Nieuws

Meerderheid Europeanen is voor steun aan Oekraïne

Een meerderheid van de Europese burgers vindt dat Oekraïne gesteund moet worden tegen Russische agressie. Grofweg 60 procent is van mening dat organisaties als de Navo en de EU Oekraïne moeten steunen. 20 procent vindt dat zij afzijdig moeten blijven. Nog eens 20 procent heeft geen mening.

Peter Giesen
Een Oekraïense soldaat patrouilleert in Verkhnotoretske, een dorp in de regio Donetsk, vlakbij de frontlinie met door Rusland gesteunde separatisten.  Beeld AP
Een Oekraïense soldaat patrouilleert in Verkhnotoretske, een dorp in de regio Donetsk, vlakbij de frontlinie met door Rusland gesteunde separatisten.Beeld AP

Tegelijkertijd is de bereidheid om zelf te lijden voor Oekraïne beperkt: veel Europeanen aarzelen over sancties die hun eigen land pijn zullen doen. Dat blijkt uit een representatieve steekproef van de denktank European Council on Foreign Relations (ECFR) onder inwoners van zeven Europese landen: Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Roemenië, Zweden en Finland.

Een peiling in Nederland van Instituut Clingendael liet vorige week een soortgelijke uitkomst zien. Iets meer dan de helft van de Nederlanders wijst het idee van een Russische invloedssfeer in landen als Oekraïne en Belarus af. Ongeveer twintig procent van de Nederlanders heeft juist begrip voor het Russische verlangen een eigen invloedssfeer te behouden. Die groep bestaat vooral uit kiezers van FvD, PVV, JA21 en de BoerBurgerBeweging. De rest van de Nederlanders heeft geen duidelijk oordeel.

Europese leiders bewaren eenheid

De ECFR ontwaart in de uitslag van de peiling een ‘geopolitiek ontwaken’ in Europa. De Russische president Vladimir Poetin verwachtte wellicht de Europeanen uit elkaar te spelen door Oekraïne onder druk te zetten en te eisen dat de Navo niet verder uitbreidt in Oost-Europa, aldus de onderzoekers.

De Europese leiders wisten de eenheid echter grotendeels te bewaren. Volgens het ECFR-onderzoek worden zij daarin gesteund door een meerderheid van de publieke opinie. Europeanen ervaren de oorlogsdreiging in Oekraïne als een crisis en zien de Russische pressie als een aanval op de Europese veiligheidsorde. De stemming in Europa is veranderd, aldus de ECFR. Oorlog is weer denkbaar geworden en burgers vinden dat hun leiders de Europese veiligheidsorde moeten beschermen.

Hoewel de westerse leiders zich in de Oekraïnecrisis eensgezind toonden, leven er ook twijfels onder Europese burgers. Zoals over de vraag of een land als Duitsland werkelijk bereid zal zijn tot harde sancties als puntje bij paaltje komt. Die twijfels komen ook naar voren in het onderzoek.

De Europeanen zijn in meerderheid tegen de manier waarop Rusland zich opstelt, aldus de ECFR. Maar: ‘Wat de Russische president waarschijnlijk niet zal verbazen is dat Europeanen veel minder enthousiast zijn over het betalen van de prijs om Rusland af te schrikken.’ Alleen Polen, Zweden en Roemenen zijn in meerderheid bereid de lasten van een conflict met Rusland te dragen. In Duitsland, Frankrijk, Italië en Finland is die animo aanzienlijk geringer. Vooral Fransen zijn bevreesd voor een economische terugslag, hogere energieprijzen, cyberaanvallen en militaire acties van Rusland.

Veel Europeanen willen sancties zonder zelf pijn te lijden

De meeste Europeanen lijken vooral voorstander van sancties die Rusland treffen zonder hun eigen land pijn te doen. ‘Het onderzoek laat zien dat Europa nog niet klaar is voor een tijdperk van weerstand waarin de kracht van geopolitieke actoren niet simpelweg wordt bepaald door de de pijn die zij anderen kunnen toebrengen, maar ook door de pijn die zij zelf kunnen verdragen’, zegt de Bulgaarse politicoloog Ivan Krastev, medeauteur van het onderzoek.

Volgens het onderzoek van Clingendael in Nederland is het beleid tegenover Rusland onderdeel geworden van een nationale cultuurstrijd. Kiezers die sympathie hebben voor de conservatieve, nationalistische waarden die Rusland zegt uit te dragen ervaren het land als minder bedreigend en hebben meer begrip voor de positie van president Poetin.

Ook in het buitenland is deze tegenstelling zichtbaar. In Duitsland is de extreemrechtse AfD tegenstander van sancties tegen Rusland. In Frankrijk wordt Oekraïne gesteund door de kiezers van president Emmanuel Macron en de centrumrechtse presidentskandidaat Valérie Pécresse. Aanhangers van de extreemrechtse kandidaten Marine le Pen en Eric Zemmour zijn verdeeld, maar hebben relatief meer sympathie voor Poetin, constateert de ECFR.

Meer over