'Meneer Adams, het is uw beurt'

De vrede is in Noord-Ierland dichterbij dan ooit. Het woord is nu aan de IRA, die een begin moet maken met het inleveren van de wapens....

Noord-Ierland zette zaterdag de grootste stap op weg naar blijvende vrede sinds het begin van de Troubles, dertig jaar geleden. De steun van de partijraad van de UUP voor de vorming van een regering met DUP, SDLP en met name Sinn Fein, opent de weg naar een democratische oplossing van de tegenstellingen in de provincie.

'Wij hebben ons steentje bijgedragen', zei leider Trimble zaterdag in Belfasts Waterfront Hall, 'meneer Adams, de beurt is aan u. Wij hebben gesprongen, u volgt.' Met die laatste woorden doelde Trimble op het inleveren van wapens door de IRA. Dat wordt de volgende test waaraan het Noord-Ierse vredesproces de komende maanden wordt onderworpen.

In Belfast heerste dit weekeinde na de stemming een sfeer van voorzichtig optimisme; van euforie was geen sprake. Daarvoor hebben de Noord-Ieren de afgelopen jaren al te vaak hoopvolle ontwikkelingen ingehaald zien worden door rampen.

Nadat de afgelopen maanden de ene Noord-Amerikaan, George Mitchell, het al bijna fataal ontspoorde vredesproces weer op de rails kreeg, is nu een zeer belangrijke rol weggelegd voor een andere, John de Chastelain, een Canadese ex-generaal.

Hij is de voorzitter van de internationale commissie die toezicht moet houden op de ontwapening door de paramilitaire groeperingen. Aanstaande donderdag, een paar uur nadat de eerste Noord-Ierse regering sinds die van Brian Faulkner in 1974 (toen met UUP en SDLP maar zonder republikeinen) is aangetreden, dient de IRA een vertegenwoordiger aan te wijzen die met De Chastelain over wapens gaat praten.

In de daaropvolgende week komt de Chastelain met een rapport, met de vooruitzichten voor ontwapening. De Chastelain, die net als Mitchell al jaren bij het Noord-Ierse vredesproces is betrokken, moet de IRA zo ver krijgen dat de organisatie voor februari begint met het inleveren van wapentuig. Als dat niet lukt, stapt de UUP uit de regering en is Noord-Ierland terug bij af.

In de regering van David Trimble zal ondertussen het vertrouwen tussen de verschillende partijen verder moeten groeien. Een erg coherent kabinet zal Trimble niet leiden. Paisleys DUP, die sinds het huidige vredesproces begin 1996 begon alleen maar heeft dwarsgelegen, zal namelijk wel haar twee ministerszetels opnemen. De DUP-bewindslieden, onder wie Paisleys tweede man Peter Robinson (net zo'n rechts-unionistisch fossiel als zijn baas) weigeren echter samen met Sinn Fein-ministers aan één tafel te gaan zitten.

Althans, zoals de zaken er nu voorstaan. Want de werkelijkheid in Noord-Ierland overtreft vaak de stoutste fantasieën. Terwijl Paisley en de zijnen voor elke microfoon of camera bleven steigeren tegen het vredesproces, werkten DUP'ers in allerlei commissies in de Noord-Ierse Assemblee gewoon samen met het vermaledijde 'moordenaarstuig' van Sinn Fein.

Vandaag worden in de Assemblee de tien leden genomineerd van het 'uitvoerend comité', zoals de regering officieel heet. Verwacht wordt dat SDLP's Seamus Mallon, die de afgelopen zomer na de mislukte bemiddelingspoging van Tony Blair aftrad, weer zal aantreden als vice-premier. Sinn Fein-leider Adams wordt geen minister, zijn tweede man Martin McGuinness wel, vermoedelijk van Landbouw. Hij weet in elk geval veel van kunstmest, door de IRA veel gebruikt bij het vervaardigen van bommen.

Dinsdag wordt in Westminster de wet bekrachtigd die de devolutie van Noord-Ierland regelt en woensdag schrapt het parlement in Dublin de artikelen 2 en 3 uit de Ierse grondwet, waarin de claim op Noord-Ierland is vastgelegd. Woensdag om middernacht vindt vervolgens de overdracht van de macht van Londen naar Belfast plaats, donderdag is de eerste bijeenkomst van Trimbles kabinet.

De Britse minister voor Noord-Ierland Mandelson toonde zich zondag voorzichtig optimistisch over de kansen dat de IRA zich de komende maanden coöperatief zal opstellen. 'Ik geloof niet dat Adams en McGuinness de IRA zouden hebben gevraagd aan dit proces deel te nemen, als ze niet hadden geweten wat het antwoord was.'

'Het zal niet gemakkelijk worden', zei Mandelson. 'We zullen als we verder gaan nog veel spanningen tegenkomen, onenigheid en conflicten. Maar het eerste honk is bereikt.'

Meer over