Meeste Molukkers volgen uitvaartdienst Manusama via beeldscherm 'Oom Joop' had hier alles, behalve zijn vaderland

Twee rijen met tweeduizend Molukkers staan aan weerskanten van de weg doodstil te wachten op de begrafenisstoet van de Molukse leider ir J....

Van onze verslaggever

CAPELLE AAN DEN IJSSEL

Het is vrijdagmiddag kort na twaalven, de temperatuur is iets boven nul. De honderden meters lange rijen wachtenden, onder wie opvallend veel jongeren, moeten dan nog ruim twintig minuten kleumen voordat de stoet, stapvoets en begeleid door leden van de Molukse ordedienst, langsrijdt.

Drie keer klinkt een yell, die door een paar van de aanwezigen wordt overgenomen. Voor de rest blijft het stil. Als de stoet, zonder de wagen met het stoffelijk overschot van Manusama, is langsgereden, lopen de Molukkers naar gereedstaande bussen en auto's. Ze staan naast de kerk waar ze die ochtend via een groot beeldscherm de dienst in de Pauluskerk, die een paar honderd meter verderop ligt, hebben kunnen volgen. De Molukkers komen uit het hele land, en de bijeenkomst heeft ook iets van een reünie.

In de Pauluskerk is plaats voor maar zeshonderd belangstellenden. Daarom zijn de organisatoren uitgeweken naar twee andere kerken waar de Molukse gemeenschap en andere belangstellenden de uitvaartdienst via een satellietverbinding kunnen volgen. Tweeduizend mensen wonen de twee uur durende plechtigheid bij. De twee scholen die de gemeente bij een grotere opkomst achter de hand heeft gehouden, worden niet gebruikt.

In de gereformeerde kerk, vlak bij het gemeentehuis waar de vlag halfstok hangt, zitten honderdvijftig mensen aandachtig naar de dienst te kijken. Sommigen nemen de dienst, die ze via het beeldscherm volgen, op video op. Ook hier opvallend veel jongeren, die meebidden en meezingen met de aanwezigen in de Pauluskerk. Na een religieus gedeelte volgen er toespraken, waarop veel jongeren naar beneden gaan om koffie te drinken en te roken.

Van woede, frustratie of grote droefheid valt uiterlijk weinig te merken. De sfeer is ontspannen, mensen groeten elkaar. De huidige president dr F. Tutuhatunewa dankt 'Oom Joop', de bijnaam van Johan Alvarez Manusama, de man die aan de wieg van de RMS stond. Hij constateert dat de massale opkomst Manusama zou hebben doen denken aan de Rapat Raksasa, de volks-meeting op 18 april 1950, waarbij het volk van de Zuid-Molukken 'zijn wil om vrij en onafhankelijk te zijn massaal tot uiting heeft gebracht'. Op die weg zal de RMS doorgaan, vooral de jongeren, maar 'wij zullen nieuwe wegen bewandelen en doorgaan tot ons doel is bereikt. Zijn hoop was gevestigd op de generaties na hem', aldus Tutuhatunewa.

Namens de Nederlandse overheid noemt burgemeester J. Verbree van Capelle aan den IJssel, waar een grote Molukse gemeenschap woont, Manusama 'een groot leider van de Molukse gemeenschap gedurende 27 jaar'. Volgens Verbree, die bevriend was met Manusama, was deze een 'avonturier die thuisbleef' en 'een man die zei dat hij alles hier had behalve zijn vaderland'. Hij prees 'het testament' van Manusama, diens principiële geweldloosheid. De burgemeester sprak de hoop uit dat de Molukse gemeenschap 'er eer in zal stellen dit testament voor de toekomst als leidraad te gebruiken.'

Namens de Nederlandse regering is staatssecretaris Terpstra van VWS aanwezig. Een voorwaarde voor haar aanwezigheid was dat de regering de speeches van de rouwdienst eerst mocht lezen. Koningin Beatrix had een bericht van medeleven aan de familie gezonden.

Na afloop van de plechtigheden verklaarden leden van de regering van de republiek in ballingschap dat het zwaartepunt van de strijd naar Indonesië zelf zal worden verplaatst. De republiek heeft daarom de banden aangehaald met 'revolutionaire krachten' in Indonesië.

'We hebben net zo goed contact met de Javaanse boeren als met milieu-organisaties, mensenrechtenorganisaties en vakbonden. Wij hebben namelijk allemaal maar één vijand en dat is het Suharto-regime. Indonesië is een kruitvat.'

Na het eresaluut vertrekt een lange stoet bussen en auto's naar de sporthal van Capelle aan den IJssel, waar de Molukkers lunchen. Een groot aantal Molukse vrouwen was dagen van tevoren met het bereiden van deze maaltijd begonnen. Er staat een enorm buffet. Daarna vertrekt de stoet naar Den Haag voor de crematie van Manusama.

Meer over