Meer of minder Europa? De programma's vergeleken

Wilt u meer, of minder Europa? Wilt u gasgeven of remmen? De ene partij trapt het pedaal dieper in dan de andere. De programma's van tien partijen vergeleken. GroenLinks heeft 67 pagina's nodig om uit te leggen waar het heen moet met Europa, de PVV zet het op één A4'tje.

Marc Peeperkorn
D66-leider Alexander Pechtold brengt zijn stem uit in Wageningen voor de Europese verkiezingen. Beeld anp
D66-leider Alexander Pechtold brengt zijn stem uit in Wageningen voor de Europese verkiezingen.Beeld anp

Lijst 1: CDA
Naar een slagvaardig Europa (41 pagina's)

'Soms kan iets het best Europees worden geregeld, vaak kan het beter nationaal en meestal kunnen mensen en (lokale) gemeenschappen of regio's het zelf', stelt het CDA-program. De partij is eurokritischer geworden, maar niet eurosceptisch. Het wil een voorlopige stop op uitbreiding van de EU, voor Turkije lijkt sowieso geen plaats. Het CDA is tegen een federaal Europa. Wel staat het 'vierkant' achter de euro en de begrotingsdiscipline die daarbij hoort, euro-obligaties daarentegen zijn uit den boze. De energievoorziening en het asielbeleid moeten Europees worden vastgesteld en nauwe militaire samenwerking is geboden.

undefined

Esther de Lange Beeld anp
Esther de LangeBeeld anp

Lijst 2: PVV
Geen titel (1 pagina)

Het Europees verkiezingsprogram van één A4'tje bevat 7 punten. Hoofddoel is dat Nederland uit de EU en de euro stapt. Nederland moet weer baas over zijn eigen geld en grenzen worden. Dat hoeft niet tot een economische catastrofe te leiden omdat volgens de PVV bilaterale handelsverdragen met de rest van de wereld de schok zullen opvangen. De partij gruwt van een Europees leger en een Europees asielbeleid. 'We willen geen Eurabië worden; we willen blijven wie we zijn', aldus de PVV. Het verkiezingsprogram uit 2012 heette Hún Brussel, óns Nederland. Daarin werd de strijd tegen het 'EU-nationalisme' aangekondigd.

undefined

Marcel de Graaff en Geert Wilders Beeld reuters
Marcel de Graaff en Geert WildersBeeld reuters

Lijst 3: PvdA
Voor een Europa dat werkt (31 pagina's)

'Europa dat zijn wij zelf', zegt de PvdA. Na jaren zwabberen (als gevolg van het afwijzen van de Europese Grondwet in 2005) heeft de PvdA de Europese pedalen teruggevonden. De partij pleit voor een Europees asielbeleid, een klimaatbeleid, een gezamenlijke energiepolitiek en vergaande samenwerking tussen de nationale legers, inclusief een Europees hoofdkwartier. De PvdA kiest voor méér Europa: een Europese maximumnorm voor de werkloosheid van 5 procent, de invoering van euro-obligaties, een Europese winstbelasting, zwarte lijsten van fraudeurs en kindermisbruikers en een Europese regel om de loonkloof tussen mannen en vrouwen jaarlijks met 2 procent te verminderen.

undefined

Lijsttrekker Paul Tang Beeld anp
Lijsttrekker Paul TangBeeld anp

Lijst 4: VVD
Europa waar nodig (36 pagina's)

'De VVD wil meer Europa op economisch terrein en minder Europese bemoeizucht op het leven van alledag', aldus de liberalen. De VVD ziet de EU vooral als economisch project en pleit voor meer Europese markt en diepere economisch integratie. Geen gerommel met de euro, wel de mogelijkheid landen uit de eurozone te zetten, geen eurobonds. Boeren moeten het op den duur zonder EU-subsidies doen, net als de rijkere regio's in de EU. Een gemeenschappelijk asielbeleid zorgt voor een eerlijker verdeling van de asielzoekers tussen de lidstaten. Geen Europees leger en even geen nieuwe lidstaten.

undefined

Lijsttrekker Hans van Baalen Beeld anp
Lijsttrekker Hans van BaalenBeeld anp

Lijst 5: D66
Sterk Nederland. Sterk Europa (40 pagina's)

'D66 onderscheidt zich van andere Nederlandse partijen door haar duidelijke, aanhoudende streven naar een politieke unie in de vorm van een Europese federatie.' Dus méér Europa voor meer welvaart en vrijheid. Als liberale partij geeft D66 ruim baan aan de interne markt en de euro. De economie moet duurzaam worden, een omslag die Nederland alleen in de EU kan maken. Euro-obligaties zijn noodzakelijk, alsook kwijtschelding van schulden van zwakke eurolanden. Europa beschermt de persvrijheid, dwingt naleving van de mensenrechten af, beschermt de privacy, kent geen veto's meer voor haar buitenlandsbeleid en heeft op termijn één leger. De uitbreiding gaat door, ook Turkije is welkom.

Lijsttrekker Sophie in 't Veld Beeld anp
Lijsttrekker Sophie in 't VeldBeeld anp

Lijst 6: GroenLinks
Ons Europa (67 pagina's)

'De grootste uitdagingen waar we voor staan overstijgen onze landsgrenzen en vragen om een internationale aanpak.' GroenLinks positioneert zich als links én Europees. Ze kiest voor euro-obligaties, een aflossingsfonds voor eurolanden met hoge schulden en een stabiliseringsfonds waarin sterkere landen de zwakkere helpen. Het Stabiliteitspact wordt ingeruild voor een Welvaarts- en Duurzaamheidspact, inclusief een Europese geluksindex. Duurzaamheid is leidend in de economie. Een ondernemer verdient maximaal 10 keer zoveel als zijn laagstbetaalde werknemer. Er komt een Europees leger, asielzoekers worden verdeeld over de lidstaten en Europa honoreert de afspraken met kandidaat-landen, inclusief Turkije.

Lijsttrekker Bas Eickhout Beeld anp
Lijsttrekker Bas EickhoutBeeld anp

Lijst 7: SP
Nee tegen deze EU. Superstaat nee, Samenwerken ja (36 pagina's)

'Wij willen niet dat Brussel nog langer de baas speelt over onze samenleving', stelt de SP. Volgens de partij loopt de EU aan de leiband van de multinationals die met hun nietsontziende liberaliseringdrang de verzorgingsstaat vernietigen. De euro moet een 'zachte landing' maken zodat de leden gecontroleerd eruit kunnen stappen. Eurobonds is een scheldwoord, wel pleit de SP voor kwijtschelding van de Griekse schulden. Het vrij verkeer van werknemers wordt beperkt als Nederlanders hun baan dreigen te verliezen. De SP wil voedselsoevereiniteit: landen moeten hun eigen volk van voedsel voorzien, desnoods door export (of invoer van niet welkome producten) te verbieden. Voor de uitbreiding wordt de pauzeknop ingedrukt.

undefined

Lijsttrekker Dennis de Jong Beeld anp
Lijsttrekker Dennis de JongBeeld anp

Lijst 8: ChristenUnie-SGP
Samenwerking JA. Superstaat NEE (52 pagina's)

'Tot de gevaarlijke verleidingen van de politiek behoort het streven naar een concentratie van macht als doel in zichzelf. Van deze politieke hoogmoed is Europa helaas niet vrij gebleven.' De ChristenUnie-SGP acht Nederland niet meer denkbaar zonder EU maar vindt dat de grenzen van de Europese samenwerking overschreden zijn. Zij roept de EU op tot 'bescheidenheid'. Geen extra macht voor het Europees Parlement, geen EU-lidmaatschap voor Turkije, geen verdere afstemming van het economisch beleid, geen eurobonds. Wel meer eenheid in het asielbeleid en militaire samenwerking. Kwijtschelding van de schulden van de zwakste eurolanden acht de partijcombinatie onvermijdelijk.

undefined

Lijsttrekker Peter van Dalen (rechts) Beeld anp
Lijsttrekker Peter van Dalen (rechts)Beeld anp

Lijst 12: 50Plus
Onze toekomst in Europa (22 pagina's)

'50Plus vindt dat Europa moet werken voor Nederland.' De partij voor de oudere kiezer toon zich een echte belangenbehartiger. Handen af van de onze pensioenen, mocht Brussel er ooit iets mee willen. De EU dient onderzoek te subsidiëren naar typische ouderdomsziekten (alzheimer) en burgers moeten makkelijker in en ander land zorg kunnen krijgen. Een Europees Commissaris Vergrijzingsproblematiek ziet erop toe dat Brussel te allen tijde het belang van de ouderen verdedigt. De partij pleit voor een Europese Ouderenpas waarmee de 50plusser overal gratis (of goedkoper) musea kan bezoeken.

undefined

Lijsttrekker Toine Manders Beeld anp
Lijsttrekker Toine MandersBeeld anp

Lijst 18: Partij voor de Dieren
Weerwoord aan Brussel (28 pagina's)

'De Partij voor de Dieren is voor Europese samenwerking, maar tegen de huidige, ondemocratische vorm van de Europese Unie.' Het huidige Europa is er een van megastallen, ontwrichte ecosystemen en leeg geviste zeeën. De partij geeft de EU vergaande bevoegdheden omwille van het dierenwelzijn: verbod op kiloknallers, vluchtweg voor dieren in stallen, wettelijk recht op vrije uitloop, sluiting van alle dolfinaria en de Brusselse diners van de regeringsleiders moeten in principe vegetarisch zijn. Voor de burgers wil de partij de kans om uit de euro te stappen, even geen nieuwe lidstaten en geen Europees leger.

Meer over