Meeste claims zijn onjuist of zeggen niets

De Europese Commissie wil misleidende en vage reclameuitspraken over etenswaren verbieden. 'Zo lekker kan gezond zijn'voor pindakaas, zal vermoedelijk geen genade vinden in de ogen van Brussel....

Van onze verslaggever Marc van den Broek

'Het is niet waarschijnlijk dat dit soort uitingen het zal redden', voorspelt voedingsdeskundige Patricia Schutte, verbonden aan het Voedingscentrum in Den Haag. Ze reageert op de nieuwe wetgeving die vanuit Brussel op de lidstaten wordt uitgestort.

De Europese Unie wil dat op de verpakking en in reclame-uitingen alleen claims worden gebruikt als ze wetenschappelijk zijn onderbouwd.

Het Voedingscentrum is voorstander van strenge regels over wat de fabrikanten op de verpakking mogen afdrukken. 'De meestebeweringen kloppen niet of hebben voor de consument geen enkele betekenis', zegt Schutte.

Het Voedingscentrum maakt onderscheid in twee soorten aanspraken. Er zijn de nutriëntenclaims, waarbij de slogan iets zegt over de inhoud van het product. 'Rijk aan vitamines'op een ontbijtdrank, '0 % cholesterol'op sojamelk of 'rijk aan bouwstoffen'op margarine.

Deze claims kunnen door de beugel als ze waar zijn en zin hebben voor de klant. 'Dat een plantaardig product geen cholesterol bevat, is wel waar, maar niet zo verrassend en kan dus niet', zegt Schutte.

Bij de bewering 'rijk aan vitamine'hangt het er van af of die valt waar te maken. 'Als je met één glaasje ontbijtdrank de helft van de dagelijkse behoefte vitamine binnen hebt, dan is het zinnetje terecht.'

Maar zeggen dat een product 'meer onverzadigde vetzuren bevat'krijgt niet altijd de goedkeuring van het Voedingscentrum, ook als de uiting strikt genomen juist is.

'Neem bijvoorbeeld een product dat weinig onverzadigde vetzuren bevat, maar wel meer dan de variant van de concurrent. Dan heeft de bewering voor de klant geen enkele praktische betekenis en is ze dus niet zinvol.'

Bij de gezondheidsclaims is de chaos groter.

Voorbeelden zijn er in overvloed: 'Vloeibaar is van nature gezonder'op bak-en braadboter. 'Ondersteunt de natuurlijke weerstand'op een bacteriedrankje. 'Zo

Haar scepsis over gezondheidsclaims is niet uit de lucht gegrepen. Sinds enige jaren coördineert het Voedingscentrum een gedragscode op basis waarvan bedrijven hun beweringen vrijwillig kunnen laten toetsen. Die worden door een wetenschappelijk comité bekeken en al dan niet van goedkeuring voorzien.

'Het loopt niet erg hard', zegt Schutte. 'We hebben acht keer een claim gehonoreerd, zoals bij de Pro Active-margarine van Becel, die inderdaad het cholesterolgehalte verlaagt en het vitaalbrood van Albert Heijn dat veel vezels bevat en goed is voor de dikke darm.'

Hoeveel malen negatief is beslist, weet Schutte niet. 'Er worden nauwelijks aanvragen ingediend.'Ze heeft overigens helemaal geen moeite met claims op verpakkingen. 'Als ze juist zijn, dan moet je de fabrikant ook de eer gunnen.'

Ook de Consumentenbond is tevreden over de beslissing van Brussel, zegt de woordvoerder. 'We zijn al sinds 2000 met een campagne bezig. Het voorstel van de Europese Commissie dat nu voorligt, gaat verder dan wat wij wilden, omdat wij alleen claims over gezondheid in onze campagne betrokken.'

Voedingscentrum en Consumentenbond houden nog een slag om de arm.

Hoe wordt het EU-voorstel in een wet gegoten en hoe is de naleving ervan? Daarmee valt of staat het initiatief uit Brussel, zeggen de twee organisaties. gezond kan lekker zijn'op pindakaas. 'Natuurlijke stoelgang'op een pakje thee.

Volgens het Voedingscentrum zullen weinig van dit soort slogans de eindstreep halen.

Schutte somt een aantal productgroepen op waar het de spuigaten uitloopt met beweringen op de verpakking: bij eieren, afslankmiddelen, voedingssupplementen, ontbijtgranen, zuivel en thee.

Ook hiervoor geldt dat de firma de reclamebewering moet waarmaken. De bacterie 'LCG verhoogt de weerstand'staat op een drinkyoghurt. 'Ik denk niet dat het lukt om dit te bewijzen', vermoedt Schutte. 'Het bedrijf moet wetenschappelijke rapporten op tafel kunnen leggen waarin staat dat die bacteriën dat inderdaad klaarspelen.'

Meer over