'Met compensatie onvoldoendes begint verschraling hoger onderwijs'

Studenten op de universiteit van Amsterdam en de TU delft maken zich terecht zorgen om een nieuwe regeling waarbij een onvoldoende gecompenseerd mag worden, betogen studenten Eline Peters en Joost Verhoeks. Het kan de eerste stap zijn in een proces van verschraling het het hoger onderwijs.

OPINIE - Eline Peters en Joost Verhoeks
Studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam maken tentamens in het AHOY-complex, 1994. Beeld
Studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam maken tentamens in het AHOY-complex, 1994.

In hun opiniestuk van 1 februari betogen prof. dr. Arnold en drs. van den Brink dat compensatoir toetsen niet tot verslechtering van het onderwijs en dat de ophef hierover overdreven is. Jammer is dat zij in hun artikel voorbeelden aanhalen die niet overeenkomen met de situatie op zowel de Technische Universiteit Delft als de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Bij de UvA wordt het binnenkort binnen bepaalde curricula mogelijk een 5 met een 7 te compenseren. De Amsterdamse studentenvertegenwoordiging reageerde geschokt. Ook vanuit Delft kwamen kritische geluiden over het invoeren van compensatiemogelijkheden binnen universitaire modules.

Arnold en van den Brink zijn niet ongerust en stellen dat als een vak 'gesplitst' wordt, compensatie niet tot lagere eisen leidt, maar juist tot hogere eisen. Daarnaast suggereren ze dat hooguit een 5 gecompenseerd wordt en beargumenteren ze dat het verschil tussen een 5 en een 6 zeer arbitrair is, en geen werkelijk kennisverschil bevat.

Splitsen
Het splitsen van vakken is het onderbrengen van bijvoorbeeld een acht puntsvak in twee vier puntsvakken. Hoewel Arnold en van den Brink absoluut gelijk hebben dat er hogere eisen worden gesteld als vakken worden gesplitst, wil men zowel in Delft als Amsterdam helaas iets heel anders invoeren: compensatie gaat daar mogelijk worden gemaakt binnen clusters of modules. Reeds bestaande vakken worden samengebracht tot één cluster of module. Een voorbeeld waaruit een cluster aan de UvA kan bestaan zijn de vakken Latijn en Grieks.

Omdat binnen de module gecompenseerd kan worden betekent dit dat als iemand een 5 voor Grieks heeft, hij met een 7 voor Latijn het cluster haalt . De geschetste situatie van het splitsen van vakken is dus totaal niet aan de orde. Sterker nog, exact het omgekeerde is waar: de vakken worden samengevoegd waarna compensatie mogelijk is.

Ook de situatie waarbij een 5 met een 6 gecompenseerd kan worden is slechts gedeeltelijk aan de orde. Hoewel op de UvA de 5 wel als laagst mogelijke cijfer voor compensatie genomen wordt, wordt in het adviesrapport van de TU Delft zelfs gesproken over het compenseren vanaf een 4. Het verschil tussen een 4 en een 6 is groot en representeert wel degelijke een kennisverschil.

Politieke druk
Instellingen erkennen zelf wel dat wanneer je minder kennis in huis hoeft te hebben, de kwaliteit van je diploma daalt. Zo stelt Aldert Kamp, onderwijsdirecteur op de TU Delft, in de Volkskrant van 5 januari dat als studenten een voldoende met een onvoldoende kunnen compenseren het niveau naar beneden gaat. Dat dit de TU Delft niet tegenhoudt om compensatoir toetsen in te voeren is te danken aan de maatschappelijke en politieke druk, zo valt in het 2011 uitgekomen rapport-Brakels te lezen.

Langstudeerders zijn ook voor instellingen duur en de bezuinigingen op het hoger onderwijs maken dat er meer op rendement gestuurd moet worden. Daarnaast zijn de instellingen moreel gebonden om toegankelijk onderwijs te bieden nu de student de financiële druk van een boete voelt. Wij vrezen dat compensatoir toetsen (UvA en TU Delft), versimpeling van tentamens (VU) en het schrappen van vakinhoud (TU Delft) slechts de eerste reacties zijn op de verschraling van het hoger onderwijs klimaat in Nederland.

Prof. dr. Arnold en drs. van den Brink slaan in hun laatste zin de spijker op zijn kop: 'Een goed vormgegeven compensatieregeling is een aanwinst voor de kwaliteit van het onderwijs'. Helaas is de compensatieregeling in Delft en Amsterdam door perverse prikkels van de overheid niet goed vormgegeven. Het is dan ook jammer dat beide heren studenten die goed onderwijs willen, wegzetten als mensen met een 'populistisch onderbuikgevoel'. De onrust over het halen van een diploma met onvoldoendes is volkomen terecht.

Eline Peters is voorzitter van de ASVA studentenunie en Joost Verhoeks is commissaris onderwijs van de VSSD. De organisaties hebben tezamen 5500 leden en vertegenwoordigen de belangen van 50.000 studenten van de UvA en de TU Delft.

Meer over