ProfielAziz Akhannouch

Met Aziz Akhannouch aan het roer kan de koning van Marokko rustiger gaan slapen

Vrijdag werd Aziz Akhannouch, leider van de winnende liberale partij RNI, aangewezen als nieuwe premier van Marokko. Wie is deze steenrijke ondernemer en beste vriend van de koning?

Aziz Akhannouch, de nieuwe premier van Marokko. Beeld AFP
Aziz Akhannouch, de nieuwe premier van Marokko.Beeld AFP

Zijn bankrekening doet alleen onder voor die van koning Mohammed VI, een vermogen dat oliemagnaat Aziz Akhannouch aanwendde om de verkiezingen in Marokko te winnen. Als premier moet Akhannouch helpen de nationale economie uit het coronaslop te trekken. Kritische Marokkanen wil hij ‘heropvoeden’.

Het was vrijdag in Fez een plechtige ceremonie en tegelijkertijd een onderonsje van boezemvrienden. Achter de goudkleurige deuren van zijn paleis benoemde koning Mohammed VI de winnaar van de parlementsverkiezingen, Aziz Akhannouch, tot zijn nieuwe premier. De twee kennen elkaar door en door: ruim twintig jaar geleden kwam Akhannouch al over de vloer, toen nog als adviseur van koning Hassan II.

Beiden losten hun lotsbestemming in. Mohammed (58) volgde zijn vader op na diens dood en werd Mohammed VI, de koning wiens invloed in Marokko weinig grenzen kent. Ook Akhannouch (60) trad in de voetsporen van zijn vader, die met de handel in olie en gas een multinational op poten zette. Zoon Aziz breidde het bedrijf uit en werd een van de rijkste mannen van Afrika.

Parlementsverkiezingen

Die financiële macht heeft hem nu tot het hoogste politieke ambt van zijn land gebracht. Als partijleider van de Nationale Vereniging van Onafhankelijken (RNI) won Akhannouch vorige week de Marokkaanse parlementsverkiezingen, met 102 van de 395 zetels. Voor een meerderheid heeft Akhannouch de steun nodig van minstens twee andere partijen, maar die formatie zal geen Nederlandse toestanden opleveren. Verreweg de meeste partijen volgen de lijn die zijn RNI ook volgt: de lijn van de koning.

Akhannouch neemt het premierschap over van de PJD, die sinds 2011 de regeringsleider leverde. De islamistische PJD had weinig praktische macht - uiteindelijk bepaalt Mohammed VI, ministers hebben zijn beleid uit te voeren -, maar waagde het af en toe inhoudelijk stelling te nemen tegen het paleis. Dat is de PJD duur komen te staan. De islamisten hielden een schamele 13 (!) van hun 125 zetels over. Het is het resultaat van een wijziging van de kieswet die de partij doelbewust een kopje kleiner maakte, maar ook van de ontgoocheling onder kiezers over wat de PJD in tien jaar heeft kunnen uitrichten.

Met Akhannouch aan het roer kan de koning rustiger slapen. Zijn beleid zal ‘in lijn zijn met de visie van Zijne Majesteit’, verzekerde de miljardair na zijn verkiezingszege. Onbekend met de politiek is hij zeker niet. Al sinds 2007 is Akhannouch minister van Landbouw en Visserij, twee cruciale sectoren voor de nationale economie. Ook onder het premierschap van de PJD bekleedde hij die rol; zijn RNI, een economisch liberale club, is zo goed als onmisbaar in regeringscoalities.

Canada

Akhannouch werd geboren in Tafraout, in het zuiden van Marokko. De portemonnee van zijn vader bracht hem als student naar Franstalig Canada, waar hij een diploma in bedrijfskunde haalde. Eenmaal terug in Marokko beklom hij in razend tempo de treden naar de top van het familiebedrijf. Dat liet hij sterk liet groeien, met onder meer telecombedrijven, hotelketens en een mediaconcern. Olie en gas blijven het belangrijkst, met meer dan 500 tankstations in eigen land.

Zijn positie als oliemagnaat maakte hem in 2017 het doelwit van felle protesten. Uit frustratie over de steeds hogere prijs van primaire producten als water, melk en benzine meden de Marokkanen massaal Akhannouch’ tankstations.

Twee jaar later trok hij opnieuw vuur, nu met uitspraken over de steeds openlijkere kritiek onder de bevolking. Men moest maar eens een toontje lager zingen, zei Akhannouch. ‘Wie gelooft dat hij de instellingen van het land kan komen beledigen, heeft geen plaats in Marokko.’ Burgers die niet wilden luisteren, moesten worden ‘heropgevoed’. Waarmee, wilden critici weten: zweepslagen, een tijdelijk verblijf in een ondergrondse gevangenis?

Luisterend oor

In zijn verkiezingscampagne presenteerde de zakenman een volledig andere Akhannouch. Een die de wijken introk met een luisterend oor voor de noden van zijn landgenoten, die zwaar lijden onder de economische gevolgen van de coronacrisis. Aan hen beloofde hij meer en beter betaalde banen en investeringen in de magere sociale voorzieningen.

Zijn campagne was ‘enorm professioneel’, zegt Paolo De Mas, oud-directeur van het Nederlands Instituut in Rabat. Zeker in vergelijking met 2016, toen hij ook een gooi deed naar het premierschap, maar ver achter de PJD eindigde. Dankzij forse uitgaven - fors voor de gewone Marokkaan, niet voor een oliemagnaat - was zijn hoofd alomtegenwoordig in de media. Signalen dat er rechtstreeks geld voor stemmen is betaald, zijn er ook.

De verwachting is dat Akhannouch binnen enkele weken zijn regering presenteert. Dat de nieuwe premier een goede vriend is, is paradoxaal genoeg ook een risico voor Mohammed VI, stelt De Mas. ‘De PJD diende gebruikelijk als zondebok voor als plannen misliepen. Het zal minder makkelijk zijn om deze regering af te vallen. Dit zijn de konings eigen mannen.’

1. Met een vermogen van 2 miljard dollar (1,7 miljard euro) komt Akhannouch volgens het Amerikaanse zakentijdschrift Forbes op de twaalfde plek van de rijkste mannen van Afrika.

2. Echtgenote Salwa Idrissi (47) is eveneens telg van een rijke zakenfamilie. Zij bezit onder meer Morocco Mall in Casablanca, een van de grootste winkelcentra van het continent.

3. Akhannouch zou volgens Marokkaanse media ‘miljoenen dollars’ hebben gedoneerd aan een door koning Mohammed VI opgericht fonds om de coronacrisis te bestrijden.

Meer over