Mensen zijn lieve schatten

Intermezzo daagt u uit beroemde psychologische experimenten na te doen. Doe mee en ontdek hoe voorspelbaar uw gedrag is. Deze week: vertrouw op uw medemens....

Wat koopt iemand die geld geeft aan een goed doel? Een warm gevoel over zichzelf, aanzien, een bijdrage aan een betere wereld of een vermindering van schuldgevoel? Voor alle vier veronderstellingen is bewijs aangedragen. Voor de rol van het schuldgevoel pleit bijvoorbeeld het feit dat het afstaan van een deel van de opbrengst aan een goed doel effectief is bij het aan de man brengen van luxe goederen, maar veel minder bij gebruiksvoorwerpen. Bij de aanschaf van luxe geeft de donatie de gelegenheid jezelf te verwennen zonder te denken aan de mensen die tekortkomen.

De vraag is hoe deze gegevens geïnterpreteerd moeten worden. Blijkt hieruit dat de basisveronderstelling van de economie klopt, namelijk dat je maar één ding hoeft te begrijpen van mensen, dat ze altijd hun eigen belang nastreven?

Als u geneigd bent deze vraag met ‘Ja’ te beantwoorden, stemt u waarschijnlijk ook in met de volgende stelling. Het is een probleem dat mensen in het Westen te veel aan zichzelf denken en de neiging om elkaar te helpen afbrokkelt. De experimenten van vandaag zijn bedoeld om te testen of deze veronderstelling klopt.

We beginnen met een gedachte-experiment. Er is een tekort aan bloed ontstaan, waardoor veel patiënten geen transfusies kunnen krijgen. Het Rode Kruis zal een campagne beginnen om bloeddonoren te werven. Hoeveel procent denkt u dat hieraan een bijdrage wil leveren en hoeveel zou het helpen als de bloedbanken als noodmaatregel iedereen 15 euro overhandigen als tegenprestatie?

Als u een gemiddeld antwoord geeft, denkt u dat eenderde deel van de bevolking spontaan bloed zal geven en dat daar nog eenderde deel bijkomt als er een financiële beloning tegenover staat. Toch onderschat u dan uw medemens. In werkelijkheid zegt 63 procent dat zij in zo’n geval bloed zouden willen geven en dat percentage stijgt tot 73 dankzij de euro’s. Ook in andere experimenten is gebleken dat mensen vaker een helpende hand toesteken dan hun medemensen verwachten.

Het laatste experiment uit deze serie nodigt u uit dit zelf te ervaren door een stukje te gaan fietsen, uw banden lek te steken en dan zielig bij de fiets te gaan zitten en uit te proberen hoe lang het duurt voordat iemand u helpt. Zelf heb ik dit experiment de afgelopen week ook uitgevoerd en in twee minuten kwam iemand vragen of ik een pomp kon gebruiken. Andere mogelijke experimenten zijn: het laten vallen van uw portemonnee , of met een blindenstok aarzelend over te steken. Het geld zal u meestal weer aangereikt worden en u komt geheid veilig aan de overkant. Iedereen handelt voor een groot deel uit eigenbelang, maar ook de zorg om anderen is een natuurlijke neiging.

Meer over