Memoires brengen me in de stemming voor SXSW

Gijsbert Kamer

Altijd lastig: wat te lezen tijdens een transatlantische vlucht. Film kijken kan natuurlijk ook, maar ik vlieg maandag met Continental naar Houston, en de ervaring leert dat hun films prut zijn. Bovendien hou ik erg van lezen in het vliegtuig. Koptelefoon op, drankje erbij. Heerlijk.

Tien uur vliegen, dan is 1 boek niet genoeg, dus ik stop er twee in de handbagage. Een roman, The Easter Parade van Richard Yates, dat minstens zo mooi blijkt als zijn Revolutionary Road dat ik drie jaar geleden las. Ook toen was ik onderweg naar SXSW het belangrijkste muziekfestival ter wereld dat altijd in maart in Austin, Texas wordt gehouden, waar ik dit jaar voor de achtste keer ben.

Het tweede boek, kreeg ik een paar dagen voor mijn vertrek in handen, en hoewel ik hardbacks in de vliegtuigstoel onhandig vind neem ik dit Black Postcards toch mee, en gelukkig maar want het vormt de ideale opmaat voor de komende vier dagen.

Black Postcards met als ondertitel A Rock and Roll Romance zijn de memoires van Dean Wareham, de zanger/gitarist van eerst Galaxie 500 en later Luna. Twee bands waar ik mooie herinneringen aan heb, maar dat het boek me zo zou amuseren had ik niet gedacht. Wareham is een leeftijdgenoot van mij (okay hij is vijf weken ouder) en dan is het altijd aardig te zien hoe iemand de jaren zeventig en tachtig beleefd heeft ook al woonde hij niet in Hilversum maar in Australie en de VS.

Heerlijk zijn relaas hoe hij gegrepen wordt door popmuziek van bijvoorbeeld Talking Heads en Wire, en hoe de elpee Crazy Rhythms van de Feelies, ook een favoriet van mij, zijn leven verandert. Maar het wordt pas echt leuk als hij zelf muziek gaat maken met de band Galaxie 500. Ze maakten eind jaren tachtig begin jaren negentig 3 albums die hier in Europa (vooral in de UK) meer aansloegen dan in de VS. Ze waren hier regelmatig te zien en ik kan me ook een paar mooie optredens van ze herinneren. Dromerige gitaarmuziek, die tot afgrijzen van Wareham, door de Britse pers als toen zeer modieuze shoegazers-muziek werd gezien.

Vooral de inkijk die Wareham geeft in de muziekindustrie van die tijd is zeer interessant. Het gedoe met voorschotten, publishing, tourbusjes komt zeer gedetailleerd voorbij. En dan zijn er nog de interne strubbelingen tussen Dean enerzijds en Damon en Naomi. Ooit zijn beste vrienden, maar ook de andere twee uit het trio. Tragikomisch beschrijft Wareham hoe het drietal uit elkaar groeit. Wareham spaart zichzelf niet, hij erkent regelmatig zelf ook een asshole te zijn geweest. Aan de andere kant: een banddemocratie in een trio waarin een echtpaar zit, kan niet werken. Overal werd om gestemd. zoals de volgorde van de liedjes op een album en welke er af zouden vallen. Altijd stemden Damon en Naomi hetzelfde en altijd delfde Wareham dus het onderspit. Daar kwam bij dat Wareham inmiddels van Boston naar NYC was verhuisd en hij steeds naar hun moest in plaats van andersom.

Het uiteenvallen van Galaxie 500 zoals hier beschreven is leerzaam materiaal voor iedere band, net als the rise and fall van Warehams nieuwe band Luna. Minder dromerig en etherisch, meer rockend dan Galaxie 500 lukt het de band ook een grote platenmaatschappij als Elektra voor hen te interesseren en dan vooral hun a&r man Terry Tolkin. Alles speelt zich af zo rond 1992 wanneer grunge het hele rocklandschap domineert. Meesterlijk is hoe Wareham dit hele landschap in kaart brengt. Hij steekt zijn weerzin in grunge niet onder stoelen of banken maar is vooral op dreef wanneer hij uiteenzet hoe de platenindustrie in die tijd te werk gaat. Ook hier neemt hij geen blad voor de mond, en krijgen we terloops door waarom een band als Afghan Whigs het nooit echt gemaakt heeft en dat het immense succes van Nirvana in weerwil van de gangbare opvatting de Amerikaanse radio en televisie juist armer aan rock n roll heeft gemaakt.

Ook rekent Wareham gortdroog voor hoe verneukeratief de contracten zijn, en dat allemaal niet eens ironisch maar heel eerlijk en helder geformuleerd. Onder heel veel meer (Wareham doet ook een flink boekje open over wat het vele touren met het sociale leven kan doen) is Black Postcards een boek over de rockindustrie in de laatste kwarteeuw.

En wat het zo bijzonder voor mij maakt het juist nu te lezen, is dat Wareham altijd in bands heeft gespeeld waar het op SXSW altijd om gaat. Bands die het moeten hebben van hun optredens en niet van de plaatverkoop. SXSW is een soort van beurs waarin bands en artiesten zich aan agenten en boekers presenteren, niet zozeer aan platenbonzen (voor zover die nog bestaan). Het wemelt hier ieder jaar van de veelbelovende gitaarbands uit alle landen, van de meesten hoor je nooit meer wat, maar een band als Spoon, dat uit Austin komt en ieder jaar hier speelt, kan nu eindelijk de vruchten plukken van jarenlang goodwill zaaien. Hun laatste plaat Ga Ga Ga Ga Ga is goed ontvangen, en ook voor mij is Spoon een van de favorieten dit jaar.

Luna, zo schrijft Wareham, speelde in 2000 ook op SXSW, maar waarom begrijpt hij nog steeds niet. Ze kregen niet betaald (normaliter hadden ze in Austin makkelijk 5000 dollar kunnen beuren) en werden in Emo's buitengewoon onbeschoft behandeld door het personeel. Ik weet nog dat ik toen wilde gaan kijken, maar dat er een rij stond. En in de rij staan is in Austin dezer dagen zonde van de tijd.

Maar Luna is precies het soort band dat hier hoort. 'The greatest band you've never heard of' kopte Rolling Stone ooit. En dat is precies waar iedereen de komende dagen naar op zoek gaat. Naar dat bandje dat hartstikke goed is, maar onbekend. Luna is voor velen altijd de grote onbekende gebleven. Je wordt niet vrolijk van de boodschap die Wareham impliciet meegeeft: rock n roll spelen als beroep, doe het niet. De komende dagen zullen er veel muzikanten net als Wareham ooit, grote beloften worden gedaan. Een enkeling zal het ook echt gaan maken. De meesten zullen falen, maar die band of artiest die de komende twintig jaar net als Wareham kan leven van muziek en gewoon zijn droom kan blijven volgen, die gaat een heel mooie tijd tegemoet. Want ondanks alle ellende die in Warehams memoires voorbijkomt, heeft ie tot nu toe een mooi leven gehad.

En nu even nagaan of hij ook gelijk had in zijn bewering dat het vijfde album van een band meestal de slechtste is.

Meer over