InterviewRonald van Raak

‘Meer onderzoek doen, minder naar talkshows’, adviseert Ronald van Raak na 18 jaar Tweede Kamer

In zijn achttien jaar in de Tweede Kamer zag Ronald van Raak (SP) hoe het inhoudelijk debat in het parlement naar de achtergrond verdween en ‘nabeschouwingen op mediarelletjes’ de overhand kregen. Nu stopt hij, en hoopt vurig dat de nieuwe generatie Kamerleden weer vaker ‘de tanden in dossiers’ zal zetten.

 Ronald van Raak in de Eerste Kamer na afloop van de stemmingen over het correctief referendum, 26 januari 2021.  Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant
Ronald van Raak in de Eerste Kamer na afloop van de stemmingen over het correctief referendum, 26 januari 2021.Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant

Hoe voelt het om op verkiezingsdag voor het eerst sinds 18 jaar niet op de lijst te staan?

‘Heel vreemd. Normaal was ik al wekenlang koortsachtig bezig met de campagne. Veel op straat, van evenement naar evenement. Dan kwam verkiezingsdag, de dag waarop je als politicus je mond moet houden en de kiezer moet laten beslissen. Dan zit je gewoon thuis te wachten en zoek je afleiding. Je wil van alles doen, maar je kunt niks doen. En je weet: om 9 uur komt die exitpoll.’

Waarom stopt u eigenlijk?

‘Iedere keer als er verkiezingen zijn, stel je jezelf de vraag: wil ik op de lijst? Voor mij was dat nooit een vraag. Maar deze keer ging ik twijfelen. Mijn vrouw zei toen: als je twijfelt, heb je al een antwoord. Het wordt tijd voor wat anders.’

En dus rolde u gisteren een trolley met verhuisdozen over het Plein in Den Haag. Wat nam u allemaal mee?

‘Wat blijft er over na zoveel jaar? Het waren vooral documenten die ik kreeg van klokkenluiders, brieven van mensen die me hebben geraakt. Dingen waarvan ik denk: die kan ik later nog gebruiken. En stukken in die ik eigenlijk niet hoorde te hebben.’

Zoals?

‘De bijzonderste stukken zijn van de Italiaanse geheime dienst. Ze gaan over de gokmaffia op de Antillen, die weer verbonden is aan de Italiaanse maffia. Die stukken zijn op de een of andere manier in mijn bezit gekomen. Een Kamerlid hoeft zijn bronnen nooit te noemen, iedereen kan alles met ons delen. Bij een goed Kamerlid kunnen mensen hun zorgen kwijt. Het is het belangrijkste deel van het parlementaire werk: onderzoek doen. Zorgen dat je informatie boven tafel krijgt die de regering je niet wil geven.’

Toch zijn er niet veel Kamerleden die zo werken.

‘Het is in Den Haag heel makkelijk om mee te gaan in de waan van de dag. Om te scoren in de media met de relletjes die spelen. Dan heb je als Kamerlid een goede dag gehad, want je was op tv. In mijn tijd in de Kamer zijn volksvertegenwoordigers steeds meer ik-vertegenwoordigers geworden. Ze zijn het parlement gaan zien als een podium om zichzelf voor het voetlicht te brengen. Kamerleden zouden er vaker voor moeten kiezen om een tijdje niet mee te doen aan die gekkigheid. Om op tijd naar bed te gaan en niet aan te schuiven in een talkshow.’

Ronald van Raak neemt deel aan een commissie van de Tweede Kamer die  illegale geldstromen vanuit het buitenland onderzoekt, 10 februari 2020. Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant
Ronald van Raak neemt deel aan een commissie van de Tweede Kamer die illegale geldstromen vanuit het buitenland onderzoekt, 10 februari 2020.Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant

Wat is het gevaar van ‘ik-vertegenwoordigers’?

‘Het doet af aan de kracht van het parlement. Je ziet dat politici allerlei beweringen doen in de media en daarover napraten in de Tweede Kamer. Maar veel media hebben hun eigen logica: een eenvoudige tegenstelling uitvergroten met bekende mensen en komen tot een eenvoudige oplossing. De logica van het parlement is anders: ingewikkelde problemen, waarbij veel mensen betrokken zijn en waarover compromissen gesloten moeten worden. Op het moment dat de logica van de media het parlement gaat overnemen, werkt het niet meer.’

Uw eigen SP staat toch ook niet bekend vanwege het sluiten van compromissen?

‘Toch zijn er genoeg wetten van mij aangenomen. Er zijn projecten geweest waar ik tien jaar lang mee bezig was. De bescherming van klokkenluiders, het referendum, de aanpak van de topinkomens. Je moet op onderzoek uit, mensen spreken, vertrouwen winnen. Als je vasthoudend bent en geduld hebt, kun je als Kamerlid echt dingen voor elkaar krijgen. En kun je ook optrekken met Kamerleden van een andere partij.’

Hebben Kamerleden de ruimte om dat te doen?

‘Die ruimte is er niet, die moet je zelf maken. In je hoofd en in je agenda. Ik heb altijd geprobeerd mijn agenda voor een deel leeg te houden. Het scheelt al veel als je niet bezig bent met lobbyisten. Verder moet je zorgen dat je geen voorlichter hebt. En dat je je eigen agenda niet uit handen geeft, nooit!’

Is het ook een cultuurprobleem? Spittende Kamerleden, zoals Pieter Omtzigt en Renske Leijten in de toeslagenaffaire, krijgen in Den Haag ook veel kritiek.

‘Ja, maar je ziet ook dat er vanuit de samenleving veel waardering voor is. Ik hoop dat die cultuurverandering nu echt gaat plaatsvinden. Dat er een herwaardering komt voor het inhoudelijke Kamerlid. Leijten en Omtzigt kunnen een voorbeeld zijn voor nieuwe Kamerleden. Je bent niet goed bezig als je elke dag je puntje maakt in de media. Nee, je bent een goed Kamerlid als je grote problemen aanpakt.’

Ronald van Raak voor aanvang van het overleg met het presidium over de Voortman-affaire, 15 april 2020. Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant
Ronald van Raak voor aanvang van het overleg met het presidium over de Voortman-affaire, 15 april 2020.Beeld Freek van den Bergh/ de Volkskrant

Maar voor u stopt het dus hier.

‘Kamerlid zijn is het mooiste wat je kunt doen. Je bent een van de 150 mensen in Nederland die alles mogen weten, mogen vragen en overal mogen komen. Uit naam van de hele bevolking mag je de machten en krachten controleren. Daar heb ik van genoten. Tegelijkertijd is het een zware last, ook voor je persoonlijke leven. Ik ben benieuwd hoe het is om mezelf nu weer terug te hebben.’

Interviews vertrekkend Kamerleden

Klaas Dijkhoff: ‘De valkuil is dat je gaat geloven dat je echt zo goed bent als er staat, terwijl je een volgend moment graaiend tuig bent.’

Sadet Karabulut (SP), Joël Voordewind (ChristenUnie), Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) en Erik Ziengs (VVD) blikken terug op hun jaren in de Tweede Kamer

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws omtrent de verkiezingen via onze liveblog.

Meer over