Reportage

Mee met de watergolf die door Limburg dendert: ‘Ik denk dat het hoog genoeg is, maar je weet het nooit’

Maastricht heeft droge voeten gehouden, maar dat betekent niet dat het stroomafwaarts in de provincie ook goed zal gaan. We reisden mee met de watergolf die door de Limburg dendert. ‘Als die maatregelen niet waren genomen, was het hier nu zeker overstroomd.’

Als gevolg van een gat in de dijk moesten alle bewoners van Bunde met spoed hun huizen verlaten.  Beeld Marcel van den Bergh
Als gevolg van een gat in de dijk moesten alle bewoners van Bunde met spoed hun huizen verlaten.Beeld Marcel van den Bergh

Tientallen militairen zijn vrijdagmiddag in Wessem (Midden-Limburg) nog in allerijl de lage kademuur langs de Maas aan het verhogen en versterken met zandzakken. De rivier is al behoorlijk aan het stijgen, de hoogwaterpiek wordt later die middag verwacht. ‘Het wordt spannend’, zegt Peter Leblanc (62), die met andere inwoners naar alle bedrijvigheid tegen het wassende water staat te kijken.

‘In 1993, tijdens de grote overstromingen, heb ik hier met dorpsgenoten nog zelf zandzakken neergelegd’, verhaalt de geboren en getogen Wessemer. ‘Toen hadden we nog geen bigbags, alleen kleine zakken. De kademuur werd daarmee opgehoogd tot 80 centimeter – dat was toen voldoende. Met deze bigbags is de muur nog bijna een halve meter hoger. Ik denk dat het hoog genoeg is, maar je weet het nooit.’

Zo staan Limburgers vrijdag op meer plekken in de provincie naar de onstuimige waterstroom in de Maas te kijken. In Maastricht is het die nacht net goed gegaan – twee ontruimde woonwijken ontsnapten aan het ‘doemscenario’ en hielden droge voeten. ‘We zijn langs het randje gegaan, net als moeder Maas’, aldus burgemeester Annemarie Penn-te Strake.

Vrijdagmorgen rond negen uur mogen de eerste bewoners al terug naar de Maastrichtse wijken Randwyck en Heugem. ‘Toch goed dat ze dit uit voorzorg hebben gedaan’, zegt Arno Brouns (59), die de nacht bij familie heeft doorgebracht en net terugkeert in zijn woning in Randwyck. ‘Als het water over de dijk was heen gekomen, hadden we een probleem gehad.’

Maar die eerste oppepper vanuit het diepe zuiden biedt geen enkele garantie dat het stroomafwaarts in de provincie ook goed zal gaan. Want gedurende de dag verplaatst het hoogwater in de Maas zich kilometer voor kilometer naar het noorden. Oftewel, zoals dijkgraaf Patrick van der Broeck het verwoordt: ‘Een golf van 3.000 tot 3.300 kuub water per seconde dendert door Limburg heen.’

De politie helpt mee met de evacuaties in Bunde. Beeld Marcel van den Bergh
De politie helpt mee met de evacuaties in Bunde.Beeld Marcel van den Bergh

Dijkversterkingen

De hele dag worden langs de Maas nog dijkversterkingen aangelegd. Op tweehonderd plekken heeft het waterschap ‘demontabele keringen’ geplaatst, aldus de dijkgraaf. Bijvoorbeeld op plaatsen waar een weg door de dijk gaat. Verder zijn vele duizenden zandzakken geplaatst ter versterking van dijken en kades. Ook worden pompen ingezet om eventueel water terug te pompen, de rivier in.

Het is alle hens aan dek om het water van de zeldzaam onstuimige Maas binnen dijken en kades te houden, en buiten dorpen en stadswijken. In Roosteren wordt een kwetsbare plek in de dijk ontdekt, waarover steeds meer water stroomt. Even later rijdt een kleine stoet wagens naar de dijk: het waterschap rukt zandzakken en waterpompen aan om het onheil te keren.

‘Ik hoop dat we het droog houden’, zegt Berry Smeets (60) verderop op de dijk, uitkijkend over de honderden meters brede watermassa van de Maas. Aan de overkant ligt het Belgische dorp Heppeneert, een gehucht bij Maaseik. Daar zijn hulpdiensten hard bezig om de kademuur te versterken, ziet hij al turend naar de overkant.

In 1993 is de dijk bij Roosteren doorgebroken, vertelt Smeets, waardoor het hele dorp werd overspoeld. ‘Opeens hadden we water binnen, het stond 20 centimeter in huis, dat viel bij mij nog mee. Maar de kelder stond helemaal vol – de diepvries dreef tegen het plafond aan.’

Goede hoop

Hij heeft goede hoop dat de wateroverlast dit keer zal meevallen in het dorp, dat gedeeltelijk is ontruimd. ‘Ze hebben sinds 1993 de Maas verbreed en de dijk verhoogd. Je mag toch hopen dat dat zijn vruchten heeft afgeworpen’, aldus Smeets. ‘Maar als die maatregelen niet waren genomen, was het hier nu zeker overstroomd.’

Bij de witte Mariakapel (met het toepasselijke opschrift, in smeedijzer, ‘Onze Lieve Vrouw bescherm ons’) staat Lian Kleuters (35) te praten met enkele dorpsbewoners. Ze woont net drie weken in Roosteren en wacht in spanning af. De burgemeester van Echt-Susteren heeft de vorige avond weliswaar het ‘dringende advies’ gegeven het dorp te verlaten, maar Kleuters kijkt het nog even aan. Ze heeft zandzakken tegen haar huis geplaatst en binnen wat spullen hoger gezet. ‘Maar als het water komt, dan gaan we weg. De tas staat al klaar’, zegt ze.

Zo blijft het de hele dag spannend. ‘Er is een gat in de dijk van het Julianakanaal', meldt de Veiligheidsregio Zuid-Limburg aan het begin van de middag. Bewoners van vier dorpen in de gemeente Meerssen wordt opgedragen direct hun huis en het gebied te verlaten. Enkele uren later laat Rijkswaterstaat weten dat het niet gaat om een gat ín de dijk, maar om ‘een wel’ áchter de dijk, waar water en zand uit de grond komen.

Militairen leggen in Wessem een nooddijk aan met zandzakken. Enkele inwoners van het dorp helpen mee.  Beeld Marcel van den Bergh
Militairen leggen in Wessem een nooddijk aan met zandzakken. Enkele inwoners van het dorp helpen mee.Beeld Marcel van den Bergh

Woonwijken ontruimd

De Veiligheidsregio Noord-Limburg vreest vooral voor overstromingsgevaar in Roermond. Daarom zijn daar donderdagavond en vrijdagmorgen twee woonwijken ontruimd. Want precies in dat gebied monden de zijrivieren de Roer en de Hambeek uit in de Maas. Als de Maas daar tot al te grote hoogte stijgt, kunnen die riviertjes hun water niet meer kwijt – dan dreigen de woonwijken te overstromen.

In de loop van de middag laat de veiligheidsregio weten dat de piek van het hoogwater in zowel Roermond als Venlo eerder komt dan verwacht. Ook kan het hoogwater langer aanhouden. Daarom besluit de gemeente Venlo eerder met de evacuatie van bijna elfduizend inwoners te beginnen, al vanaf vrijdagavond.

‘Het water van de Maas stijgt sneller. We gaan dus eerder over tot evacuatie, omdat we dat niet in de nacht willen doen’, aldus de gemeente. Ook ziekenhuis VieCuri Medisch in Venlo wordt ontruimd. Zo’n tweehonderd patiënten worden overgeplaatst naar andere ziekenhuizen.

Volgens burgemeester Antoin Scholten van Venlo, voorzitter van de veiligheidsregio, zijn nog zeventien plekken in de regio ‘kritiek’, met het gevaar dat dijken en kades het niet houden.

Op de kade in Wessem wordt de zoveelste bigbag met een grijper tegen de muur geplempt. ‘Niet alleen die hoogwatergolf is gevaarlijk’, onderstreept inwoner Leblanc. ‘Als het water in de Maas te lang hoog blijft staan, dan krijgen we weer last van grondwater. Het blijft spannend.’

Meer over