NieuwsVaccinatiecampagne

Met 91,6 procent bescherming lijkt Russisch vaccin veel effectiever dan westerse evenknieën

Na een rommelige start komt het als een verrassing. Het Russische coronavaccin Spoetnik V blijkt 91,6 procent van de mensen die ermee worden ingeënt, te beschermen tegen covid-19. Daarmee zou het vaccin de vergelijkbare vaccins van AstraZeneca en Janssen in werkzaamheid verslaan.

Een vrouw krijgt het Spoetnik-vaccin in Oekraïne. Beeld EPA
Een vrouw krijgt het Spoetnik-vaccin in Oekraïne.Beeld EPA

Het Russische vaccin is, net als dat van de twee westerse farmaceuten, gebaseerd op een ander, onschuldig virus, dat ingespoten in de arm, weefsels de uitsteeksels van het coronavirus laat maken. De afweer valt die nagebootste infectie aan, en leert zo hoe het echte coronavirus eruitziet.

En met de Russische receptuur lukt dat uitzonderlijk goed, blijkt uit cijfers die Russische wetenschappers dinsdag publiceren in artsenblad The Lancet. De wetenschappers dienden het vaccin afgelopen najaar toe aan haast 15 duizend proefpersonen, en gaven nog eens vijfduizend deelnemers een placebo. Eind november hadden 62 mensen in de controlegroep, en slechts 11 mensen in de ingeënte groep covid-19 gekregen.

Al na één prik is de bescherming zo’n 73,6 procent, valt voorzichtig uit de cijfers op te maken. Bovendien lijkt het middel ook ouderen uitstekend te beschermen: 91,8 procent. Een flinke slag beter dus dan de virusvaccins van AstraZeneca en Janssen, met respectievelijk 62 procent bescherming na twee prikken, en 66 procent bescherming na één prik.

Hoongelach

Uit de hoek van de wetenschappers klinkt geen hoongelach – maar beleefde taal. ‘Ons vaccin helpt de wereldvoorraad aan beschikbare sars-cov-2-vaccins diverser te maken, samen met de andere sars-cov-2-vaccins’, aldus vaccinmaker Denis Logunov van het Gamaleya Instituut in Moskou in een verklaring.

Groot was het kabaal waarmee het project gepaard ging. Dat begon al toen Logunov bekendmaakte dat men het nog ongeteste vaccin alvast had gebruikt om de medewerkers van het Gamaleya Instituut zelf in te enten. Hoogst ongebruikelijk, in het zorgvuldige stap-voor-stap-wereldje van onderzoek. Daarna gingen de Russen er ook nog toe over het vaccin, vooruitlopend op de uitkomsten van de laatste testfase, al toe te laten tot de markt – en het ‘Spoetnik’ te noemen, verwijzend naar die keer in 1957 toen Rusland het Westen in de ruimte wetenschappelijk te snel af was.

Maar het is het resultaat dat telt, vinden westerse wetenschappers. ‘Ze hebben een beetje een gekke volgorde aangehouden, maar ik heb nooit getwijfeld dat de Russen geen vaccins kunnen maken’, zegt vaccinoloog Cécile van Els (RIVM, Universiteit Utrecht). Het Russische vaccin wordt inmiddels al in allerlei landen gebruikt, op proef of voor noodvaccinaties. Onder meer Argentinië, Venezuela, Hongarije, Servië, Iran, de Verenigde Arabische Emiraten en Algerije dienen het vaccin toe.

Andere formulering

Waarom het Russische vaccin op het oog tot tientallen procenten beter werkt dan de vergelijkbare vaccins van AstraZeneca en Janssen, is niet direct aanwijsbaar. ‘De Russen gebruiken een iets hogere dosering van het aantal virusdeeltjes. Maar ook andere details zoals de formulering kunnen een rol spelen’, denkt Van Els, na inzage van de Russische resultaten.

Het belangrijkste verschil tussen het Russische en de Europese vaccins is dat de Russen voor de eerste en tweede prik van het vaccin twee verschillende virussen gebruiken. Dat moet voorkomen dat het lichaam na de eerste prik onbedoeld afweer opbouwt tegen het vaccin zelf, zodat de tweede prik minder goed zou aankomen. Bij de vaccins van AstraZeneca en Janssen geeft men tweemaal precies dezelfde prik.

In een begeleidend commentaar in The Lancet kan ook vaccinoloog Ian Jones van de Universiteit van Reading er niet omheen. ‘De ontwikkeling van het Spoetnik-V-vaccin werd bekritiseerd wegens de ongepaste haast, afsnijden van bochten en het gebrek aan openheid’, stelt hij. ‘Maar de uitkomst die hier wordt gemeld is helder.’

Lees ook:

Russen pronken met eigen coronavaccin.

Russisch vaccin middelpunt van rel.

Russisch vaccin wordt getest op mensen: ‘Poetins dochters hebben zich ook laten inenten’