Meer vragen dan antwoorden over Willem Breuker

Het moet allemaal een groot vraagteken blijven.' Willem Breuker, rietblazer, componist en al 25 jaar leider van zijn Kollektief, houdt meer van misverstanden dan van pasklare antwoorden....

Breukers orkest wordt gevolgd op een tournee door Noord-Amerika, en die beelden zijn doorsneden met veel uitstekend historisch materiaal, beginnend bij zijn eerste politiek geëngageerde werk, Litany for the 14th of June, 1966. Agitprop-concerten, muziektheater met Lodewijk de Boer en Freek de Jonge, films met Johan van der Keuken, stukken met volkse elementen als het draaiorgel en de bewondering voor de 'humane' componist Kurt Weill: het zit er allemaal in, geïllustreerd met treffende beelden en interviewfragmenten. Vooral de hoofdpersoon is een boeiende prater, met dat mengsel van trots, rancune en zelfbeschermende ironie ('dit zijn mijn opusjes') die veel van zijn generatiegenoten kenmerkt.

Maar helaas blijft het nogal in de lucht hangen. Historische context, de ontwikkeling binnen de muziek, de controverse eromheen: Van Hoorn doet weinig meer dan aanstippen. De enige kritische noot, van Bert Vuijsje ('Breuker is interessanter om wat hij doorbrak dan om wat hij schiep') wordt niet uitgewerkt, evenmin als de dreunende pretentie van Konrad Böhmer, die de man met Schönberg, Varèse, Verdi en Wagner vergelijkt.

Er is zo veel meer te doen met zeventig minuten, zeker als je minder tijd vermorst met oude-jongens-krentenbrood-lol in de tourbus en als je wat meer structuur aanbrengt in het verhaal. Wat is er toch tegen om iemands leven en carrière chronologisch weer te geven? Waarom dat heen en weer geflits, zodat Breuker pas na een uur vertelt over zijn jeugd en zijn ouders? Bij een bezoek aan zijn voormalig ouderlijk huis meldt hij dat er vaak mensen sliepen, 'uit het buitenland'. Wie waren dat? Waarom is dat belangrijk?

Meer vragen oproepen dan ze beantwoorden past misschien bij het onderwerp, maar is ook laks of klungelig, en onbevredigend. Zo stelt Breukers vriendin Olga Zuiderhoek dat trouw binnen een relatie onmogelijk is; even later komt Loes Luca Willems haar knippen. Wat wordt hier gesuggereerd?

Meer over