, kan hij vaart maken met dossiers als klimaat, gezondheidszorg en een leefbaar minimumloon. Wat is hij allemaal van plan?

Vicepresident Mike Pence (met blauwe das) loopt woensdag door het Capitool met een stoet ambtenaren die de stemmen bij zich hebben van het College van Kiesmannen, ter bekrachtiging van de verkiezing van Joe Biden tot president. Beeld AFP
Vicepresident Mike Pence (met blauwe das) loopt woensdag door het Capitool met een stoet ambtenaren die de stemmen bij zich hebben van het College van Kiesmannen, ter bekrachtiging van de verkiezing van Joe Biden tot president.Beeld AFP

Met de Democratische overwinning in Georgia woensdag ziet het naderende presidentschap van Joe Biden er ineens stukken rooskleuriger uit. Het gevreesde nachtmerriescenario, een Republikeinse meerderheid in de Senaat, had alle plannen van de Democratische president stelselmatig kunnen dwarsbomen. Met de nipt behaalde 50-50-verdeling is nu de stem van vice-president Kamala Harris doorslaggevend, en dat betekent dat Joe Biden het roer in de VS kan omgooien en zijn ambitieuze hervormingsagenda kan doorvoeren.

Maar met een meerderheid van slechts één stem in een diep gepolariseerd landschap zal dit bepaald niet makkelijk gaan. Voor de meeste wetswijzigingen zijn 60 stemmen nodig, waarvan er negen dus nog steeds bij de Republikeinen moeten worden gezocht. Daarnaast zijn ook de Democraten verdeeld; het progressieve kamp van onder anderen Alexandria Ocasio-Cortez ziet de partij liever meer naar links opschuiven dan dat ze zich zal willen schikken in compromissen met de conservatieve Republikeinen, die zelfs in de gematigde Biden al een socialist zien.

Door de overwinning van de Democraten Raphael Warnock en Jon Ossoff in Georgia op hun Republikeinse rivalen gaat het voorzitterschap van de Senaat nu over van de oer-conservatieve Mitch McConnell naar de Democratische senator Chuck Schumer (70). Deze door de wol geverfde politicus uit New York krijgt nu de taak om alle neuzen dezelfde kant uit te krijgen om de agenda van Biden uit te kunnen voeren. Volgens insiders is niemand beter opgewassen tegen deze ‘balanceeract’ dan Schumer. ‘Hij is een meester in het vinden van eenheid’, zo zei Matt House, een voormalige adviseur, tegen The Washington Post.

Benoemingen

Het eerste voordeel dat de Democratische meerderheid in de Senaat oplevert, is een soepele vorming van een nieuwe regering. Benoemingen van ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders zullen naar verwachting zonder al te veel problemen worden goedgekeurd. Zonder ‘de vertraging of tegenwerking’ van een Republikeinse meerderheid ‘zal Biden in staat worden gesteld om te werken met de getalenteerde en capabele groep die hij al heeft gekozen voor zijn regering’, zo zei senator Chris Coons tegen CNN.

De Democraten kunnen dankzij de meerderheid in de Senaat ook weer grip krijgen op het justitieel apparaat, nadat president Trump in vier jaar tijd 234 federale rechters heeft benoemd, van wie drie in het Hooggerechtshof. Daar kunnen de Democraten de balans mogelijk deze termijn weer wat herstellen als de 82-jarige rechter Stephen Breyer opstapt.

Corona steunpakket

Een steuncheque van 2.000 dollar voor elke Amerikaan. Dat is een van de eerste Democratische beloften die de Senaat er doorheen moet zien te krijgen, zo heeft de aankomende Senaatsvoorzitter Chuck Schumer al gezegd. De Republikeinen hebben steeds dwarsgelegen bij de verhoging van steunmaatregelen. Biden wilde een steunpakket van maar liefst 3.000 miljard dollar om de miljoenen getroffen Amerikanen te compenseren. Eind van het jaar stemde het Congres op de valreep in met een verlenging van het steunpakket ter waarde van 900 miljard – een compromis – om de ergste noden te lenigen.

Naar verwachting zal Biden nu met een een veel ambitieuzere investeringsagenda komen om de economie te stimuleren en miljoenen banen te scheppen. Het plan ter waarde van 7.000 miljard voorziet in investeringen in infrastructuur, groene economie en verbetering van de levensstandaard van de laagste inkomensgroepen.

Met de weliswaar nipte meerderheid in zowel Senaat als Huis van Afgevaardigden komen nu ook de plannen voor een belastingherziening en een hoger minimumloon in zicht.

Buitenlandbeleid

De wereld zal opgelucht ademhalen als Joe Biden op 20 januari aantreedt en het tijdperk van onberekenbare, bruskerende America First-diplomatie van Trump ten einde is. Met een meerderheid in het Congres zal hij direct een aantal maatregelen terugdraaien waarmee de Verenigde Staten zich hebben geïsoleerd op het wereldtoneel. Zo zal Biden weer willen toetreden tot het Klimaatakkoord van Parijs en het nucleair akkoord met Iran. Ook zal hij het Navo-bondgenootschap weer in de armen sluiten.

In tegenstelling tot Trump neemt Biden klimaatverandering zeer serieus. De omstreden olieboringen in natuurgebieden en in het noordpoolgebied die Trump wilde toestaan, zal hij zeker willen terugdraaien en hiervoor het Congres achter zich weten.

Gezondheidszorg

Corona heeft opnieuw de zwakte van het Amerikaanse gezondheidssysteem laten zien: tientallen miljoenen Amerikanen zijn onverzekerd. Bovendien betaalden zwarte Amerikanen onderaan de sociaal-economische ladder – in risicoberoepen en krappe huisvesting – de zwaarste prijs in de pandemie met de hoogste werkloosheids- en sterftecijfers. Na de opkomst van de Black Lives Matter-beweging en de keuze voor een zwarte vicepresident – Kamala Harris – ontkomt Biden er niet aan om serieus werk te maken van de aanpak van de economische achterstelling van minderheden en het hardnekkige racisme in Amerika.

Biden zal dus ook zijn verkiezingsbelofte moeten inlossen om nu eindelijkhet eerlijker en toegankelijker zorgverzekeringsstelsel uit te rollen dat al was bedacht door zijn Democratische voorganger Barack Obama. President Trump wilde ‘Obamacare’ vervangen door een ‘beter’ systeem, maar daarvan is niets terechtgekomen.

Biden kondigde eind vorige maand aan dat hij Amerikanen nu de keuze wil geven tussen een soort Medicare – ziekenfonds – of een particuliere ziektekostenverzekering. Hiermee hoopt hij de Republikeinse weerstand weg te nemen. De kosten van het plan zijn geraamd op 750 miljard dollar voor de komende tien jaar, die moeten worden opgebracht door hogere belastingen voor de rijksten.

Migratie

Met Biden aan het roer zullen anti-migratiemaatregelen zeker worden teruggedraaid. Voor maatregelen die per presidentieel decreet zijn genomen, is geen meerderheid van de Senaat nodig. Zo zal onmiddellijk het omstreden inreisverbod voor mensen uit een aantal islamitische landen worden geschrapt. Ook zal hij het plan van Trump terugdraaien om de zogeheten dreamers – Amerikanen die als kind met hun ouders illegaal de VS zijn binnengekomen – te willen uitzetten. Hij zal hun een paspoort aanbieden.

Onder Trump is het aantal erkende vluchtelingen dat de Verenigde Staten jaarlijks opneemt, drastisch naar beneden gebracht. Biden heeft aangekondigd dat hij weer een ruimhartiger bijdrage wil leveren aan vluchtelingenopvang.

Lees ook

Vreugde om democratische winst in Georgia wordt overschaduwd door bestorming Capitool
Zwarte inwoners verbazen zich erover dat zo weinig bestormers van het Capitool zijn gearresteerd. ‘Als het zwarte demonstranten waren geweest, zaten ze nu vast of waren ze dood.’

Roep om Trump af te zetten door Pence en ministers klinkt luider
Diverse prominente Democraten en oud-politici hebben vicepresident Pence opgeroepen het 25ste Amendement te gebruiken om Trump uit zijn functie te zetten vanwege de Congres-bestorming.

Hevige kritiek op beveiliging Capitool: hoe kon politie zo falen?
De politietop ligt onder vuur een dag nadat duizenden Trump-aanhangers het Capitool in Amerika bestormden. De agenten krijgen hevige kritiek op de slechte beveiliging tijdens de reeds voorspelde ‘wilde woensdag’ en het slappe optreden tegen gewelddadige (witte) betogers.

Meer over