Megawati's herverkiezing in gevaar door verlies

Coalitieafspraken met de Golkar staan op de tocht, een chaotische kandidatendans bepaalt het politieke nieuws. De Indonesische verkiezingen hebben veel teweeggebracht....

President Megawati Soekarnoputri lijkt de grote verliezer van de Indonesische parlementsverkiezingen te worden. Na telling van bijna tweederde van de stemmen staat haar PDI-P op de tweede plaats.

De PDI-P, in 1999 nog veruit de grootste partij, blijft onder de 20 procent. De aanhang van de partij is met ruim eenderde geslonken. Die terugval is te wijten aan teleurstelling over het bewind van Megawati, dat weinig hervorming, maar veel nieuwe corruptie en prijsverhogingen heeft gebracht. Blijkens recente opiniepeilingen verliest Megawati niet alleen de parlementsverkiezingen, maar loopt zij ook grote kans in juli haar presidentschap te verliezen.

De grootste partij, met bijna 21 procent, wordt de Golkar van parlementsvoorzitter Akbar Tandjung. Op de derde plaats komt de PKB van ex-president Abdurrahman Wahid, die ruim 12 procent krijgt, gevolgd door vier partijen met tussen de 6 en 8 procent.

Niet alleen de grote Golkar, maar ook sommige kleine partijen vormen een bedreiging voor Megawati. Een daarvan is de Democratische Partij (PD) van Bambang Susilo Yudhoyono, Megawati's minister van Veiligheid en Politieke Zaken. Yudhoyono heeft een sterke anticorruptie-campagne gevoerd en zijn nieuwe partij in keer op de vijfde plaats gebracht. Belangrijker nog: in de peilingen voor de presidentsverkiezingen ligt Yudhoyono mijlenver voor op Megawati.

De verkiezingsuitslag en de tanende populariteit van Megawati hebben de presidentsverkiezingen van 5 juli helemaal opengegooid. Vde parlementsverkiezingen leek de zaak beklonken: Megawati zou president blijven, de Golkar zou de vice-president leveren.

Nu de Golkar de grootste partij is geworden en de steun voor de president erg dun wordt, is het de vraag of de Golkar nog genoegen neemt met een vice-presidentschap. Als de Golkar het presidentschap wil, zal Megawati een andere coalitiepartner moeten zoeken, want zij wil onder geen beding vice-president worden. Haar probleem is dat er geen andere sterke partner is die onder haar wil dienen.

De opkomst van Yudhoyono, die als minister een imago heeft opgebouwd van een fatsoenlijk democraat, kan er ook toe leiden dat de Golkar een coalitie met diens PD aangaat. De Golkar zou dan genoegen kunnen nemen met het vice-presidentschap, in ruil voor een zware rol in de regering.

Terwijl de stemmen nog worden geteld, zijn ook de andere presidentskandidaten koortsachtig aan de slag om coalities te smeden. Amien Rais, voorzitter van het Volkscongres en leider van de Partij voor Nationale Veiligheid (PAN), maakte dinsdag de vorming van een 'as voor de redding van de natie' bekend: de PAN samen met de Partij voor Rechtvaardigheid en Voorspoed (PKS). Deze sterk islamitische partij heeft een verrassend verkiezingssucces geboekt, eveneens na een campagne die uitsluitend tegen de corruptie was gericht. De PKS haalt landelijk ruim 7 procent, en is in de hoofdstad Jakarta met 25 procent zelfs de grootste partij.

Bijna dagelijks zijn er partijleiders die 'samenwerkingsverbanden' aankondigen. Die coalities verdwijnen net zo snel als ze verschijnen. Een brede coalitie van 21 partijen (alle behalve Golkar, PDI-P en PD) viel binnen een dag uiteen. Ze hadden get de parlementsverkiezingen ongeldig te verklaren, maar alle partijen slikten die eis snel weer in. De verkiezingen van 5 april zijn volgens internationale waarnemers grotendeels eerlijk verlopen.

De kandidatendans voor het presidentschap duurt nog een tijdje voort. De vraag is of Amien Rais zich nog in een kansrijke positie kan manoeuvreren, of Megawati toch nog een comeback kan maken, of de nagenoeg blinde Abdurrahman Wahid een koppel vormt met de van oorlogsmisdaden verdachte generaal Wiranto, en of de onkreukbare Yudhoyono wellicht toch een combinatie zal vormen met de tot tweemaal toe voor corruptie veroordeelde (en vrijgesproken) Akbar Tandjung.

Meer over