Mee in Noord-Koreaanse woonkolos

'Hebben jullie wel eens in de sneeuw gespeeld?' vraagt de juf haar peuterklasje. Een jongetje springt op. 'Ik heb wel eens handgranaten van sneeuw gegooid.' Dit is Noord-Korea, en de juf is bezig haar klasje het verhaal te vertellen van De Laarsjes van de Geliefde Leider Kim Jong Il....

'Waarom verruilde de Geliefde Leider zijn laarsjes voor natte gympjes?' is de vraag die ook de volwassen moeders van de peuters moeten beantwoorden tijdens hun politieke scholing. Het correcte antwoord komt zonder mankeren: 'Omdat hij hetzelfde wilde zijn als zijn kameraadjes, omdat hij wilde zijn met het volk.'

Noord-Korea, het geheimzinnige en misschien wel gevaarlijke land van vader en zoon Kim, oefent een sterke aantrekkingskracht uit op documentairemakers. Wat is er waar in Noord-Korea, en wat is staatspropaganda of westerse antipropaganda? Als alle Noord-Koreanen op straat staan te huilen bij de dood van hun Grote Leider Kim Il Sung (de vader van de huidige Kim), zijn ze dan echt diep bedroefd, of moeten ze dat van de staat, of zijn ze het slachtoffer van jarenlange indoctrinatie?

Dergelijke vragen krijgen geen antwoord in Noord-Korea, een dag uit het leven, de documentaire van Pieter Fleury, een pretentieloze film over de textielarbeidster Hong Sun Hui en haar familie, zonder begeleidend commentaar.

Om Noord-Korea binnen te komen heeft Fleury zich niet vermomd als toerist om 'onafhankelijk' van het staatsgezag te kunnen opereren. Hij maakt er geen geheim van dat hij zijn film heeft gemaakt in samenwerking met het Noord-Koreaanse Filmbureau, waaraan hij twintigduizend euro heeft betaald voor 'onkosten' (zoals de door de filmopnamen veroorzaakte vertraging in het productieproces van Hong Sun Hui's textielfabriek).

Dat die manier van werken bepaald niet alleen maar nadelen heeft, hadden Raymond Feddema en Peter Tetteroo al bewezen in hun doorwrochte documentaire Noord-Korea (2001). Fleury houdt het simpeler. Hij komt binnen in de flat van Hon Sun Hui - in een van die talloze precies eendere woonkolossen in Pyong yang die cameraman Sander Snoep op een rij heeft gezet. Fleury gaat mee als Hon Sun Hui haar kind naar de peuterschool brengt. In de textielfabriek maakt hij een vergadering mee van teamleiders die 'de Amerikaanse wurgtaktiek' de schuld geven van het tekort aan elektriciteit.

Aan het eind van de dag zit Hon Sun Hui in haar flat op de bank. Ze houdt een verbijsterende tirade tegen 'de Amerikaanse honden' die allemaal moeten worden afgemaakt. Maar er valt een vreemde hapering in haar vurige betoog, dat wordt afgesloten met een ietwat onzekere blik.

Was haar woede echt, of was die besteld door het Filmbureau?

Meer over